Moliyalashtirish tanqisligi Jahon oziq-ovqat dasturini Gʻazoga yordamni qisqartirishga majbur qilmoqda

Mablagʻlashtirishdagi tanqislik Jahon oziq-ovqat dasturini Gʻazoga yordamni qisqartirishga majbur qilmoqda

Dalal al-Dahduhning aytishicha, ushbu qisqartirishlardan oldin ham oilasi JODDdan oladigan oziq-ovqat yordami yetarli boʻlmagan

Gʻazo sektoriga oziq-ovqat yordami yetkazib beruvchi asosiy tashkilotlardan biri — Jahon oziq-ovqat dasturi (JODD) mablagʻ yetishmovchiligi sababli Falastin hududiga "hayotni saqlab qoluvchi yordamni keskin kamaytirishga" majbur boʻlayotganini aytmoqda.

Umuman olganda, BMT agentligi tomonidan yordam oladigan odamlar soni taxminan uchdan birga, yaʼni 1,6 milliondan 1,1 millionga kamayadi.

Bu qisqartirishlar qish yaqinlashayotgan va Gʻazodagi koʻplab oilalar hali ham kun kechirish uchun oziq-ovqat topishga qiynalayotgan bir vaqtda yuz bermoqda.

Buning oqibatlaridan biri shuki, jamoat oshxonalari tomonidan hozirda tarqatilayotgan issiq ovqatlar soni kuniga 250 000 tadan 150 000 tagacha kamayadi.

Isroilning harbiy nazorati zonasini belgilaydigan "Sariq chiziq"ga yaqin boʻlgan borish qiyin boʻlgan hududlardagi oilalar ovqatni har kuni emas, balki kunora olishadi.

Gʻazoning 2,1 million aholisining deyarli barchasi hamon uy-joyidan mahrum boʻlib qolmoqda va uchdan ikki qismi omon qolish uchun oziq-ovqat yordamiga qarab qolgan.

Besh farzandning onasi Mervat al-Satari qisqartirishlarni "ofat" deb atamoqda

"Bu bir ofat! Bu kamaytirilgan portsiyalar bilan nima qilamiz? Kichiklarni qanday boqamiz?" dedi Xon Yunisning al-Mavasiy hududidagi lagerda yashovchi besh farzandning onasi, gʻazolik Mervat al-Satari JODD eʼlonini eshitgach. "Baʼzida ovqatlanish uchun shu ovqatlarni kutib oʻtiramiz."

"Bu bizga juda katta taʼsir qiladi. Kundalik yordam arang kunimizga yarab turgan edi, endi esa u ikki kunda bir marta beriladi," dedi al-Mavasiydan boʻlgan yana bir uch farzandning onasi Savsan Bahlul. Uning qoʻshimcha qilishicha, jamoat oshxonasidan beriladigan portsiyalar — odatda makaron yoki yasmiq, baʼzan kartoshka va baqlajon — uning oilasini boqish uchun shundoq ham juda kamlik qilar edi.

JODDning Falastindagi direktori Shon Hyuz qisqartirishlar ehtiyojlar kamaygani yoki yordam yetkazish imkoniyati yoʻqligi sababli emas — "imkoniyatimiz bor" — balki aynan pul yetishmasligi sababli amalga oshirilayotganini ochiq-ochiq aytdi.

Gʻazodagi 2,1 million aholining deyarli barchasi uy-joyidan mahrum boʻlgan, ularning koʻpchiligi al-Mavasiydagi kabi lagerlarda yashamoqda

Iyul oyidan beri yarim millionga yaqin odam uchun naqd pul oʻtkazmalari allaqachon kamaytirilgan boʻlib, bu ularning mahalliy bozorlarda oziq-ovqat sotib olishi uchun pulini kamaytirdi. Endilikda JODDdan un qoplari va oziq-ovqat qutilarini oladigan gʻazoliklar soni har oyda 1,1 milliondan 600 000 gacha kamayadi.

JODD 2026 yilda Falastindagi operatsiyalari uchun oʻtgan yillardagiga qaraganda ikki baravar kam mablagʻ oldi. Agentlikning bildirishicha, yaqin ortiqcha olti oy davomida "oʻta muhim" operatsiyalarni davom ettirish uchun unga shoshilinch ravishda 450 million dollar (338 million funt sterling) kerak.

Bir yil oldin HAMAS va Isroil oʻrtasida oʻt ochishni toʻxtatish boʻyicha kelishuvga erishilganiga qaramay, Gʻazodagi insonparvarlik ahvoli juda ogʻirligicha qolmoqda.

