Oʻzbekistonda xotin-qizlarga nisbatan zoʻravonlikka qarshi kurashish milliy tizimini mustahkamlash tashabbusi boshlanadi | Reportaj

Oʻzbekistonda xotin-qizlarga nisbatan zoʻravonlikka qarshi kurashish milliy tizimini kuchaytirish tashabbusi boshlanmoqda | Reportaj

Oʻzbekistonda ijtimoiy soha mutaxassislarining salohiyatini oshirish va xotin-qizlarga nisbatan zoʻravonlikka qarshi idoralararo chora koʻrishni takomillashtirishga qaratilgan yangi tashabbus ishga tushirildi. U Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligi va Birlashgan Millatlar Tashkilotining Aholishunoslik jamgʻarmasi (UNFPA) tomonidan, Jahon bankining moliyaviy koʻmagida «Ijtimoiy himoyaning innovatsion tizimi orqali aholining zaif qatlamlarini integratsiya qilish (INSON)» loyihasi doirasida amalga oshirilmoqda.

Ushbu tashabbus milliy ijtimoiy himoya va chora koʻrish tizimini rivojlantirish doirasida zoʻravonlikdan omon qolgan xotin-qizlar va qizlar uchun xizmatlar sifati, qulayligi va muvofiqligini yanada oshirishga qaratilgan.

Birinchi qadam 15 — 18 sentyabr kunlari Toshkent shahrida boʻlib oʻtadigan toʻrt kunlik amaliyotga yoʻnaltirilgan Trenerlar uchun trening (ToT) boʻladi. Uning vazifasi — keyinchalik mamlakatning barcha 14 ta hududida kaskadli oʻqitish orqali, shuningdek, UNFPA ekspertlarining keyingi mentorligi va qoʻllab-quvvatlovchi superviziyasi ostida kasbiy sohalar aro chora koʻrish modelini tarqatadigan mutaxassislarni tayyorlashdan iborat.

Tadbir psixologiya, yuridik yordam, ijtimoiy ish va idoralararo hamkorlik sohasidagi mutaxassislarni birlashtiradi. Treningda 20 nafar mutaxassis ishtirok etmoqda, ular kasbiy sohalar aro jamoalarni shakllantiradi va keyinchalik mamlakatning turli hududlarida zoʻravonlikka qarshi chora koʻrish tizimi mutaxassislari uchun trener sifatida chiqish qiladi.

Tashabbusda alohida urgʻu tarqoq kasbiy harakatlardan muvofiqlashtirilgan kasbiy sohalar aro chora koʻrish modeliga oʻtishga qaratilgan boʻlib, unda har bir mutaxassis oʻz rolini, masʼuliyat chegaralarini va boshqa xizmatlar bilan hamkorlik qilish tartibini tushunadi.

Trening dasturi asosan amaliyotga yoʻnaltirilgan boʻlib, real holatlar bilan ishlash, rolli oʻyinlar, kasbiy amaliyotlar, xavflarni baholash, xavfsizlikni rejalashtirish, intervyularni modellashtirish, idoralararo konsiliumlar va jabrlanuvchining holat aniqlangan paytdan boshlab u yakunlangunga qadar boʻlgan yoʻnalishining kompleks simulyatsiyasini oʻz ichiga oladi.

Oʻquv jarayonida ishtirokchilar jabrlanuvchiga yoʻnaltirilgan va jarohatdan xabardor yondashuvlarni qoʻllash, xavfsiz inqirozli muloqot, xavflarni baholash va xavfsizlikni rejalashtirish, xabardor qilingan rozilik, zarur xizmatlarga yoʻnaltirish va idoralararo muvofiqlashtirish koʻnikmalarini rivojlantiradilar.

Ruhiy va iqtisodiy zoʻravonlikni aniqlash, viktimbleyming (jabrlanuvchini ayblash) va qayta jarohatlanishning oldini olish, shuningdek, zaif ahvoldagi xotin-qizlarning ehtiyojlarini hisobga olishga alohida eʼtibor qaratiladi.

Dastur, shuningdek, UNFPA tomonidan 2025 yilda ishlab chiqilgan xizmatlar sifatining oltita parametriga asoslanadi: qulaylik, sifat, xavfsizlik, moliyaviy va moddiy resurslar, tashkiliy va kadrlar resurslari, shuningdek, idoralararo muvofiqlashtirish.

Oʻqitishni psixologik va yuridik yordam, ijtimoiy ish, keys-menejment va idoralararo hamkorlik sohasida kasbiy ekspertizaga ega boʻlgan UNFPA milliy va xalqaro ekspertlari olib bormoqda.

«Zoʻravonlikka samarali chora koʻrish nafaqat har bir mutaxassisning kasbiy bilimlarini, balki tizimning yagona butunlik sifatida ishlay olish qobiliyatini ham talab qiladi. Aynan shuning uchun dastur asosiga kasbiy sohalar aro yondashuv qoʻyilgan boʻlib, u zoʻravonlikdan omon qolgan har bir ayol va qiz uchun xavfsiz va uzluksiz yordam yoʻnalishini qurish imkonini beradi», — deb taʼkidlaydi tashkilotchilar.

Trenerlar uchun trening — bu zoʻravonlikka qarshi chora koʻrish tizimi mutaxassislarining salohiyatini kuchaytirish boʻyicha yanada keng koʻlamli dasturning birinchi bosqichidir. ToT yakunlangach, tayyorlangan trenerlar Oʻzbekistonning 14 ta hududida kaskadli oʻquvlarni oʻtkazadilar va bunga «Inson» markazlarida hamda zoʻravonlikdan omon qolganlarni aniqlash, yoʻnaltirish va ularga yordam koʻrsatishda ishtirok etuvchi boshqa tuzilmalarda faoliyat yuritayotgan mutaxassislar jalb etiladi.

Natijalarning barqarorligini taʼminlash uchun hududiy bosqich UNFPA ekspertlari tomonidan mentorlik va qoʻllab-quvvatlovchi superviziya bilan birga olib boriladi. Bunday yondashuv nafaqat bilimlarni uzatish, balki mutaxassislarga oʻz kundalik ishlarida kasbiy sohalar aro modelni qoʻllashda amaliy yordam koʻrsatish imkonini ham beradi.

Trenerlarni tayyorlash, hududiy oʻqitish, amaliy kuzatib borish va idoralararo hamkorlikning izchil uygʻunligi butun mamlakat boʻylab zoʻravonlikdan omon qolgan xotin-qizlar va qizlarga xizmat koʻrsatishning yanada muvofiqlashtirilgan va barqaror tizimini shakllantirishga xizmat qilishi kutilmoqda.