Nima uchun xayriya tashkilotlari hali ham ulkan cheklardan voz kechmayapti
Bank oʻtkazmalari va internet-banking mavjudligiga qaramay, ulkan chek bilan suratga tushish anʼanasi yoʻqolmayapti.
Nima uchun xayriya tashkilotlari hali ham ulkan cheklardan voz kechmayapti
Har yili oʻtkaziladigan Children in Need xayriya tadbirida hali ham cheklardan keng foydalaniladi.
Internet-banking pul toʻlash va oʻtkazishning asosiy usuliga aylanishidan oldin boshqa bir variant bor edi: chek yozib berish.
Image Clearing System (ICS) maʼlumotlariga koʻra, 2021 va 2025 yillar oraligʻida cheklar hajmi 49 foizga kamaygan.
Shaxsan men chekni faqat keksa qarindoshimdan tugʻilgan kunim yoki Rojdestvo sovgʻasi sifatida olaman, lekin hali ham ushbu eskirgan bank usuliga sodiq qolishni xohlaydigan odamlar guruhi mavjud — bular ustiga katta raqamlar yozilgan ulkan karton parchasidan zavqlanadigan xayriya tashkilotlaridir.
Dushanba kuni Nortgempton bosh shifoxonasida ralli jamoasi aʼzolari tomonidan katta chek topshirildi.
Bu ulkan chek bilan faxrlanib suratga tushish orqali mablagʻ yigʻish harakatlarini namoyish etish usullaridan biri sifatida koʻriladi.
Dushanba kuni Uellingboro shahrida joylashgan Rust Bucket Rally tashkilotchisi Karlos Boldri aynan shunday yoʻl tutdi va Kembrijshirda joylashgan Petals xayriya tashkiloti tomonidan ikki yillik psixologik qoʻllab-quvvatlash xizmati haqini toʻlashga yordam berish uchun Nortgempton bosh shifoxonasida 135 000 funt sterlinglik katta chekni taqdim etdi.
Garchi bu qonuniy toʻlov vositasi boʻlmasa-da, u buni "nimanidir jismonan topshirish hissi" deb aytdi.
"Yillar davomida yiqqan barcha pullarimizni hech qachon koʻrmaymiz, chunki hammasi onlayn tarzda amalga oshiriladi", dedi u.
"Bu usul esa tantanali, u jarayonni yanada koʻrinarli qiladi, odamlarda koʻproq aks-sado beradi."
Uning aytishicha, tadbirdan soʻng "har birimiz bu qanchalik yoqimli boʻlganini oʻylab qaytdik. Dushanba kuni ertalab odatda bunday hissiyotni olmaysiz".
"Yoshim 50 da, shuning uchun ular nima ekanligini hali ham bilaman va hech birimiz oʻtmishni qoʻyib yuborishni xohlamaymiz."
Petals tashkilotining maʼlum qilishicha, Rust Bucket Rally cheki ularning ofisida eng koʻrinarli joyni egallab turibdi.
Kembrij yaqinidagi Svaffhem Bulbekda joylashgan Petals vakili shunday dedi: "Chekning afzalligi shundaki, u pulni aniq ramziylashtiradi.
"Ularning juda katta hajmda ekanligi sovgʻaning favqulodda xususiyatini ifodalaydi, erishilgan yutuqni taʼkidlaydi va bu donorlar oʻzlari qoʻllab-quvvatlayotgan xayriya tashkilotiga jismonan topshirishi mumkin boʻlgan narsadir.
"Topshirish" lahzasi bizga "rahmat" aytish imkoniyatini ham beradi."
Ularning qoʻshimcha qilishicha, bu onlayn tranzaktsiya oʻrniga "ayyom shukuhini" baxsh etadi.
Petals tashkilotining taʼkidlashicha, katta cheklar xayriya tashkiloti uchun "ulkan qiymatga" ega.
Chek Nortgemptonda joylashgan Skins Vinyl & Wrapping kompaniyasi tomonidan tayyorlangan. Kompaniya vakili Turan Notay soʻnggi 20 yil ichida shunga oʻxshash 10 ga yaqin chek tayyorlaganini aytdi.
U bu qonuniy toʻlov vositasi emasligini tasdiqladi, chunki u "Bank of the Rust Bucket Rally" tomonidan chiqarilgan.
"Biz shunchaki cheklardan boshqa foydalanmaymiz. Men oladigan yagona chek Gʻaznachilik va bojxona boshqarmasidan (HMRC) keladi va u bilan nima qilishni bilmayman", dedi u.
