Prezident Tramp boshqaruvi ostida AQSh iqtisodiyotining ahvoli haqiqatda qanday?

Prezident Tramp boshqaruvi ostida AQSh iqtisodiyoti aslida qanday holatda?

Prezident Donald Tramp kongressga oraliq saylovlar oldidan AQSh iqtisodiyotining mustahkamligini taʼkidlab, daromadlarni oshirgani, inflyatsiyani kamaytirgani va ish oʻrinlari yaratganini aytmoqda.

Tramp qayta-qayta shunday bayonot berdi: «Biz dunyodagi eng gullab-yashnayotgan mamlakatmiz».

Garchi AQShning umumiy iqtisodiyoti Tramp 2025 yilda oʻzining keng qamrovli «Ozodlik kuni» tariflarini joriy qilganidan keyin koʻpchilik kutganidan koʻra yaxshiroq rivojlanayotgan boʻlsa-da, ushbu import bojlari, AQSh-Isroilning Eron bilan urushi oqibatlari bilan birgalikda, inflyatsiyani oshirib yuborganiga va salbiy oqibatlar aksariyat Amerika xonadonlari tomonidan sezilayotganiga dalillar mavjud.

AQSh iqtisodiyoti, shuningdek, sunʼiy intellektga (SI) investitsiyalar bumi tomonidan ham qoʻllab-quvvatlanmoqda va agar bu xarajatlar susaysa, kuchsizlanishi mumkin.

Xoʻsh, bularning barchasi oddiy amerikalik uchun nimani anglatadi? BBC Verify dalillar prezidentning daʼvolarini tasdiqlaydimi-yoʻqmi, shuni oʻrganib chiqdi.

AQShning kengroq iqtisodiyoti soʻnggi Amerika tarixiy standartlariga koʻra barqaror surʼatlarda kengaymoqda.

- bu iqtisodchilar AQSh iqtisodiyoti hajmini baholashda foydalanadigan koʻrsatkichdir - va hozirda yillik 2,2% surʼatda oʻsmoqda.

Umuman olganda, u 2024 yil oxiridan, yaʼni Tramp ikkinchi muddatini boshlashidan sal oldingi davrdan beri qariyb 3,2% ga oʻsdi.

Bu xuddi shu davrdagi boshqa har qanday G7 yetakchi iqtisodiyotidan koʻproq oʻsishdir.

AQShning oʻsish surʼati Xalqaro valyuta jamgʻarmasi (XVJ) prognoz qilganidan kuchliroq boʻldi.

Oʻsha paytda u Trampning import bojlari investitsiyalar va isteʼmol xarajatlariga salbiy taʼsir koʻrsatishini koʻrsatib, oʻz prognozlarini qisqartirgan edi.

Shuni ham taʼkidlash joizki, Tramp keyingi oylarda tariflarni sezilarli darajada yumshatdi va bu dastlab iqtisodiyotga kutilgan taʼsirni kamaytirdi.

Soʻnggi yillarda AQSh iqtisodiyoti Amerika texnologiya kompaniyalarining SIga, jumladan, butun mamlakat boʻylab maʼlumotlarni qayta ishlash markazlarini qurishga juda katta mablagʻlar joʻnatayotgani bilan ham kuchli qoʻllab-quvvatlandi.

AQSh korxonalari tomonidan 2026 yil avgust oyida maʼlumotlarni qayta ishlash markazlari qurilishiga qilingan xarajatlar

(ulardagi IT-apparat vositalarini istisno qilganda) 5 milliard dollarni tashkil etdi, bu Tramp lavozimga qaytgan paytdagi oylik darajadan deyarli ikki baravar koʻpdir.

Koʻplab amerikalik saylovchilar 2024 yilgi prezidentlik saylovlarida Jo Baydenni pandemiyadan keyin narxlarning keskin oshishi tufayli kelib chiqqan qiyinchiliklarda ayblab, jazolashni xohlashgan edi.

AQShdagi hozirgi inflyatsiya darajasi

Bu hali ham Bayden davridagi 2022 yildagi 9 foizlik soʻnggi eng yuqori choʻqqidan sezilarli darajada past, ammo Donald Tramp 2025 yil yanvarida meros qilib olgan 3 foizlik darajadan yuqori.

Iqtisodchilarning hisob-kitoblariga koʻra

Tramp lavozimga qaytganidan keyin kiritgan yangi tariflar boʻlmaganida, AQShda inflyatsiya pastroq boʻlar edi.

Erondagi urush, shuningdek, global energiya narxlariga taʼsiri hamda Yaqin Sharqdan neft va yonilgʻi yetkazib berishdagi yirik uzilishlar orqali AQSh inflyatsiyasining oshishiga yordam berdi.

AQShda bir gallon dizel yonilgʻisi narxi

- nafaqat haydovchilar, balki qishloq xoʻjaligi va sanoatda ham keng qoʻllaniladigan yonilgʻi - sentyabr oyida rekord darajadagi 6,52 dollarga yetdi.

Tramp lavozimaga qaytganidan beri mol goʻshti va kofe kabi baʼzi asosiy oziq-ovqat mahsulotlari narxi oshdi, garchi tuxum narxi tushgan boʻlsa-da.

