Prezident pedagoglarga davlat mukofotlarini topshirdi va taʼlimni rivojlantirish chora-tadbirlarini eʼlon qildi

Prezident davlat mukofotlarini topshirdi va taʼlimni rivojlantirish chora-tadbirlarini eʼlon qildi

Oʻzbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Oʻqituvchi va murabbiylar kuni arafasida pedagoglar bilan uchrashuv oʻtkazdi, deb xabar berdi davlat rahbari matbuot xizmati. U ularni kasb bayrami bilan tabriklab, davlat mukofotlarini topshirdi.

Davlat rahbari taʼlim tizimining barcha boʻgʻinlaridagi ilgʻor pedagoglar uchun Abdulla Avloniy nomidagi alohida davlat mukofotini taʼsis etish tashabbusi bilan chiqdi. Ushbu mukofot ilk bor kelgusi yilning 1 oktyabr arafasida topshiriladi.

Shavkat Mirziyoyev taʼlimni rivojlantirish «Yangi Oʻzbekistonni barpo etish jarayonidagi eng muhim boʻgʻin» ekanini taʼkidladi. Oxirgi oʻn yilda 1,8 million oʻrinli bolalar bogʻchalari va 1,5 million oʻrinli maktablar barpo etildi, 10 mingdan ortiq taʼlim muassasalari modernizatsiya qilindi. Shu bilan birga, prezident moddiy infratuzilmani rivojlantirishdan koʻra, oʻqitish mazmuni va sifati muhimroq ekanini qayd etdi.

«Biz bolalarimizni paxta dalalaridan maktab partalariga, oʻqituvchilarni esa taʼlim jarayoniga qaytardik», — dedi davlat rahbari.

2018 yildan boshlab xorij tajribasi asosida yangi avlod darsliklarini ishlab chiqish boshlandi, 8-sinfgacha boʻlgan darsliklar yangilandi. 2030 yilgacha yuqori sinflar uchun darsliklarni yangilash yakunlanadi.

Besh yil ichida xalqaro va milliy sertifikatga ega oʻqituvchilar soni 29 mingdan 143 mingga yetdi, maktablardagi pedagoglar taqchilligi esa uch barobarga qisqardi. Prezidentning soʻzlariga koʻra, bugungi kunda 40 ming oʻqituvchi 1000 dollar miqdorida, yana 1500 nafar pedagog esa 2000 dollardan ziyod ish haqi olmoqda. U «Yil oʻqituvchisi» tanlovini kengaytirib, unga bogʻcha tarbiyachilari va texnikumlar ustalarini ham kiritishni taklif qildi.

Prezident maktab bitiruvchisi katta hayotga kasb-hunar va chet tilini egallagan holda qadam qoʻyishi kerakligini taʼkidladi. Bu borada maktab direktorlariga qoʻshimcha vakolatlar beriladi. Shuningdek, hamkorlikka tayyor tadbirkorlar uchun sharoitlar yaratiladi. Maktab yoshidagi yoshlarni kasb-hunarga tayyorlash va taʼlim bosqichlari oʻrtasidagi uzviylikni taʼminlash masalalari boʻyicha komissiya tashkil etiladi.

Iqtisodiyotni texnologik rivojlantirish uchun matematika, fizika, kimyo va biologiya fanlarini chuqurlashtirib oʻrganishga alohida eʼtibor qaratiladi. 25 nafardan ortiq oʻquvchi tahsil olayotgan sinflarda ushbu fanlarni oʻqitish ikki guruhga boʻlingan holda tashkil etiladi.

Milliy sertifikatga ega oʻqituvchilarga 50 foizlik ustama toʻlanadi. Har yili 208 ta tuman va shahardan yetakchi oʻqituvchilar ragʻbatlantiriladi, ming nafar pedagog esa xorijda stajirovka oʻtaydi. Olimpiada gʻoliblarini tayyorlagan oʻqituvchilarga toʻgʻridan-toʻgʻri oliy malaka toifasi beriladi.