Uning aytishicha, marosim oʻtkazish "maxsus voqeani belgilaydi; unutilmas lahza yaratadi".
Cheklardan 1980-yillarda ancha koʻp foydalanilgan.
Nortgemptonshirni qamrab oluvchi The Air Ambulance Service xayriya tashkiloti vakili shunday dedi: "Bizdan hali ham baʼzida taqdimotlar uchun katta cheklarimiz bor-yoʻqligini soʻrab turishadi.
"Koʻp odamlar uchun bu yangilik emas, balki anʼanadir.
"Ushbu tasvirni muhrlash — pul yigʻish yoʻlidagi mashaqqatli mehnat va fidoyilikning ramzi boʻlib, The Air Ambulance Service misolida bu pullar hayotni saqlab qolish uchun ishlatiladi."
Ularning aytishicha, bu cheklar asosan "rekvizit" boʻlib, xayriya mablagʻlari alohida — BACS, bank oʻtkazmasi yoki "haqiqiy" chek orqali oʻtkaziladi.
East Anglia's Children's Hospices xayriya tashkiloti oʻz tarafdorlari tomonidan yigʻilgan mablagʻlar haqida xabardorlikni oshirish uchun hali ham ulkan cheklardan foydalanadi.
Nortgemptonda maʼmuriy markazlari boʻlgan Nationwide qurilish jamiyati vakili shunday dedi: "Ulkan xayriya cheklari xayriyani belgilash yoki mablagʻ yigʻishni nishonlashning ajoyib usuli boʻlishi mumkin, ammo ular faqat taqdimot maqsadlarida qoʻllaniladi va ularni naqdlashtirish yoki hisob raqamiga kiritish mumkin emas.
"Haqiqiy xayriya mablagʻi tashkilotga alohida, masalan, BACS, Faster Payments yoki standart chek orqali toʻlanishi kerak."
Uning taʼkidlashicha, agar oldindan soʻralsa, taqdimotlar yoki suratga tushish uchun katta cheklar taqdim etilishi mumkin, ammo ularga "kamroq" talab boʻlmoqda.
ICS raqamlari shuni koʻrsatadiki, 2020 yilda yillik cheklar hajmi 380 million donaga yetgan.
Buyuk Britaniyaning banklararo toʻlov tizimlari boʻyicha standartlar organi boʻlmish Pay.UK: "Koviddan keyingi pasayish natijasida cheklar bir yil ichida 60 foizga kamayib, 153 millionga tushdi va oʻshandan beri tiklanmadi", dedi.
ICS raqamlari quyidagicha:
2021 yildagi jami chek tranzaktsiyalari: 152,85 million dona
2022 yildagi jami chek tranzaktsiyalari: 131,5 million
2023 yildagi jami chek tranzaktsiyalari: 112,03 million
2024 yildagi jami chek tranzaktsiyalari: 93,36 million
2025 yildagi jami chek tranzaktsiyalari: 78,71 million
1993 yilda janob Blobbi ulkan chek bilan suratga tushishni yaxshi koʻradigan mashhur qahramon edi.
Norfolkdagi Tetford shahrida joylashgan Event Stuff Ltd bosh menejeri Jeyms Kupit shunday dedi: "Ulkan taqdimot cheklari bugungi kunda ham, ayniqsa, xayriya mablagʻlarini yigʻish, korporativ xayriyalar, homiylik taqdimotlari, taqdirlash marosimlari, sovgʻalar topshirish, jamoatchilik tashabbuslari, targʻibot tadbirlari va oila aʼzolari/doʻstlar tomonidan maxsus kunlarda keng qoʻllaniladi.
"Kundalik hayotda cheklarni jismoniy bank orqali naqdlashtirish kamroq tarqalgan boʻlsa-da, ulkan taqdimot cheki yutuqlarni eʼtirof etish va unutilmas suratlar yaratish uchun kuchli vizual vosita boʻlib qolmoqda."
Uning aytishicha, kompaniya 10 yildan ortiq vaqt davomida buyurtma asosida cheklar, jumladan, BBC Children In Need kampaniyalari uchun, shuningdek, qayta ishlatiladigan cheklar ishlab chiqargan.
Ular "saxovat, muvaffaqiyat va hamjamiyat ruhini raqamli tranzaktsiyalar qila olmaydigan tarzda ifodalaydi", deya qoʻshimcha qildi u.