Orangutanlar dahshatli yongʻinlardan soʻng Borneo oʻrmonlariga qayta qoʻyib yuborildi
Qutqaruvchilar yoz davomida kuchli oʻrmon yongʻinlari tufayli maymunlarning yashash joylariga xavf tugʻilgach, ularni boshqa joyga koʻchirishdi.
Orangutanlar dahshatli yongʻinlardan soʻng Borneo oʻrmonlariga qaytarildi
Yozgi oʻrmon yongʻinlari tufayli yashash muhiti xavf ostida qolgach, asrab olingan sakkizta orangutan Borneoda yana tabiat qoʻyniga qoʻyib yuborildi.
Xalqaro hayvonlarni qutqarish tashkilotining Indoneziyadagi boʻlimi (Yiari) va oʻrmon xoʻjaligi vazirligining maʼlum qilishicha, juma kuni orolning gʻarbidagi qoʻriqxonada uchta ona, ularning uchta qizi va ikkita erkak orangutan ozodlikka chiqarilgan.
Indoneziya rasmiylari avgust va sentyabr oylarida yongʻinlardan 46 ta orangutanni qutqarib qolgan edi. Ushbu mintaqada oʻrmon yongʻinlari mamlakatning quruq mavsumida tez-tez uchraydi, ammo bu yil ular yanada avj oldi.
Ushbu maymunlar juda kamyob va yoʻqolib ketish xavfi ostida. WWF tabiatni muhofaza qilish guruhi maʼlumotlariga koʻra, Borneo va Sumatrada taxminan 104 000 orangutan qolgan, vaholanki bir asr oldin ularning soni 230 000 dan ortiq edi.
Indoneziya har yozda oʻrmon yongʻinlariga duch keladigan koʻplab mamlakatlar qatorida boʻlsa-da, bu yilgi yongʻinlar El-Nino okean isish hodisasi sababli yanada shiddatli boʻldi, bu esa ob-havo sharoitini yanada beqaror va shiddatli qiladi.
Yiari ijrochi direktori Karmele Lyano Sanchesning aytishicha, sakkizta orangutanni qoʻriqxonaga koʻchirish ularning yashash joylari xavfli boʻlib qolganidan keyingi "zaruriy qadam" boʻlgan.
Ular orasida Mama Nopi va uning sentyabr oyi boshida qutqarib olinishidan oldin kokos va kauchuk plantatsiyasida omon qolgan bolalari — Nopi, Naufal va Nopan bor edi, deydi Yiari.
Yongʻinlar atrofdagi oʻrmonni yoqib yuborgan, bu esa ularning oziq-ovqat topishini cheklab, odamlarga yaqinlashishiga olib kelgan.
Mama Lifa va uning bolasi Lifa topalok (moyli) palma plantatsiyalari bilan toʻliq oʻralgan akatsiya daraxtzorida topilgan.
Oʻrmon yongʻinlari sababli ularning yashash muhitiga yetkazilgan zarar, shuningdek, oziq-ovqat manbalarining yetishmasligi sentyabr oyi oʻrtalarida ularni qutqarib olishga sabab boʻlgan.
Mama Man va uning bolasi Man iyun oyidan beri hayvonlarni qutqaruvchilar tomonidan kuzatib kelingan, oʻshanda ular oʻrmonning kichik bir qismi yonidagi plantatsiya hududida yashayotgani aniqlangan edi.
Hudud yaqinida tarqalgan yongʻinlar ularning harakatlanish maydonini yanada cheklab, boshqa oʻrmonga xavfsiz oʻtish yoʻlisiz qoldirgan. Yongʻin xavfi ostida qolgani sababli ular sentyabr oyi boshida evakuatsiya qilingan, deydi Yiara.
Ushbu orangutanlar qoʻyib yuborilgan qoʻriqxona u yerda oziq-ovqat va suv borligi hamda u boshqa oʻrmon maydonlari bilan bogʻlangani uchun tanlangan.
Yiari vakili Argitoye Ranting shunday dedi: "Biz qutqarilgan orangutanlar shunchaki bir joydan ikkinchi joyga koʻchirilmasdan, balki oʻzlarining tabiiy muhitida omon qolish imkoniyatiga ega boʻlishini taʼminlamoqchimiz."
Oʻtgan oyda Tabiatni muhofaza qilish xalqaro ittifoqi oʻrmon yongʻinlari Borneo orangutanlari populyatsiyasining 52 foizi yashaydigan hududlarda sodir boʻlayotganidan ogohlantirdi.
Tashkilotning taʼkidlashicha, agar iqlim oʻzgarishi hozirgi surʼatda davom etsa, maymunlar yashash muhitining katta qismi ular uchun yashab boʻlmaydigan holga keladi.
Bu yilgi El-Nino kuzatuvlar tarixidagi eng kuchlisiga aylandi va uning iqlimga salbiy taʼsiri kelasi yilda ham davom etishi kutilmoqda.
Mutaxassislar, shuningdek, Indoneziyada oʻrmon yongʻinlari tarqalishiga yordam beradigan yana bir omil sifatida plantatsiyalarga joy ochish uchun yerlarni tozalash amaliyotini koʻrsatishmoqda, chunki tabiiy ravishda yongʻinga chidamli oʻrmonlar kamroq zich va kam soyali oʻsimliklar bilan almashtirilmoqda.
Orangutanlarning dastlabki yashash joylari yonib ketgani va primatlarni boshqa boqa olmaydigan darajada boʻlinib ketgani ularni koʻchirishning asosiy sababi boʻldi, deydi Yiara.