Boshlangʻich sinf oʻquvchilari uchun fan olimpiadalari oʻtkaziladi. Kelgusi yildan boshlab 4-sinf oʻquvchilari oʻrtasidagi tanlov gʻoliblari kompyuterlar bilan, ularning oʻqituvchilari esa tanlov bosqichiga qarab pul mukofotlari bilan taqdirlanadi. Yangi oʻquv yilidan boshlab 100 ta maktabda matematika, informatika va tabiiy fanlar toʻliq ingliz tilida oʻqitiladi. Ushbu loyihani amalga oshirishda ishtirok etadigan maktabgacha tayyorlov guruhlari oʻqituvchi va pedagoglariga 100 foizlik ustama belgilanadi.

Maktablarni baholash uchun «sifat indeksi» joriy etiladi. Taʼlim muassasalari oʻqitish natijalari va pedagoglar salohiyatiga qarab toifalarga ajratiladi. Boshqa muassasalarga yuqoriroq toifaga oʻtishga yordam beradigan maktablarning pedagogik jamoalari uchun 30 foizlik ustama beriladi. Oʻqituvchilar malakasini oshirishda majburiy bir oylik kurslar oʻrniga kasbiy rivojlanish vaucherlari joriy etiladi. Pedagoglar oʻz natijalaridan kelib chiqib, 18 soatdan 72 soatgacha boʻlgan oʻquvlarni mustaqil tanlashlari mumkin boʻladi.

Prezident, shuningdek, maktablarda oʻrinlarga boʻlgan talab ortib borayotgan bir sharoitda xususiy maktablarni qoʻllab-quvvatlash chora-tadbirlarini eʼlon qildi. Taʼlim tizimiga yuklama yuqori boʻlgan 52 ta tumanda xususiy maktablar tashkil etish uchun imtiyozli kreditlar va subsidiyalar ajratiladi. Boʻsh turgan davlat binolari xususiy maktablarga 10 yil muddatga bepul ijaraga beriladi, xalqaro akkreditatsiya xarajatlarining yarmi esa qoplab beriladi. Farzandlari xususiy maktablarda oʻqiydigan ota-onalar uchun soliq solinmaydigan daromad chegarasi ikki barobarga oshiriladi.

Bundan tashqari, alohida ehtiyojga ega bolalar uchun inklyuziv taʼlim muhitini yaratishga eʼtibor kuchaytiriladi. Ikki yil ichida inklyuziv maktablar soni deyarli besh barobarga oshib, 3 591 taga yetdi. Toshkentda ish boshlagan koʻp tarmoqli inklyuziv-resurs maktabi tajribasi yil yakuniga qadar Xorazm, Jizzax va Samarqand viloyatlarida, kelgusi ikki yil davomida esa mamlakatning barcha hududlarida joriy etiladi.

Prezident bolalar bogʻchasi bolaning qobiliyati roʻyobga chiqadigan maskanga aylanishi kerakligini taʼkidladi. 180 ming nafar tarbiyachi va pedagog ilgʻor xorijiy tajriba asosida ishlab chiqilgan va oʻyinlar orqali oʻqitishga yoʻnaltirilgan dastur boʻyicha oʻqitilmoqda. Yil yakuniga qadar ushbu dastur barcha 38 mingdan ortiq bogʻchalarda joriy etiladi. Davlat bogʻchalarini jihozlash uch yillik dastur doirasida amalga oshiriladi.

Ishlayotgan onalarni qoʻllab-quvvatlash maqsadida 2027 yil 1 yanvardan boshlab 2−3 yoshli bolalari oilaviy bogʻchalarga joylashtirilgan ayollarga bolaning ushbu muassasada boʻlishi uchun toʻlov xarajatlari davlat byudjetidan qoplab beriladi.

Yangi oʻquv yilidan boshlab ishdan ajralmagan holda oliy maʼlumot olmoqchi boʻlgan tarbiyachilar uchun pedagogika oliygohlarida oʻqish muddati toʻrt yildan uch yilga qisqartiriladi. Bu imkoniyatdan bogʻchada kamida besh yil ishlagan tarbiyachi yordamchilari ham foydalanishlari mumkin boʻladi.

Ilk bor oʻtkazilgan «Yangi Oʻzbekiston bunyodkorlari» tanlovi 170 ming nafar oʻquvchini birlashtirdi. Tanlov har yili oʻtkaziladi, eng munosib ishtirokchilar esa 2028 yilda Tokioda boʻlib oʻtadigan kasbiy mahorat boʻyicha jahon chempionatiga tayyorlanadi.

