Oʻzbekiston importdagi uzilishlar xavfi tufayli benzin va dizel yoqilgʻisi yetkazib berishning yangi manbalarini izlamoqda

Oʻzbekiston importdagi uzilishlar xavfi sababli benzin va dizel yoqilgʻisi yetkazib berishning yangi manbalarini izlamoqda

«Oʻzbekneftgaz» Xitoy kompaniyalari bilan AI-92 va undan yuqori markali benzin, dizel yoqilgʻisi yetkazib berish, shuningdek, Buxoro neftni qayta ishlash zavodida qayta ishlash uchun neft va gaz kondensati importini oshirish boʻyicha muzokaralar olib bormoqda.

Bu haqda «Oʻzbekneftgaz» boshqaruvi raisi oʻrinbosari Farid Moʻminov 27 oktyabr kuni boʻlib oʻtgan matbuot anjumanida maʼlum qildi.

Uning soʻzlariga koʻra, kompaniya amaldagi yetkazib berish kanallariga qaramlikni kamaytirish va ichki bozorni barqaror taʼminlashni kafolatlash uchun yoqilgʻi xarid qilishning yangi yoʻnalishlarini oʻrganmoqda.

«Bugungi kunda aholini neft mahsulotlari bilan barqaror taʼminlash bilan bogʻliq turli xavf-xatarlar mavjud. Ushbu xavf-xatarlarni bartaraf etish va ularning yuzaga kelishining oldini olish uchun biz importni diversifikatsiya qilishni koʻrib chiqmoqdamiz», — dedi Moʻminov.

U muzokaralar, jumladan, Xitoy milliy neft-gaz korporatsiyasining (CNPC) shoʻʼba tuzilmasi boʻlmish PetroChina bilan ham olib borilayotganiga aniqlik kiritdi.

«Biz PetroChina bilan muzokaralar oʻtkazdik. Neft mahsulotlari — benzin va dizel yoqilgʻisi yetkazib berish, shuningdek, Buxoro neftni qayta ishlash zavodimizda qayta ishlash uchun xom neft va kondensat importini oshirish muhokama qilindi», — dedi kompaniya raisi oʻrinbosari.

Soʻz, avvalo, oktan soni 92 va undan yuqori boʻlgan benzin haqida bormoqda. shu tariqa, muzokaralar ham ichki bozor uchun tayyor yoqilgʻi xarid qilishni, ham bevosita Oʻzbekistonda qayta ishlash uchun xom ashyo yetkazib berishni qamrab oladi.

Moʻminov kelajakdagi yetkazib berish hajmlari ichki talabga bogʻliq boʻlishini taʼkidladi. Muzokaralar hozircha davom etmoqda.

Diversifikatsiya qilish rejalari Rossiya yoqilgʻi bozoridagi vaziyat bilan bogʻliqligi haqidagi savolga kompaniya vakili bunday qaramlikni ochiqchasiga tasdiqlamadi va mamlakatni neft mahsulotlari bilan taʼminlashdagi xavf-xatarlarni kamaytirish zarurligi haqidagi tushuntirish bilan cheklandi.

20 oktyabr kuni «Oʻzbekneftgaz» boshqaruvi raisi Abdugʻani Sanginov CNPC prezidenti Chjou Sinxuay boshchiligidagi delegatsiya bilan muzokaralar oʻtkazdi.

Tomonlar Oʻzbekiston ichki bozori uchun neft mahsulotlarini uzoq muddatli yetkazib berishni tashkil etish imkoniyatlarini, neft-gaz sohasidagi hamkorlikni kengaytirish va qoʻshma loyihalarni amalga oshirishni jadallashtirishni muhokama qildilar.

«Oʻzbekneftgaz» maʼlumotlariga koʻra, CNPC bilan hamkorlikning umumiy hajmi 1 milliard dollardan oshdi. Ushbu summa nafaqat neft mahsulotlari xaridini, balki import kontraktlari, servis xizmatlari va qoʻshma loyihalarni ham oʻz ichiga oladi.

Uchrashuvda geologiya-qidiruv, quduqlarni burgʻilash, seysmik tadqiqotlar, gaz qazib olish samaradorligini oshirish, raqamlashtirish va zamonaviy uskunalar yetkazib berish masalalari ham muhokama qilindi.

Ushbu yoʻnalishlarda «Oʻzbekneftgaz» CNPC tarkibiga kiruvchi Xibu, BGP, CCDC va CNLC kompaniyalari bilan hamkorlik qilmoqda.

Yozda benzin importi keskin kamaydi

Xitoy kompaniyalari bilan muzokaralar xorijdan benzin yetkazib berishning qisqarishi va Oʻzbekistonda uning narxi oshishi fonida oʻtmoqda.

Bojxona qoʻmitasi maʼlumotlari asosida «Gazeta» ilgari yozganidek, 2026 yilning yanvar-avgust oylarida Oʻzbekiston 721,5 mln litr benzin import qilgan — bu oʻtgan yilning shu davriga nisbatan 41,2 foizga koʻp. Yetkazib berish qiymati yanada koʻproq — 48,6 foizga, 437,4 mln dollargacha oshgan.

Biroq aprel oyidan potoq oylik import keskin kamaydi. Agar aprel oyida mamlakatga 141,8 mln litrga yaqin benzin kirib kelgan boʻlsa, mayda — 72 mln, iyun oyida — 50,7 mln, iyulda — 18,6 mln, avgustda esa atigi 11,4 mln litr kirib kelgan.

Shu tariqa, avgust oyida import hajmi aprel darajasidan 12 baravardan beri past boʻlib chiqdi. Oʻtgan yilning avgust oyiga nisbatan yetkazib berish 76,8 foizga kamaygan.

Bir vaqtning oʻzida import qilinadigan yoqilgʻining oʻrtacha narxi sezilarli darajada oshdi. «Gazeta» hisob-kitoblariga koʻra, aprel oyida u 1000 litr uchun taxminan 576 dollarni tashkil etgan boʻlsa, avgustda deyarli 995 dollarga yetgan. Toʻrt oy ichida oʻsish taxminan 73 foizni tashkil etdi.

Yetkazib berishning qisqarishi ichki bozorda benzinning qimmatlashishi bilan kechdi. Milliy statistika qoʻmitasi maʼlumotlariga koʻra, avgust oyida benzinning oʻrtacha narxi bir oyda 1,9 foizga va yillik hisobda 20,2 foizga oshgan.

Sentyabr oyida Energetika vazirligi importning keskin kamayishini Rossiyadagi neftni qayta ishlash zavodlarining toʻxtab qolgani bilan izohladi. «Importning 85−90 foizi Rossiya hissasiga toʻgʻri kelar edi. Rossiyada neftni qayta ishlash zavodlari toʻxtatilganidan keyin import hajmi haqiqatan ham keskin kamaydi», — deyiladi vazirlik xabarida.

Oʻsha paytda hukumat yoqilgʻi yetkazib berishning muqobil yoʻnalishlarini, jumladan Ozarbayjon, Turkmaniston va Belarusni koʻrib chiqayotgan edi.

Rossiya, shuningdek, benzin va boshqa neft mahsulotlari eksportiga cheklovlar kiritgan edi. Shu bilan birga, Energetika vazirligi ilgari taʼkidlaganidek, taqiqlar hukumatlararo kelishuvlar doirasida Oʻzbekistonga yetkazib berishga tatbiq etilmasligi kerak.