Oyga qöniş uçun tanlangan tört manzilning eng muhimi Yerdan körinmaydi
Olimlar Oyga astronavtlarni yuboriş uçun ilmiy jihatdan eng istiqbolli tört hududni tavsiya qildi. Röyxatda birinçi örinni Oyning Yerdan körinmaydigan tomonidagi Bxabxa krateri egalladi. U yerdagi tadqiqotlar Oyning qadimgi tarixini örganiş va Koinotda ilk yulduzlar paydo bölişidan avvalgi davrni kuzatiş uçun yangi imkoniyatlar oçişi mumkin.
Oyga qo‘nish uchun tanlangan to‘rt manzilning eng muhimi Yerdan ko‘rinmaydi
Tavsiyalar NASA buyurtmasi asosida AQShning Fanlar, muhandislik va tibbiyot milliy akademiyalari tayyorlagan hisobotda bayon qilingan. Mutaxassislar Oy qutblaridan tashqarida joylashgan to‘rt manzilni tanlab, ularda qisqa muddatli ekspeditsiyalar davomida qanday tadqiqotlar o‘tkazish mumkinligini baholagan. Har bir ekspeditsiyada ikki astronavtning ishtiroki va Oy sirtida ishlash uchun bir martadan to‘rt martagacha chiqishi ko‘zda tutilgan.
Oy Yerdan o‘rtacha 384 ming kilometr uzoqlikda joylashgan. Uning yuzasini zarba kraterlari, tog‘lar va qadimgi vulqon tekisliklari qoplagan. Oyda Yerdagidek plitalar tektonikasi yo‘q, atmosfera deyarli mavjud emas, keng ko‘lamli geologik faollik esa ancha oldin susaygan.
Shu sababli Oy sirti milliardlab yil avval sodir bo‘lgan voqealarning izlarini saqlab qolgan. U yerdan olingan tog‘ jinslari Oy, Yer va butun Quyosh tizimining shakllanish tarixini tiklashga yordam beradi.
Insonlar Oyga so‘nggi marta 1972-yil dekabrda, «Apollon-17» ekspeditsiyasi doirasida qo‘ngan. NASA endi «Artemida» dasturi orqali astronavtlarni qaytarishni rejalashtirmoqda. Asosiy e’tibor Janubiy qutbga qaratilgan: bu yerdagi doimiy soyada qoladigan kraterlarda suv muzi zaxiralari bo‘lishi mumkin. Kelajakda undan ichimlik suvi, kislorod va raketa yoqilg‘isi olishda foydalanish ko‘zda tutilmoqda.
Hisobot mualliflarining fikricha, Oyning boshqa hududlarini o‘rganish ham muhim. Ularda qutblarda uchramaydigan geologik tuzilmalar, astronomik kuzatuvlar uchun qulay sharoitlar va kelajakdagi Mars missiyalariga kerak bo‘ladigan texnologiyalarni sinash imkoniyatlari bor.
Birinchi o‘rinni Bxabxa krateri egalladi. U Oyning Yerdan ko‘rinmaydigan tomonida, ulkan Janubiy qutb - Eytken zarba havzasi ichida joylashgan. Bu havza Oyga yirik osmon jismi kelib urilganida hosil bo‘lgan.
Krater atrofidagi tog‘ jinslarini o‘rganish qadimgi to‘qnashuvlar qachon sodir bo‘lganini va Oy qobig‘i qanday shakllanganini aniqlashtirishga yordam beradi. Ayniqsa, zarba ta’sirida chuqur qatlamlardan yuzaga chiqqan jinslar qimmatli. Ularni batafsil tahlil qilish uchun namunalarni Yerga olib kelish kerak bo‘ladi.