Oʻzbekiston Markaziy banki 2026–2030 yillarga moʻljallangan valyuta interventsiyalari strategiyasini qabul qildi
Oʻzbekiston Markaziy banki 2026–2030 yillarga moʻljallangan valyuta interventsiyalari strategiyasini tasdiqladi
Oʻzbekiston Markaziy banki suzuvchi ayirboshlash kursi rejimini qoʻllab-quvvatlash, valyuta bozorida tartibni saqlash va kursning muayyan yoʻnalishini belgilamagan holda uning keskin tebranishlarining oldini olishga qaratilgan yangi 2026–2030 yillarga moʻljallangan strategiya doirasida chet el valyutasi bilan bogʻliq operatsiyalar va interventsiyalarni amalga oshiradi.
Strategiya Oʻzbekistonning Markaziy bank va valyutani tartibga solish toʻgʻrisidagi qonunlariga muvofiq tayyorlangan boʻlib, u regulyatorning chet el valyutasi bilan bogʻliq operatsiyalari va interventsiyalarining maqsadlari, printsiplari va amalga oshirish tartiblarini belgilaydi. Strategiyaga koʻra, chet el valyutasi bilan bogʻliq operatsiyalar ichki bozorda sotib olingan qimmatbaho metallarni xalqaro bozorlarda sotishdan olingan valyuta tushumlarini sotishni, shuningdek, Markaziy bank mijozlari uchun amalga oshiriladigan chet el valyutasidagi tranzaktsiyalarni oʻz ichiga oladi.
Valyuta interventsiyalari ichki valyuta bozorining tartibli va uzluksiz ishlashini taʼminlash, ayirboshlash kursining keskin tebranishlarini yumshatish hamda likvid xalqaro zaxiralarning yetarli darajasini saqlab turishga qaratilgan operatsiyalar sifatida tavsiflanadi.
Markaziy bank ichki valyuta bozorida oʻz narxlar barqarorligi mandati va inflyatsiyaviy targetlash printsiplariga muvofiq harakat qiladi. Ayirboshlash kursi yoki undagi oʻzgarishlar pul-kredit siyosatining maqsadli koʻrsatkichi boʻlib xizmat qilmaydi. Chet el valyutasi bilan bogʻliq operatsiyalar, shuningdek, ayirboshlash kursining uzoq muddatli fundamental trendini oʻzgartirishga qaratilmaydi.
Shu bilan birga, interventsiyalar inflyatsiyaviy targetlash samaradorligini yoki pul-kredit siyosati transmissiyasida siyosiy stavkaning rolini susaytirmasligi kerak. Markaziy bankning taʼkidlashicha, uning operatsiyalari bozor mexanizmlarining rivojlanishiga toʻsqinlik qilmasligi yoki iqtisodiyotda tizimli valyuta xavflari va nomutanosibliklarning toʻplanishi uchun sharoit yaratmasligi lozim.
Markaziy bank muntazam valyuta operatsiyalarini kursning biror-bir yoʻnalishini maqsad qilmagan holda, oldindan eʼlon qilingan oraliqlarda amalga oshiradi. Likvid xalqaro zaxiralarning yetarli darajasini saqlab turishga qaratilgan interventsiyalar Markaziy bank boshqaruvi tomonidan belgilangan oraliqlarda amalga oshiriladi.
Ayirboshlash kursining keskin tebranishlarini yumshatishga qaratilgan interventsiyalar bozor printsiplari asosida amalga oshiriladi va bozor kuchlari tomonidan shakllantirilgan ayirboshlash kursi yoʻnalishiga taʼsir oʻtkazish uchun ishlatilmaydi. Moliya bozori rivojlanishi, dollarlashuv darajasi pasayishi, kapital oqimlari yanada liberallashishi, ayirboshlash kursi harakatining inflyatsiyaga taʼsiri susayishi va likvid xalqaro zaxiralarning yetarli darajasi saqlanib qolishi bilan valyuta operatsiyalari va interventsiyalarining chastotasi va hajmi bosqichma-bosqich kamayishi kutilmoqda.
Muntazam valyuta operatsiyalarining chastotasi, shuningdek, mijozlar ehtiyojlariga, mahalliy ishlab chiqaruvchilardan sotib olingan qimmatbaho metallarning xalqaro bozorlarda sotilishiga va chet el valyutasiga boʻlgan talabning mavsumiy oʻzgarishiga bogʻliq boʻladi. Chet el valyutasi bilan bogʻliq operatsiyalar ham valyuta birjasi, ham birjadan tashqari valyuta bozori orqali amalga oshirilishi mumkin, interventsiyalar esa faqat valyuta birjasi orqali amalga oshiriladi.