Hech qanday qayta tiklash va deyarli hech qanday tiklanish boʻlgani yoʻq, Isroil chegara oʻtkazish punktlari orqali tovarlar kirishini qatiq nazorat qilmoqda. Oziq-ovqat bozorlarida mahsulot koʻp boʻlsa-da, juda kam sonli odamlar u yerdan xarid qilishga qurbi etadi. Gʻazo aholisining 80% dan ortigʻi ishsiz, shuning uchun aholining aksariyati yordamga qarab qolgan.

BMT tomonidan qoʻllab-quvvatlanadigan ekspertlarning fikricha, aholining uchdan ikki qismi omon qolish uchun oziq-ovqat yordamiga tayanadi

Hozirda JODDdan oziq-ovqat yordami olayotgan oilalar BBC ga aytishicha, qisqartirishlardan oldin ham yordam yetarli boʻlmagan va ularning ratsionida xilma-xillik juda kam boʻlgan.

"Un ham yetarli emas, oziq-ovqat qutilari ham yetarli emas," dedi Gʻazo shahridagi vayron boʻlgan uyida sakkiz kishilik oilasi bilan yashayotgan Dalal al-Dahduh. U yangi qisqartirishlar "katta taʼsir" koʻrsatishidan xavotirda.

U hozirgi nochor haqiqatni urushdan oldingi hayot bilan solishtiradi. "Ilgari, Xudoga shukur, oʻz uyimiz va ajoyib hayotimiz bor edi. Bizda yangi uzilgan sabzavotlar, tegishli sanitariya sharoitlari va oʻz yer maydonimiz bor edi," dedi u. "Endi esa biz butunlay yordamga, shu jumladan JODD vaucherlariga qarab qolganmiz."

Gʻazoda ovqat tayyorlash uchun gaz mavjud emas, chunki Isroil hukumati uni HAMAS tomonidan harbiy maqsadlarda ishlatilishi mumkin boʻlgan "ikkilamchi maqsadli" buyum deb hisoblaydi. Yogʻoch qimmat, shuning uchun koʻplab oilalar non yopish yoki ovqatni isitish uchun yoqilgʻi sifatida ishlatishga plastik va karton izlab farzandlarini koʻchaga yuborishadi.

"Bu hali ham juda xavotirli insonparvarlik vaziyati, odamlar ogʻir sharoitlarda yashamoqda, koʻpchilik hali ham tuzuk uy-joysiz, palatkalarda yashamoqda, suv va sanitariya hamda sogʻliqni saqlash xizmatlaridan foydalanish imkoniyati yomon," dedi JODD vakili Hyuz BBC ga. "Oziq-ovqat yordamidagi qisqartirishlar oilalar mana uch yildan beri duch kelayotgan ushbu qiyinchiliklarni yanada ogʻirlashtiradi."

Oilalar, jumladan Savsan Bahlulning oilasi ham, ovqat pishirish uchun yoqilgʻi sifatida plastik va karton yoqishga majbur boʻlmoqda

Insonparvarlik xodimlarining aytishicha, bir yil oldingiga nisbatan Gʻazoda biroz yaxshilanish kuzatilganiga qaramay, oʻtkir oziq-ovqat xavfsizligi va ochlikning qayta boshlanishi xavfi hamon hudud tepasida osilib turibdi.

Iyul oyida Oziq-ovqat xavfsizligi boʻyicha dunyoning eng yetakchi ekspertlari hisoblangan Integratsiyalashgan bosqichlar klassifikatsiyasi (IPC) aholining uchdan ikki qismi — 1,4 million kishi — "2026 yilning iyul-dekabr oylarida inqiroz yoki undan ham yomonroq darajadagi oʻtkir oziq-ovqat xavfsizligiga duch kelishi kutilayotganini" aytdi.

Hozircha JODD Gʻazoning nonga boʻlgan ehtiyojining uchdan bir qismini taʼminlaydigan novvoyxonalarni qoʻllab-quvvatlashni davom ettirishi va 300 000 ga yaqin ayollar va bolalarga ozuqaviy yordam koʻrsatishi mumkinligini aytmoqda. U shuningdek, 200 000 ga yaqin bolaga foydali oziq-ovqat mahsulotlarini yetkazib beradi.

Ishgʻol qilingan Gʻarbiy Sohilda JODD sentyabr oyida yordam oluvchilar sonini teng yarmiga kamaytirganidan keyin ham 200 000 ga yaqin falastinlikka yordam koʻrsatishni davom ettirmoqda.

Agentlikning bildirishicha, ushbu hududda oziq-ovqat xavfsizligi asosan Isroil koʻchmanchilarining zoʻravonligi ortib borayotgani va falastinliklarning siqib chiqarilayotgani sababli yomonlashmoqda.