Oʻzbekiston sud tizimida katta islohotlarni amalga oshirishni koʻzda tutuvchi “Adolat 2030” strategiyasini tasdiqladi.

Oʻzbekiston sud tizimida keng koʻlamli islohotlarni koʻzda tutuvchi “Adolat 2030” strategiyasini tasdiqladi. Prezident Shavkat Mirziyoyev inson huquqlari va erkinliklarining sud tomonidan himoya qilinishini kuchaytirishga, shuningdek, adolatli va zamonaviy sud tizimini yaratishga qaratilgan farmonni imzoladi.

Hujjatda islohotlarning oltita asosiy yoʻnalishi bayon etilgan: ochiq va qulay “xalq sudi”ni rivojlantirish, sud hokimiyatining mustaqilligini mustahkamlash, adolatli sudlov kafolatlarini kuchaytirish, professional sud tizimini rivojlantirish, sud jarayonlarini raqamlashtirish va xalqaro inson huquqlari standartlarini joriy etish.

Muhim yangiliklardan biri 2027-yil 1-iyuldan boshlab mintaqalararo sudlarning tashkil etilishi boʻladi. Ularga umumiy va maʼmuriy ishlar boʻyicha sud qarorlarini koʻrib chiqish vakolati beriladi. Ularning faoliyati uchun jami 319 ta maʼmuriy xodim lavozimi taqdim etilgan.

2027-2030-yillar oraligʻida hududlarda fuqarolik ishlari boʻyicha tuman va shahar sudlari tashkil etilishi rejalashtirilgan, bu esa, ayniqsa, chekka hududlar aholisi uchun sud himoyasidan foydalanish imkoniyatini oshirishi kerak.

**Sudgacha bo'lgan bosqichda sud nazoratini kuchaytirish**

2027-yil 1-iyuldan boshlab tergov sudyalarining vakolatlari kengaytiriladi. Protsessual majburlov choralarini qo'llash to'g'risidagi iltimosnomalarni ko'rib chiqishda ular hibsga olishning qonuniyligi va asosliligini, shuningdek, shubha yoki ayblov uchun asoslarning yetarliligini tekshirishlari mumkin bo'ladi.

Shubhali holatlarda sudyalar tergov maxfiyligini saqlagan holda qo'shimcha hujjatlarni so'rashlari mumkin. Fuqarolarning konstitutsiyaviy huquqlarini bevosita cheklaydigan ayrim tergov choralarini sud tomonidan ruxsat berish ham ko'zda tutilgan.

**Ochiqlik va yagona sud amaliyoti**

2027-yil 1-avgustdan boshlab Oliy sud yagona sud amaliyotini tashkil etuvchi Oliy sud Rayosati qarorlarini ochiq nashr etish va muntazam ravishda yangilab borishni joriy qilishi kerak. Buning uchun "Presedentlar" reyestri yaratiladi.

Bundan tashqari, yagona sud amaliyotini rivojlantirish bo'yicha ekspert kengashlariga akademiklar, mutaxassislar va fuqarolik jamiyati vakillarini jalb qilish rejalashtirilgan.

2030-yilga kelib, fuqarolar va tadbirkorlarga ma'lumot berish, protsessual apellyatsiyalarga ko'maklashish va raqamli sud xizmatlaridan foydalanishni ta'minlash uchun sudlarda bosqichma-bosqich "yagona darcha" xizmat ko'rsatish ofislari tashkil etiladi.

**Sud xizmatlarini raqamlashtirish**

2027-yil oxiriga kelib, Oliy sudning my.sud.uz interaktiv xizmatlar portalini modernizatsiya qilish rejalashtirilgan. Bunga yangilangan mobil ilovani ishga tushirish, sud apellyatsiyalarini tayyorlash uchun takomillashtirilgan xizmat va sud qarorlarini qidirish imkoniyatlarini kengaytirish kiradi.

Iqtisodiy nizolarda 2028-yil 1-yanvardan boshlab, sudyalarga ish jarayonida bevosita kichik rasmiy kamchiliklarni tuzatish uchun choralar ko'rish imkonini beruvchi Proaktiv ishlarni boshqarish standartini joriy etish taklif qilinmoqda.

Shuningdek, fuqarolik, iqtisodiy va ma'muriy ishlar bo'yicha yurisdiktsiya yo'qligi sababli arizalarni qaytarishni bekor qilish taklif qilinmoqda. Bunday hollarda sud arizani tegishli sudga o'tkazadi.

**Sudyalarni keraksiz funktsiyalardan ozod qilish**

2028-yil 1-yanvardan boshlab Sud ma'muriyati instituti joriy etilishi kutilmoqda. Alohida sud ma'muriyati sud faoliyatini tashkiliy, logistika, moliyaviy va axborot-tahliliy qo'llab-quvvatlash, raqamlashtirish va sud xodimlari bilan ishlash uchun javobgar bo'ladi.

Bu sudyalarning ma'muriy yukini kamaytiradi va ularga o'z faoliyatini to'g'ridan-to'g'ri adliyani amalga oshirishga qaratish imkonini beradi.

Bundan tashqari, 2027-yildan boshlab har yili O'zbekistonda Adolat Sifati Indeksini nashr etish va sud amaliyoti tahlili asosida har yili qonunchilik va huquqni muhofaza qilish sohasidagi tizimli muammolarni hal qilish bo'yicha takliflar taqdim etish rejalashtirilgan.

Shunday qilib, "Adolat 2030" strategiyasi sud tizimini keng qamrovli isloh qilishni — sud nazorati va sud mustaqilligini kuchaytirishdan tortib, xizmatlarni raqamlashtirish va sud amaliyotining shaffofligini oshirishgacha — ko'zda tutadi. Islohotlarning asosiy maqsadi fuqarolar va tadbirkorlarning huquqlari va qonuniy manfaatlarini samarali va o'z vaqtida himoya qilishga qodir adliya tizimini yaratishdir.