MRB nega Afgʻonistonga sovet vertolyotida kirgan?
AQSH Markaziy razvedka boshqarmasi - MRB 2001-yilda JAWBREAKER guruhini Afgʻonistonga olib borgan Mi-17 vertolyotini restavratsiya qildi. Ilk missiyaning 25 yilligi munosabati bilan muzey eksponatiga oʻsha davrdagi kamuflyaji qaytarildi. Sovet davrida ishlab chiqilgan bu turdagi vertolyot mintaqada keng qoʻllangani uchun amerikalik razvedkachilar uni tanlagan.
MRB nega Afgʻonistonga sovet vertolyotida kirgan?
U 2001-yil 26-sentabrda, AQShdagi 11-sentabr teraktlaridan 15 kun oʻtib, razvedkachilar guruhini Panjsher vodiysiga olib borgan.
JAWBREAKER guruhiga tajribali razvedka xodimi Geri Shroyen boshchilik qilgan. U yangi operatsiyada ishtirok etish uchun nafaqaga chiqishini kechiktirgan.
Bortda MRBning yetti xodimi, uch nafar ekipaj aʼzosi va ikki afgʻonistonlik hamkor boʻlgan. Ularning vazifasi Shimoliy alyans bilan aloqa oʻrnatish va «Al-Qoida» hamda toliblarga qarshi keyingi AQSH harbiy kampaniyasi uchun zamin yaratishdan iborat edi.
Mi-17ning koʻrinishi eʼtiborni tortmagan
Sovet ishlab chiqarishidagi vertolyotni tanlashning amaliy sababi bor edi: bunday mashinalar Afgʻoniston va mintaqada allaqachon ishlatilgan. Shu bois uning paydo boʻlishi gʻalati tuyulmagan.
MRB ushbu vertolyotni 1990-yillarda xarid qilgan. Ammo uni odamlar va yuklar bilan togʻlar oshirib olib oʻtish ekipaj uchun murakkab vazifa boʻlgan.
Panjsherga yoʻnalish Hindikushdagi balandligi qariyb 4 400 metr boʻlgan Anjuman dovoni orqali oʻtgan. Vertolyotda yoʻlovchilardan tashqari qurol, oʻq-dori, yonilgʻi va uskunalar ham boʻlgan.
Geri Shroyen 2019-yilda eksponatning ochilish marosimida dovon oldidan balandlikka koʻtarilish chogʻida vertolyot qattiq silkinganini eslagan.
«Ruslar uni tashqi koʻrinish va uslub uchun emas, ishlash va xizmat qilish uchun qurgan», - degan u.
Kabinadagi yozuvlar qoʻlda tarjima qilingan
Vertolyot Amerika razvedkasi ehtiyojlariga moslab qayta jihozlangan. MRB muzeyi katalogiga koʻra, unga yangi avionika oʻrnatilgan.
Baʼzi oʻzgarishlar esa juda sodda boʻlgan: kabinadagi kirillcha yozuvlar ustiga qalam bilan inglizcha tarjimalar yozilgan. Bu ekipajga boshqaruv vositalariga tezroq moslashishga yordam bergan.
Vertolyotda radioaloqa va favqulodda radiomayak boʻlgan, biroq transponder — identifikatsiya signalini uzatuvchi qurilma — boʻlmagan.
AQSH va koalitsiya kuchlari uni tanib olishi uchun dum qismining gorizontal yuzasiga USA yozuvi va Amerika bayrogʻi tasviri tushirilgan. Koʻk boʻyoq topilmagani sababli bayroqning faqat qizil va oq chiziqlari chizilgan.