Va baʼzi AQSh chakana sotuvchilari ogohlantirishdi

AQShdagi xonadonlarning oʻrtacha daromadi Tramp davrida hali ham ortib bormoqda.

Mediana daromadi - inflyatsiya hisobga olinganidan keyin - 2025 yilda 2,6% ga oshib, 87 460 dollarni tashkil etdi, bu ilgari qayd etilgan eng yuqori koʻrsatkichdir.

Biroq, Soliqqa tortish va iqtisodiy siyosat instituti (ITEP) tahliliy markazi quyidagilarning umumiy taʼsirini baholadi

- Trampning soliqlarni qisqartirishi

- Millionlab amerikaliklar uchun tibbiy sugʻurtani arzonlashtirgan qoʻshimcha davlat subsidiyalarining tugashi

- Trampning ikkinchi muddatida kutilganidan yuqoriroq narxlar oshishi, shu jumladan tariflar va Eron urushi bilan bogʻliq boʻlganlari

ITEP'ning taʼkidlashicha, xonadonlarning oʻrta darajadagi beshdan bir qismi 2026 yilda aks holda boʻlishi mumkin boʻlgan holatga nisbatan oʻrtacha qariyb 1 700 dollarga kamroq daromad olgan, eng kambagʻal beshdan bir qismi esa qariyb 750 dollarga kamroq daromad olgan.

Bundan farqli oʻlaroq, eng boy 1% aholi asosan Trampning soliqlarni qisqartirishi sababli, aks holda boʻlishi mumkin boʻlgan holatga nisbatan oʻrtacha 12 560 dollarga boyigani hisoblab chiqilgan.

ITEP'ning tariflarning turli daromad darajasidagi Amerika xonadonlariga taʼsiri boʻyicha hisob-kitoblari Tax Foundation tahliliy markazining hisob-kitoblariga keng darajada mos keladi.

Tramp uning tariflari Amerikani

«ish oʻrinlari bilan toʻldirib tashlashini» aytgan edi

U Oq uyga qaytganidan beri iqtisodiyotga oyiga oʻrtacha 34 000 ta ish oʻrni qoʻshildi.

Lekin bu Bayden prezidentligining soʻnggi yilida har oy qoʻshilgan 122 000 ta ish oʻrnidan ancha pastdir.

Va ishlab chiqarish sohasida ishlayotgan amerikaliklar soni

- 2026 yil sentyabrida 12,6 million kishi - Trampning ikkinchi muddati boshlanganidagidan biroz kamroq.

Shunga qaramay,

AQShda ishsizlik darajasi nisbatan pastligicha qolmoqda

Buning sabablaridan biri - Trampning immigratsiyaga qarshi kurashi va deportatsiya dasturi boʻlib, bu AQShdagi mavjud ishchi kuchini qisqartirdi

AQSh davlat qarzlari Trampning ikkinchi muddati davomida, qisman uning katta soliq qisqartirishlari sababli oshdi.

Federal hukumat defitsiti - soliq tushumlari va xarajatlar oʻrtasidagi farq - tashkil etdi

2026 yil sentyabrigacha boʻlgan yilda 2 trillion dollar. Bu qariyb 6% ga teng

Va AQSh defitsiti 2030 yilga kelib YAOʻMning 8% dan koʻprogʻiga koʻtarilishi kutilmoqda.

Davlat qarzlarining ushbu yuqori darajasining oʻzi AQSh YAOʻM oʻsishini qoʻllab-quvvatlashga yordam bermoqda.

XVJ AQSh davlat qarzlarining haddan tashqari koʻpligi

, undan defitsitni qoplash uchun foydalaniladi, va mamlakatning jadal ortib borayotgan milliy qarzi Amerikada kelajakdagi moliyaviy inqiroz xavfini oshirayotganidan ogohlantirdi. Bu aksariyat Amerika xonadonlariga juda ogʻir salbiy taʼsir koʻrsatadi.

Kengayayotgan defitsit, shuningdek, AQSh hukumatiga moliyaviy bozorlarda qarz olish uchun yuqoriroq foiz belgilanayotganining sabablaridan biridir.

10 yillik AQSh davlat obligatsiyalarining daromadliligi Tramp 2025 yil yanvarida lavozimga qaytganidan beri keskin koʻtarildi va hozirda 5% dan yuqori, bu 2007 yilgi global moliyaviy inqiroz oqibatlaridan beri eng yuqori koʻrsatkichdir.

AQSh davlat qarzlari bozor qiymatining bunday oshishi Amerika xonadonlari uchun ipoteka stavkalariga ham yuqoriga qarab bosim oʻtkazadi.

Yangi

30 yillik AQSh ipotekasi boʻyicha foiz stavkasi 7,4% ga koʻtarildi

Bu AQSh uy-joy bozoridagi qiyinchiliklarni oshirib, birinchi marta uy sotib oluvchilar uchun uylarni kamroq hamyonbop qildi. Bu, shuningdek, koʻplab amaldagi uy egalarining koʻchib oʻtishni xohlamasligiga olib keldi, chunki bu pastroq stavkalarda olingan arzonroq ipotekalaridan voz kechishni anglatadi