Shuningdek, xususiy texnikumlar tashkil etish uchun soliq va yer imtiyozlari beriladi. Ustuvor tarmoqlar uchun kadrlar tayyorlaydigan bunday muassasalarda oʻquvchilarning yarmi davlat grantlari hisobidan tahsil oladi. Ularga xalqaro taʼlim dasturlarini jalb etish va laboratoriyalarni jihozlashda ham koʻmak koʻrsatiladi.

Oliy taʼlim haqida gapirar ekan, davlat rahbari Oʻzbekistonda talabalar soni 1,6 millionga yetganini, yettita oliygoh esa 17 ta fan boʻyicha xalqaro reytinglarga kirganini qayd etdi. Shu bilan birga, prezident oliygohlardagi darsliklar mazmuni va mutaxassislar tayyorlash sifatini tanqid qildi. Muhandislik va tibbiyot oliygohlariga yangi oʻquv materiallarini yaratish, ilgʻor xorijiy oʻquv nashrlarini tarjima qilish va moslashtirish ishlarini kuchaytirish topshirildi. Shuningdek, rektorlarning taʼlim sifati va natijalari uchun masʼuliyati oshiriladi.

Davlat universitetlari kuzatuv kengashlari tarkibining uchdan ikki qismi xususiy sektor va xorijiy oliygohlar vakillaridan shakllantiriladi. Kengashlar mehnat bozori talablaridan kelib chiqib oʻquv dasturlarini qayta koʻrib chiqadi va har yili kamida 50 ta darslik ishlab chiqadi. Bitiruv ishlari va ilmiy tadqiqotlar iqtisodiyot tarmoqlarining amaliy vazifalarini hal etishga yoʻnaltiriladi.

Inha universiteti va Toshkent arxitektura-qurilish universitetidagi boshqaruv tizimi yana 20 ta oliygohda joriy etiladi.

Uchrashuvda, shuningdek, oliy taʼlim sohasida «korxona — oliygoh — maqsadli kadr» tamoyili asosida dual taʼlimni rivojlantirish toʻgʻrisida imzolangan qaror muhokama qilindi. Kelgusi yildan boshlab ushbu tizim 75 ta, 2028 yildan esa mamlakatdagi barcha oliygohlarda yoʻlga qoʻyiladi. Korxonalar oʻz ehtiyojlaridan kelib chiqib mutaxassislar tayyorlashga buyurtma beradi, saralash esa suhbat asosida oʻtadi. Davlat ishga joylashgan talaba ish haqining yarmini qoplab beradi. Ishda va oʻqishda yaxshi natijalar koʻrsatayotgan yoshlar ikkinchi kursdan boshlab davlat granti asosida tahsil olishlari mumkin boʻladi.

Bundan tashqari, korxonada talabalarga biriktirilgan murabbiylar ragʻbatlantiriladi. Zarurat boʻlganda talabalarning turar joy ijarasi xarajatlari ham qoplab beriladi. Dual taʼlimni namunali tashkil etgan oliygohlar va hamkor korxonalar taqdirlanadi. Oliygoh olgan mukofotning yarmi ushbu ishga hissa qoʻshgan pedagogik jamoaga yoʻnaltiriladi.

Davlat rahbari, shuningdek, mamlakatga dunyoning 300 ta yetakchi universitetlari filiallarini jalb etish boʻyicha topshiriq berdi. Nufuzli xorijiy universitetlar filiallarini ochgan xususiy oliygohlarga laboratoriyalar tashkil etish, uskunalar sotib olish, brenddan foydalanish va kampusni rivojlantirish bilan bogʻliq xarajatlarning bir qismi qoplab beriladi. Muhandislik, qishloq va suv xoʻjaligi, energetika, sunʼiy intellekt va tibbiyot yoʻnalishlari ustuvor ahamiyatga ega boʻladi.

«Oʻqituvchini qadrlash — bu nafaqat bir kasb egasini, balki butun bir xalqning kelajagini qadrlash demakdir», — dedi prezident soʻzining yakunida.