Oʻzbekistonda yonilgʻi qazib olish manfiy koʻrsatkichga tushmoqda: hokimiyat organlari QEM va gazni tejashga umid qilmoqda
2026 yilning sakkiz oyida tabiiy gaz qazib olish 16,3 foizga, koʻmir qazib olish esa 10,2 foizga kamaydi. Ushbu fonda metall rudalarini ishlab chiqarish oʻsmoqda, ammo u yoqilgʻi sektoridagi pasayishni qoplay olmadi. Hokimiyat organlari muqobil energetika va energiyani tejash hisobiga anʼanaviy energiya resurslariga boʻlgan ehtiyojni kamaytirishni rejalashtirmoqda. Milliy statistika qoʻmitasi maʼlumotlariga koʻra, 2026 yilning yanvar-avgust oylarida hajm […]
Oʻzbekistonda yonilgʻi qazib olish manfiy koʻrsatkichga tushmoqda: hokimiyat qayta tiklanadigan energiya manbalari va gazni tejashga umid qilmoqda
2026 yilning sakkiz oyida tabiiy gaz qazib olish 16,3 foizga, koʻmir qazib olish esa 10,2 foizga kamaydi. Ushbu fonda metall rudalarini ishlab chiqarish ortmoqda, biroq u yonilgʻi sektoridagi pasayishni qoplay olmadi. Hokimiyat muqobil energetika va energiyani tejash hisobiga anʼanaviy energiya resurslariga boʻlgan ehtiyojni kamaytirishni rejalashtirmoqda.
Milliy statistika qoʻmitasi maʼlumotlariga koʻra, 2026 yilning yanvar–avgust oylarida yonilgʻi-energetika foydali qazilmalari kategoriyasida ishlab chiqarish hajmi 27,1 trln soʻmni — oʻtgan yilning shu davridagi koʻrsatkichning 86,5 foizini tashkil etdi. Boshqacha aytganda, qiymat 13,5 foizga kamaydi.
Pasayish qazib olinadigan yonilgʻining deyarli barcha asosiy turlariga taʼsir koʻrsatdi. Sakkiz oy davomida mamlakatda 24,2 mlrd kubometr tabiiy gaz qazib olindi — bu bir yil oldingiga nisbatan 16,3 foizga kam. Neft qazib olish 2,2 foizga kamayib, 425 ming tonnani, gaz kondensati esa 14,8 foizga kamayib, 648,3 ming tonnani tashkil etdi.
Koʻmir qazib olish 10,2 foizga — 4,9 mln tonnadan 4,4 mln tonnagacha kamaydi.
Yonilgʻi sektoridagi pasayish fonida metall rudalarini qazib olish ortmoqda. Sakkiz oy davomida ushbu kategoriyadagi ishlab chiqarish hajmi 22,8 trln soʻmga yetdi va yillik hisobda 19,5 foizga oshdi. Biroq bu oʻsish yonilgʻi-energetika segmentidagi pasayishni yopa olmadi.
Natijada, togʻ-kon sanoati va ochiq konlarni oʻzlashtirish umuman olganda 2025 yilning yanvar–avgust oylari darajasiga nisbatan 97,6 foizni koʻrsatdi, yaʼni 2,4 foizga qisqardi.
Uglevodorodlarni qazib olishning qisqarishi gaz isteʼmolini kamaytirish va muqobil energiya manbalarini rivojlantirish boʻyicha chora-tadbirlarning ahamiyatini oshiradi.
2026 yil fevral oyida Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida oʻtkazilgan yigʻilishda Oʻzbekiston elektr stantsiyalarining umumiy oʻrnatilgan quvvati 25,8 ming MVtga yetgani maʼlum qilingan edi. Umumiy quvvatning 8 ming MVt atrofidagi qismi yoki 31 foizi quyosh, shamol va gidroenergetika hissasiga toʻgʻri kelgan.
2026 yil uchun 2,84 mlrd kubometr tabiiy gaz va 4,378 mlrd kVt·soat elektr energiyasini tejash vazifasi qoʻyilgan. Yirik korxonalar ishlab chiqarish hajmini kamaytirmagan holda energiya isteʼmolini kamida 10 foizga qisqartirishi kerak.
Shu tariqa, anʼanaviy energiya tashuvchilarni qazib olish tushib ketayotgan bir sharoitda, hokimiyat eʼtiborni ikki yoʻnalishga qaratmoqda: muqobil generatsiyani kengaytirish va energiya samaradorligini oshirish.