O‘zbekistonda favqulodda vaziyatlar 33 foizga kamaydi
536 mingdan ortiq qoidabuzarlik bartaraf etildi
O‘zbekistonda favqulodda vaziyatlar 33 foizga qisqardi
O‘zbekistonda favqulodda vaziyatlar xavfini kamaytirish, aholi yashash joylarida yong‘in xavfsizligini ta’minlash hamda kuz-qish mavsumiga tayyorgarlik ko‘rish bo‘yicha keng ko‘lamli ishlar amalga oshirilmoqda. 2026-yilning dastlabki to‘qqiz oyida mamlakatda 41 ta favqulodda vaziyat qayd etildi, bu esa o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 33 foizga kam. Shunga qaramay, xonadonlarda aniqlanayotgan yuz minglab xavfsizlik qoidabuzarliklari profilaktik choralarni yanada kuchaytirish zarurligini ko‘rsatmoqda.
Tekshiruvlar jarayonida jami 607 ming 626 ta xavfsizlik qoidabuzarligi aniqlandi. Shulardan 536 ming 606 tasi, ya’ni 88,3 foizi bartaraf etildi. Bu raqamlar aholi yashash joylarida xavfsizlik talablariga rioya qilish qanchalik muhim ekanini yaqqol ko‘rsatadi. Ayniqsa, sovuq kunlar boshlanishi bilan gaz va elektr jihozlari, isitish pechlari, tutun mo‘rilari hamda shamollatish kanallarining texnik holatiga alohida e’tibor qaratish talab etiladi.
Tahlillarga ko‘ra, mamlakatda qayd etilayotgan yong‘inlarning 72,3 foizi aholi yashash joylariga to‘g‘ri keladi. Bu esa yong‘in xavfsizligi bo‘yicha profilaktik choralarni, avvalo, xonadonlarda kuchaytirish zarurligini anglatadi.
Maishiy gaz uskunalaridan noto‘g‘ri foydalanish, elektr tarmoqlariga ortiqcha yuklama berish, nosoz isitish moslamalarini ishlatish va tutun mo‘rilarini o‘z vaqtida tozalamaslik jiddiy xavflarga sabab bo‘lishi mumkin.
Shu bois mutaxassislar aholini isitish mavsumi boshlanishidan oldin gaz va elektr jihozlarini tekshirishga, mo‘rilar hamda shamollatish kanallarining sozligini ta’minlashga chaqirmoqda. Bunda xavfsizlik faqat tegishli idoralar nazorati bilan cheklanib qolmasligi, balki har bir xonadondagi mas’uliyatli munosabat bilan ham mustahkamlanishi muhim.
Xavfsizlik choralari ijtimoiy soha obyektlarini ham qamrab olgan. O‘tkazilgan tekshiruvlarda aniqlangan 137 ming 71 ta kamchilikning 122 ming 676 tasi bartaraf etilgan. Bu umumiy kamchiliklarning 89,5 foizini tashkil etadi.
Mazkur yo‘nalishdagi ishlar, ayniqsa, sovuq mavsumda aholi ko‘p to‘planadigan muassasalarda yong‘in va is gazidan zaharlanish xavfini kamaytirish nuqtai nazaridan muhim ahamiyatga ega.
Shu bilan birga, aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etish bilan bir qatorda, ularning takrorlanishiga yo‘l qo‘ymaslik, texnik nazoratni muntazam yo‘lga qo‘yish va mas’ul xodimlarning bilim hamda ko‘nikmalarini oshirish ham dolzarb vazifa bo‘lib qolmoqda.
2026 yilning yanvar–sentyabr oylarida mamlakatda 2 ming 233 ta zilzila qayd etildi. Seysmik xavflarni o‘z vaqtida kuzatish va aholini ehtimoliy xavflardan xabardor qilish maqsadida milliy monitoring tarmog‘ini takomillashtirish ishlari davom ettirilmoqda.
Xususan, Qirg‘iziston, Tojikiston va Qozog‘istondagi seysmik stansiyalar bilan real vaqt rejimida ma’lumot almashish yo‘lga qo‘yilgan. Shuningdek, kuchli zilzilalar haqida aholini erta ogohlantirish tizimini rivojlantirishga e’tibor qaratilmoqda.
Seysmik kuzatuvlar bo‘yicha mintaqaviy hamkorlik tabiiy jarayonlarni tezkor tahlil qilish va xavf haqidagi ma’lumotlarni o‘z vaqtida olish imkoniyatlarini kengaytiradi. Biroq erta ogohlantirish tizimining samaradorligi texnik imkoniyatlar bilan bir qatorda, aholining xabarlarga tezkor munosabati va favqulodda vaziyatlarda qanday harakat qilishni bilishiga ham bog‘liq.
Tabiiy ofatlar xavfini kamaytirishda muhandislik-himoya inshootlari ham muhim o‘rin tutadi. So‘nggi besh yilda 370 ta suv obyektida 625 milliard so‘mdan ortiq mablag‘ hisobidan muhandislik-himoya ishlari amalga oshirilgan. Natijada 138 mingdan ortiq aholi va ijtimoiy-iqtisodiy obyektlarni tabiiy ofatlardan himoya qilish imkoniyatlari kengaygan.
Bunday loyihalar suv toshqini, sel va boshqa xavfli gidrologik jarayonlar oqibatlarini kamaytirishga xizmat qiladi. Ayni paytda himoya inshootlarining samaradorligi ularning muntazam texnik nazoratdan o‘tkazilishi, zarur hollarda ta’mirlanishi va xavfli hududlardagi vaziyatning doimiy monitoringiga ham bog‘liq.
Keltirilgan raqamlar favqulodda vaziyatlar soni kamaygani, turar joylar va ijtimoiy obyektlarda aniqlangan kamchiliklarning katta qismi bartaraf etilgani, seysmik monitoring hamda muhandislik-himoya tizimlari takomillashtirilayotganini ko‘rsatadi.