Oʻzbekiston davlat tomonidan biznesni qoʻllab-quvvatlash choralarining raqobatga taʼsirini baholashni joriy etmoqda
Oʻzbekiston Vazirlar Mahkamasi tomonidan 4 sentyabrda tasdiqlangan yangi nizomga muvofiq, tadbirkorlik subʼyektlariga davlat tomonidan koʻrsatiladigan yordamning raqobatga taʼsirini baholash tizimi joriy etildi. Nizom tovar va moliya bozorlarida faoliyat yuritayotgan kompaniyalarga beriladigan davlat koʻmagini baholash tartibini belgilaydi va «hammaga yoki hech kimga» tamoyilini joriy etadi. Ushbu yondashuvga koʻra, teng sharoitlarda faoliyat yuritayotgan va belgilangan mezonlarga javob beradigan tadbirkorlik subʼyektlari yo teng shartlarda yordam olishlari kerak, yoki umuman yordam olmasliklari lozim.
Boshqa bozor ishtirokchilari xuddi shunday sharoitlarda faoliyat yuritayotgan va tegishli talablarga javob beradigan hollarda, alohida tadbirkorlik subʼyektlariga maxsus tartib-taomillar orqali tanlab davlat yordami koʻrsatilishi mumkin emas. Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasi taklif etilayotgan qoʻllab-quvvatlash choralari raqobat muhitiga qanday taʼsir qilishini baholash uchun masʼul boʻladi.
Nizomga koʻra, davlat koʻmagi bir qator maqsadlarda, jumladan, Oʻzbekiston iqtisodiyotining alohida hududlari yoki tarmoqlarini ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishni yaxshilash, innovatsion loyihalarni qoʻllab-quvvatlash, ish oʻrinlari yaratish va ijtimoiy ahamiyatga molik loyihalarni amalga oshirish uchun taqdim etilishi mumkin. Shuningdek, yordam ilmiy-tadqiqot va tajriba-konstruktorlik ishlari, atrof-muhitni muhofaza qilish va ekologik sharoitlarni yaxshilash, shuningdek, kichik va oʻrta biznes hamda ayollar tadbirkorligini qoʻllab-quvvatlash uchun ham taklif etilishi mumkin.
Davlat koʻmagi bozor mexanizmlari samarasiz deb hisoblangan yoki bozor ishtirokchilari uchun teng sharoitlar yaratish maqsadida aralashuv zarur boʻlgan muayyan holatlarda qoʻllanilishi mumkin. Biroq, davlat organlari koʻzlangan natijaga raqobatga kamroq taʼsir koʻrsatadigan boshqa choralar orqali erishib boʻlmasligini isbotlashlari kerak. Yordamning hajmi va muddati uning maqsadiga mutanosib boʻlishi va zarur boʻlgan minimal daraja bilan cheklanishi lozim. Nizom, shuningdek, oluvchilar uchun haddan tashqari ortiqcha kompensatsiya toʻlanishining oldini olish choralarini talab qiladi.
Qoʻllab-quvvatlash davlat yordamisiz amalga oshirilmaydigan faoliyatni moliyalashtirish orqali ragʻbatlantiruvchi taʼsirga ega boʻlishi kerak. Yordamni taqsimlash mexanizmi ham shaffof va raqobatbardosh boʻlishi lozim. Raqobat qoʻmitasi tadbirkorlik subʼyektlariga davlat yordamini nazarda tutuvchi normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini ularning tartibga solish taʼsirini baholash toʻgʻrisidagi hisobotlari bilan birgalikda koʻrib chiqadi. Koʻrib chiqish uchun taqdim etilgan hujjatlarda taklif etilayotgan chora-tadbirlar manfaatlariga taʼsir qilishi mumkin boʻlgan tegishli tovar yoki moliya bozorlari ishtirokchilarining soni toʻgʻrisidagi maʼlumotlar boʻlishi kerak.
Davlat organlari, shuningdek, talablarga javob beradigan barcha bozor ishtirokchilariga yordam koʻrsatish yoki uni koʻrsatishni rad etishning ehtimoliy oqibatlarini hisoblab chiqishlari shart. Bir yoki bir nechta tadbirkorlik subʼyektiga yordam koʻrsatish taklif etilganda, baholash uning raqobatdosh kompaniyalarga ehtimoliy taʼsirini koʻrib chiqishi kerak.
Hujjatlarda, shuningdek, yordam koʻrsatilishi taʼsir qiladigan tovar va xizmatlarga boʻlgan talab toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, shuningdek, taklif etilayotgan chora loyihasini ishlab chiqish uchun asos boʻlgan hujjatlar va tahlillar boʻlishi lozim. Raqobat qoʻmitasiga raqobatga ehtimoliy taʼsirni baholash uchun 10 ish kuni beriladi. Koʻrib chiqishdan soʻng, u taklif etilayotgan davlat koʻmagi maqsadga muvofiqligi, qayta ishlanishi zarurligi yoki maqsadga muvofiq emasligi toʻgʻrisida xulosa beradi.
Qoʻmita oʻz baholashini amalga oshirishda ham rasmiy, ham norasmiy maʼlumotlarga tayanishi mumkin. Rasmiy manbalarga statistik maʼlumotlar, davlat organlarining maʼlumotlari, ilmiy va tahliliy materiallardagi prognozlar, davlat tomonidan oʻtkazilgan ijtimoiy soʻrovlar natijalari, veb-saytlar va ijtimoiy tarmoqlardagi rasmiy nashrlar, sud amaliyoti va normativ-huquqiy hujjatlar kirishi mumkin.
Norasmiy manbalarga tijorat maʼlumotlari, jamoatchilik soʻrovlari, norasmiy internet-resurslardan olingan maʼlumotlar hamda jismoniy va yuridik shaxslar tomonidan taqdim etilgan murojaatlar kirishi mumkin. Qoʻmita, shuningdek, mustaqil ekspertlar va mutaxassislarning baholarini ham hisobga olishi mumkin. Raqobat qoʻmitasining xulosasi va tegishli normativ-huquqiy hujjat loyihasi tayyor boʻlgach, Adliya vazirligiga yuboriladi. Xulosa, shuningdek, loyiha Oliy Majlis, Vazirlar Mahkamasi yoki Prezident Administratsiyasiga taqdim etilganda unga ilova qilinishi kerak.
Nizom muayyan hollarda baholash talabidan istisnolarni nazarda tutadi. Favqulodda vaziyatlarning, shu jumladan yuqumli va parazitar kasalliklar tarqalishining oldini olish yoki ularning oqibatlarini bartaraf etish uchun ishlab chiqilgan chora-tadbirlar loyihalari uchun raqobatga taʼsirni baholash talab etilmaydi.
Shuningdek, davlat yordami muayyan sohada faoliyat yuritayotgan barcha tadbirkorlik subʼyektlariga taqdim etilgan hollarda ham baholash talab qilinmaydi.