OʻzRTXBning sof foydasi 1N26 da 18,6 foizga oshib, 18,7 million dollardan oshdi
UZEX sof foydasi 2026 yilning 1-yarmida 18,6 foizga oshib, 18,7 mln dollardan oshdi
Oʻzbekiston respublika tovar-xom ashyo birjasi (UZEX) 2026 yilning birinchi yarmida 265 mlrd soʻm (22 mln dollardan ortiq) tushum oldi, bu oʻtgan yilning shu davriga nisbatan 11,4% ga koʻpdir. Shu bilan birga, sof foyda 18,6% ga oshib, 221 mlrd soʻmni (18,7 mln dollardan ortiq) tashkil etdi, deyiladi Avesta Investment Group investitsiya kompaniyasining tahliliy hisobotida.
Operatsion foyda 2025 yilning shu davriga nisbatan 16,8% ga oshib, 158 mlrd soʻmga (13 mln dollardan ortiq) yetdi. Birjaning operatsion marjasi 2025 yilning 1-yarmidagi 56,8% ga nisbatan 59,6% ni tashkil etdi. Sof marja 78,6% dan 83,7% gacha yaxshilandi. Foizli daromadlar ham UZEX natijalarini qoʻllab-quvvatlab, yillik hisobda 20,3% ga oshib, 104 mlrd soʻmni (8,8 mln dollardan ortiq) tashkil etdi. Bu ushbu davrdagi soliq toʻlangunga qadar olingan foydaning 39,6% ini tashkil etdi. 2026 yilning 1-yarmi yakuni boʻyicha oxirgi 12 oylik xususiy kapital rentabelligi (ROE) 81,6% ni tashkil etdi.
Birinchi yarim yillik yakunida birjadagi mijozlar mablagʻlari oʻtgan yilning shu davridagi 4,597 trln soʻmdan (taxminan 390 mln dollar) 48,7% ga oshib, 6,834 trln soʻmga (578 mln dollardan ortiq) yetdi. Bu mablagʻlar UZEX balansining (7,383 trln soʻm yoki 624 mln dollardan ortiq) 92,6% ini tashkil etdi va birjaning hech qanday qarz majburiyatlari yoʻq edi.
Avesta hisobotida UZEX ning Trastbank bilan aloqalariga ham eʼtibor qaratilgan. Hisobotda aytilishicha, Fitch birja reytingini uning aloqador bankka qaramligi sababli cheklagan, chunki 2024 yil oxirida UZEX aktivlarining qariyb 80% i ushbu bankda saqlangan. Oʻshandan beri oshkor qilingan depozitlar — 2025 yil avgust oyida 200 mlrd soʻm (taxminan 17 mln dollar) va 2026 yil iyun oyida 100 mlrd soʻm (8,4 mln dollardan ortiq) — ham Trastbankka joylashtirilgan.
2025 yil noyabr oyida Fitch UZEX ning uzoq muddatli emitent defolt reytingini «B» darajasida tasdiqladi va istiqbolni «barqaror»dan «ijobiy»ga oʻzgartirdi. UZEX aktsiyalari 2026 yil 18 sentyabrda 10 990 soʻm bilan yopildi, bu 2025 yildagi yakuniy yopilish narxidan 75,8% ga yuqoridir. Kompaniyaning bozor kapitalizatsiyasi 4,12 trln soʻmni (348 mln dollardan ortiq) tashkil etdi, uning narx/balans qiymati (P/B) koeffitsiyenti 7,69 baravarni, narx/foyda (P/E) koeffitsiyenti esa 10,89 baravarni tashkil etdi. Oʻtgan yil davomida aktsiyalar narxi 161,7% ga oʻsdi, ikki yillik savdo oraligʻi esa 2 800 soʻmdan 11 478 soʻmgacha boʻldi.
Taqqoslash uchun, hisobotning ikkinchi sahifasidagi qiyosiy jadval UZEX ning narx/balans qiymati koeffitsiyenti tahlildagi roʻyxatga olingan birja operatorlarining oʻrtacha tortilgan koʻrsatkichidan yuqori ekanligini koʻrsatadi. UZEX ning P/B koeffitsiyenti 7,69 baravarni tashkil etdi, qiyosiy guruhning oʻrtacha tortilgan koʻrsatkichi esa 4,05 baravar boʻldi. Shu bilan birga, uning P/E koeffitsiyenti (10,89 baravar) qiyosiy guruhning oʻrtacha koʻrsatkichidan (29,02 baravar) past boʻldi.
UZEX 2025 yil uchun bir dona aktsiyaga 780 soʻm miqdorida dividend toʻladi, bu umumiy hisobda 292,3 mlrd soʻm (24,7 mln dollardan ortiq) toʻlovni va sof foydaning 85,1% ini tashkil etadi. 15 may holatiga koʻra, dividendlarning 97,46% i toʻlab berilgan. Oʻtgan yilgi dividend bir dona aktsiya uchun 382 soʻmni tashkil etgan boʻlib, toʻlov koeffitsiyenti 44,8% boʻlgan edi.
2026 yil 12 mart holatiga koʻra, Oʻzbekiston Milliy investitsiya jamgʻarmasi (UzNIF) UZEX aktsiyalarining 40% iga egalik qilgan. Boshqa yuridik shaxslar 49,68% ga, jismoniy shaxslar esa qolgan 10,32% ga egalik qilgan. Norezidentlar kapitalning 3,68% iga yuridik shaxslar orqali va 2,41% iga jismoniy shaxslar boʻlgan aktsiyadorlar orqali egalik qilgan. Birja, shuningdek, 2026–2030 yillarga moʻljallangan rivojlanish strategiyasini amalga oshirmoqda. Avgust oyida CME Group va Phillip Capital kompaniyalari UZEX xodimlari va brokerlari uchun fyucherslar bilan xejirlash boʻyicha trening oʻtkazdilar, bu birja tomonidan milliy hosilaviy moliyaviy vositalar (derivativlar) bozorini yaratishga tayyorgarlik sifatida baholandi.
UZEX qishloq xoʻjaligi mahsulotlari, yoqilgʻi, metallar va kimyoviy moddalar boʻyicha tovar savdosini amalga oshiradi, shuningdek, elektron davlat xaridlarini yuritadi. 2025 yilda birja orqali amalga oshirilgan barcha bitimlarning qiymati 31% ga oshdi, bunda birja savdolari 24% ga, davlat xaridlari esa 46% ga oʻsdi.