Oʻzbekiston iqtisodiyotining barcha asosiy tarmoqlarida biznes muhiti yaxshilandi

Oʻzbekiston iqtisodiyotining barcha asosiy sektorlarida biznes muhiti yaxshilandi

Iqtisodiy tadqiqotlar va islohotlar markazi respublika boʻylab tadbirkorlar oʻrtasida oʻtkazilgan har oylik soʻrovnomalarga asoslangan Oʻzbekistondagi biznes muhiti tahlili natijalarini taqdim etdi.

Olingan maʼlumotlar asosida biznesning joriy holatiga berilgan baholar va yaqin uch oyga moʻljallangan kutishlarni aks ettiruvchi biznes muhitining umumlashtirilgan indikatori hisoblab chiqildi.

Oʻzbekistonda biznes muhiti jamlanma indeksining dinamikasi

Sentyabr oyida biznes muhitining jamlanma indeksi 64 punktni tashkil etdi, bu oʻtgan yilning shu davriga nisbatan 7 punktga yuqoridir.

Indeks qiymatining 50 punktdan yuqori boʻlishi tadbirkorlik muhitida optimistik baholar ustunlik qilayotganidan dalolat beradi.

Baholash natijalariga koʻra, biznesning joriy holati indeksi oʻtgan yilga nisbatan 8 punktga oʻsib, 60 punktni tashkil etdi.

Biznes kutishlari indeksi esa 5 punktga oshib, 67 punktga yetdi.

Har oʻnta tadbirkordan toʻrttasi (43%) oxirgi uch oy ichida biznesning holati yaxshilanganini qayd etdi.

Respondentlarning deyarli yarmi (49%) biznesning joriy holatini «yaxshi» deb baholadi. Shu bilan birga, har toʻrtinchi kompaniyada (25%) oxirgi uch oy ichida xodimlar soni oshgan.

Tadbirkorlarning deyarli uchdan ikki qismi (63%) yaqin uch oy ichida oʻz mahsulotlariga boʻlgan talabning oʻsishini kutmoqda.

Tarmoqlar kesimida biznes muhiti indeksining dinamikasi

Oʻtgan yilga nisbatan biznes muhiti indeksi sanoat, qurilish va xizmat koʻrsatish sohalarida oʻsdi, qishloq xoʻjaligida esa deyarli oʻzgarishsiz qoldi.

Sanoatda biznes muhitining jamlanma indeksi sezilarli darajada oʻsib (+16 punkt), 59 punktni tashkil etdi. Oʻsish yaqin uch oy ichida biznesni rivojlantirish kutishlari indeksining 15 punktga oshib, 58 punktga yetgani, shuningdek, biznesning joriy holati indeksining 18 punktga oʻsib, 61 punktni tashkil etgani bilan izohlanadi.

Oʻtgan yilga nisbatan sanoatda yaqin uch oy ichida biznes holati yaxshilanishini kutayotgan tadbirkorlar ulushi 71% ga (+11 f.p.), mahsulotga boʻlgan talabning oʻsishini kutayotganlar ulushi esa 61% ga (+7 f.p.) yetdi.

Xizmat koʻrsatish sohasida biznes muhitining jamlanma indeksi sezilarli darajada yaxshilanib (+7 punkt), 64 punktni tashkil etdi. Oʻsish biznesning joriy holatiga berilgan baholarning yaxshilanishi (+8 punkt), shuningdek, yaqin uch oydagi rivojlanish istiqbollari boʻyicha kutishlarning ortishi (+7 punkt) bilan izohlanadi.

Xizmat koʻrsatish sohasi korxonalarining yarmidan koʻpi (51%) biznesning joriy holatini «yaxshi» deb baholadi (+5 f.p.). Ushbu soha vakillarining 70 foizi yaqin uch oy uchun ijobiy kutishlarni bildirdi (+1 f.p.). Bundan tashqari, oxirgi uch oy ichida biznes holati yaxshilanganini qayd etgan kompaniyalar ulushi 42% ga yetib, 5 foiz punktga oʻsdi.

