Olimlar shakardan 3 500 marta shirin ammo qondagi glyukozani oshirmaydigan moddani yaratdi

Olimlar qondagi glyukoza miqdorini oshirmaydigan, ammo shakardan 3500 marta shirinroq modda yaratishdi.

"Amai Proteins Ltd." biotexnologiya kompaniyasi mutaxassislari "shirin oqsil" deb nomlangan yangi shirinlashtiruvchi moddani ishlab chiqdilar. Sweelin deb ataluvchi bu modda oddiy shakardan 3500 marta shirin bo‘lishiga qaramay, klinik sinovlarda qondagi glyukoza va insulin darajasini oshirmasligi aniqlandi.

Yangi shirinlashtiruvchining asosi G‘arbiy va Markaziy Afrikaning tropik o‘rmonlarida o‘suvchi serendipiti mevasida mavjud bo‘lgan tabiiy oqsil hisoblanadi. Olimlar sun’iy intellekt algoritmlaridan foydalanib, ushbu oqsilning tuzilishini o‘zgartirishga muvaffaq bo‘lishdi.

Shirin oqsillar ba’zi noyob tropik mevalarda uchraydi va ular shakardan kamida 1000 marta shirinroqdir. Dastlabki taxminlarga ko‘ra, bunday yuqori shirinlik tabiat tomonidan primatlarni jalb qilish maqsadida shakllangan.

**Oz miqdori ham yuqori samara beradi**

Sweelin oq rangli, suvda oson eriydigan kukun shaklida ishlab chiqarilgan. Uning o‘ta yuqori shirinlik darajasi tufayli, bir porsiya muzli choy uchun 3 milligrammdan kamroq modda yetarli bo‘ladi. Ishlab chiquvchilarning ta’kidlashicha, yuqori haroratga chidamli bo‘lgan bu mahsulot ayrim retseptlarda shakar miqdorini 70 foizgacha kamaytirish imkonini beradi.

**Klinik sinovlar va olingan natijalar**

Yangi moddaning organizmga ta’siri 19 nafar ko‘ngilli ishtirokida o‘tkazilgan ikki tomonlama yashirin randomizatsiyalangan klinik tadqiqot orqali tekshirildi. Ishtirokchilar bir haftalik tanaffus bilan turli kunlarda Sweelin, steviya va dekstroza qo‘shilgan ichimliklarni iste’mol qildilar. Xolislikni ta’minlash maqsadida na ko‘ngillilar va na tadqiqot mualliflariga qaysi ichimlikda qaysi modda borligi ma’lum qilinmadi.

Ichimlik iste’molidan keyingi 120 daqiqa davomida glyukoza, insulin va GLP-1 gormoni darajasi kuzatib borildi. Sweelin ko‘rsatkichlari bo‘yicha steviyaga yaqin natija qayd etdi: undagi glyukoza darajasining umumiy reaksiyasi dekstrozaga nisbatan 31 marta, insulin reaksiyasi esa 81 marta past bo‘lgan.

Shuningdek, odatda ovqatdan so‘ng faollashadigan GLP-1 gormoni darajasida ham ko‘tarilish kuzatilmadi. Mutaxassislar ushbu omil ikkinchi turdagi qandli diabet, prediabet va semizlikdan aziyat chekuvchi bemorlar uchun muhim ahamiyatga ega ekanini ta’kidlamoqda.

**Ushbu modda ustida keng ko‘lamli tadqiqotlar davom ettirilishi mumkin**

Hozircha Sweelin’ning salomatlikka uzoq muddatli ta’siri haqida yakuniy xulosa chiqarishga erta, chunki tadqiqot qisqa muddatli bo‘lib, u bevosita "Amai Proteins" kompaniyasi tomonidan moliyalashtirilgan.

Shunga qaramay, AQSh Oziq-ovqat va farmatsevtika idorasi Sweelin xavfsizligi to‘g‘risidagi bayonotga e’tiroz bildirmadi. Ayni paytda mazkur shirinlashtiruvchi mahsulot AQSh, Singapur va Isroil bozorlarida sotuvga chiqarilgan. Olimlarning ta’kidlashicha, moddaning inson organizmiga uzoq muddatli ta’sirini to‘liq baholash uchun keng ko‘lamli tadqiqotlar davom ettirilishi lozim.