Nega Starlink Ukraina armiyasi uchun bunchalik muhim?
14-oktabrga oʻtar kechasi Ukraina dronlari kutilmaganda aloqani yoʻqota boshladi. Ilon Mask javobgarlikni oʻzidan soqit qilib, bunday qarorlarni Pentagon va prezident qabul qilishini bildirdi. Xoʻsh, Starlink Rossiya-Ukraina urushida aynan qanday vazifani bajaradi va uning tizgini kimning qoʻlida?
Nega Starlink Ukraina armiyasi uchun bunchalik muhim?
Ukraina armiyasi toʻrt yildan ortiq vaqt davomida tayangan sunʼiy yoʻldosh aloqasi bu hafta Kiyev va Vashington oʻrtasidagi tortishuv markaziga aylandi. Cheklov haqida 14-oktabr kuni Ukraina prezidentining mudofaa texnologiyalari boʻyicha maslahatchisi Serhiy Beskrestnov maʼlum qildi.
«Qurolli kuchlarimiz bu cheklovlar haqida ogohlantirilmadi va bu bir qator missiyalarning barbod boʻlishiga olib keldi», deb yozdi u.
Ukraina Mudofaa vazirligiga koʻra, oʻsha kun davomida aloqa bundan ham past tezlikda uzilgan. Kechga borib aloqa soatiga 160 kilometrgacha tiklangan, ammo chegaraning oʻzi saqlanib qolgan. Ukrainaning sobiq mudofaa vaziri Mixail Fedorov Maskka minnatdorchilik bildirib, chegarani butunlay olib tashlash Ukraina mudofaasi uchun «hal qiluvchi» ekanini yozdi.
Jang maydonining «asab tizimi»
Starlink Ukraina uchun oddiy internet emas, balki armiyaning asosiy aloqa vositasidir. AQShdagi Urushni oʻrganish instituti (ISW) innovatsiyalar boʻyicha direktori Jorj Barros BBC’ga bergan izohida uni «Ukraina harbiy aloqasining umurtqa pogʻonasi» deb atadi. Uning soʻzlariga koʻra, tizim dronlar, artilleriya va qoʻmondonlik punktlarini yagona real vaqt tarmogʻiga bogʻlaydi, shu sabab nishon aniqlangandan zarba berilguncha oʻtadigan vaqt qisqaradi.
Ukraina dronlariga Starlink yoki uning harbiy versiyasi Starshield’ning kichik terminali oʻrnatiladi va u tepadan oʻtayotgan sunʼiy yoʻldoshlar bilan uzluksiz aloqa ushlab turadi. Dron kamerasidagi video sunʼiy yoʻldosh va yer stansiyasi orqali internetga, undan yuzlab kilometr uzoqdagi operator ekraniga boradi. Operatorning buyruqlari ham ayni shu yoʻl bilan dronga qaytadi. Oddiy radio aloqa uzoqqa yetmaydi va dushman uni radioelektron kurash vositalari bilan osonroq bostiradi. Sunʼiy yoʻldosh aloqasi esa masofaga unchalik bogʻliq emas va bostirishga chidamliroq.