Qishloq xoʻjaligida biznes muhitining jamlanma indeksi oʻzgarishsiz qolib, 65 punktni tashkil etdi. Agrar sohada biznesning joriy holatiga berilgan baholar 3 punktga oshib, 59 punktga yetdi. Tadbirkorlarning kelgusi davr uchun kutishlari, 3 punktga pasayganiga qaramay, nisbatan yuqori darajada saqlanib qoldi va 72 punktni tashkil etdi.

Oxirgi uch oy ichida tadbirkorlarning 43 foizi (2025 yilda — 42%) biznes holati yaxshilanganini qayd etdi. Biznesning joriy holatini «yaxshi» deb baholaganlar ulushi 46% ni tashkil etib, oʻtgan yilgi koʻrsatkichdan (45%) biroz oshdi.

Qurilishda biznes muhitining jamlanma indeksi oʻtgan yilga nisbatan sezilarli darajada oʻsib (+7 punkt), 70 punktni tashkil etdi. Tarmoqda kelgusi davr uchun kutishlar indeksi 17 punktga oshib, 78 punktga yetdi. Biznesning joriy holatiga berilgan baholar esa, aksincha, 2 punktga pasayib, 62 punktni tashkil etdi.

Oxirgi uch oy ichida qurilish kompaniyalarining 48 foizi (oʻtgan yili — 44%) biznes holati yaxshilanganini qayd etdi. Shu bilan birga, korxonalarning 54 foizi biznesning joriy holatini «yaxshi» deb baholadi (oʻtgan yili — 53%).

Yaqin uch oy ichida oʻz mahsulotlariga boʻlgan talabning oʻsishini kutayotgan qurilish kompaniyalari ulushi 73% ga yetdi (oʻtgan yili — 60%).

Biznes yuritishdagi toʻsiqlar kamaymoqda

Biznes yuritishda toʻsiqlarga duch kelmayotgan tadbirkorlar ulushi 72% ga yetib, 5 foiz punktga oʻsdi.

Eng yuqori koʻrsatkich qurilish sohasida (78%) qayd etildi. Keyingi oʻrinlarni xizmat koʻrsatish sohasi (74%), sanoat (66%) va qishloq xoʻjaligi (63%) egalladi.

Biznes yuritishdagi asosiy toʻsiqlar orasida soliqqa tortish bilan bogʻliq muammolar ulushi 23% ga (+5 f.p.), bank tizimi bilan bogʻliq muammolar ulushi esa 15% ga (+3 f.p.) yetdi. Boshqa moliyaviy qiyinchiliklarga duch kelayotgan tadbirkorlar ulushi 11% gacha (+1 f.p.) oshdi. Talabning yetarli emasligini koʻrsatgan respondentlar ulushi esa 4% gacha (-3 f.p.) kamaydi.

Soliq sohasidagi asosiy qiyinchiliklar soliq maʼmuriyatchiligi (17%) va soliq stavkalari darajasi (6%) bilan bogʻliq.

Tarmoqlar kesimida qishloq xoʻjaligida eng koʻp soliq maʼmuriyatchiligi (13%, +2 f.p.) va kredit olishdagi qiyinchiliklar (7%, -2 f.p.) qayd etildi.

Sanoatda boshqa moliyaviy qiyinchiliklar ulushi 16% ni (+9 f.p.), soliq maʼmuriyatchiligi bilan bogʻliq muammolar ulushi esa 13% ni (+5 f.p.) tashkil etdi.

Qurilishda soliq maʼmuriyatchiligi bilan bogʻliq muammolar ulushi 17% ga (+5 f.p.) yetdi, boshqa moliyaviy qiyinchiliklar ulushi ham 17% ni (+8 f.p.) tashkil etdi.

Xizmat koʻrsatish sohasida tadbirkorlarning 21 foizi (+5 f.p.) soliq maʼmuriyatchiligi bilan bogʻliq muammolarni, 6 foizi (-2 f.p.) esa yer olishdagi qiyinchiliklarni koʻrsatdi.