Olimlar shaxmat ruhiy salomatlik uchun foydali ekanini aniqladi
Olimlar shaxmatning ruhiy salomatlikka ijobiy ta’sirini aniqladilar.
Germaniyaning Markaziy ruhiy salomatlik instituti tadqiqotchilari shaxmat masalalarini yechish ruhiy kasalliklarga chalingan bemorlarning miya faoliyatini yaxshilashi va hayot sifatini sezilarli darajada oshirishini aniqladilar. Bu usuldan foydalanish uchun bemorlarning shaxmat qoidalarini bilishi shart emas.
**Alkogolga qaramlikdan reabilitatsiyada diqqatni tiklaydi**
"Neuropsychological Rehabilitation" jurnalida chop etilgan birinchi tadqiqotda alkogolga qaramlikdan reabilitatsiya kursini o‘tayotgan bemorlar ishtirok etdi. Ular shifoxonadagi standart davolanishdan tashqari, mutaxassislar nazorati ostida shaxmat pozitsiyalari bilan muntazam shug‘ullanishdi. Natijada, qo‘shimcha mashqlarni bajargan guruh oddiy davolash kursini o‘tayotgan bemorlarga qaraganda diqqat barqarorligi bo‘yicha ancha yuqori ko‘rsatkichlarni qayd etdi. Ishtirokchilar, shuningdek, hayot sifatining yaxshilanganini ta’kidladilar, guruh mashg‘ulotlari esa bemorlar o‘rtasidagi muloqotni rag‘batlantirdi.
**O‘smirlarning xotirasi va ruhiy holatini barqarorlashtiradi**
"Clinical Child Psychology and Psychiatry" jurnalida e’lon qilingan ikkinchi eksperiment ruhiy kasalliklar shifoxonasida davolanayotgan 13 yoshdan 17 yoshgacha bo‘lgan o‘smirlarni qamrab oldi. Olti haftalik shaxmat mashqlari kursidan so‘ng, boshqa bemorlar bilan solishtirganda, o‘smirlarning operativ xotirasi sezilarli darajada yaxshilandi. Ularning psixologik holati barqarorlashgani va hayot sifatiga bo‘lgan shaxsiy bahosi oshgani ham kuzatildi.
**Yangi metodning mohiyati nimada?**
Ushbu davolash usulining asosiy mohiyati raqibga qarshi shaxmat o‘ynash emas. Unda bemorlarga shaxmat taxtasidagi figuralarning joylashuvini eslab qolish va ularni xuddi o‘sha holatda qayta tiklash vazifasi yuklanadi. Bunday mashqlar miyaning diqqat barqarorligi, operativ xotira, rejalashtirish va muammolarni hal qilish kabi kognitiv ko‘nikmalarini rivojlantiradi. Ruhiy kasalliklar paytida aynan shu funksiyalar eng ko‘p zarar ko‘rishi sababli, yangi yondashuv psixiatriya amaliyotida katta talabga ega bo‘lishi kutilmoqda.
**An’anaviy tibbiyotga yordamchi vosita**
Tadqiqot mualliflarining ta’kidlashicha, shaxmat mashqlari shifokorlar tomonidan tayinlanadigan an’anaviy davolash usullarining o‘rnini bosa olmaydi, balki ularni to‘ldiruvchi qo‘shimcha vosita bo‘lib xizmat qiladi. Bir-biriga mutlaqo o‘xshash bo‘lmagan ikki xil bemorlar guruhida — alkogolga qaram kattalar va psixiatriya bo‘limidagi o‘smirlarda birdek ijobiy natija olingani ushbu metodning foydali ekanidan dalolat beradi. Olimlar ushbu uslubni kelgusida klinik amaliyotda keng qo‘llash uchun yanada yirik va keng ko‘lamli sinovlar o‘tkazish zarur deb hisoblamoqda.