Milliarderlar uchun yangi hashamat: Shveysariyada million dollarlik bunkerlar qurilmoqda
**Milliarderlar uchun yangi hashamatli boshpana: Shveysariyada million dollarlik bunkerlar qurilmoqda**
Shveysariya Alp tog‘larida o‘ta badavlat shaxslar uchun mo‘ljallangan ulkan bunker majmuasi qurilishi jadal sur’atlarda olib borilmoqda. Bu loyiha hashamatli xaridlar bozorida yangi tendensiyani boshlab berishi kutilmoqda.
Loyiha Bryunig dovoni yaqinidagi Lungern qishlog‘i hududida amalga oshirilmoqda. Unga shveysariyalik tadbirkor, "Brünig Mega Safe" kompaniyasi direktorlar kengashi raisi Tomas Gasser rahbarlik qilmoqda. Uning oilaviy firmasi o‘nlab yillardan beri yerosti, konchilik va portlatish ishlari bilan shug‘ullanib keladi va 300 ga yaqin kishini ish bilan ta’minlaydi. Shu sababli, jamoaning qoyalarni o‘yish bo‘yicha katta tajribasi bor.
Majmua 100 metrdan ortiq qalin qoya ostida joylashgan 20 ga yaqin xususiy omborxonani o‘z ichiga oladi. Quruvchilarning ta’kidlashicha, uning himoya darajasi Shveysariya Milliy banki muhofazasi bilan teng. Bunkerga kirish oson emas – mijozlarni kirishda alohida nazorat-o‘tkazish punkti kutib oladi. U yerda mashinadan tushib, bir necha bosqichli tekshiruvdan o‘tish talab etiladi. Kompaniya bu tekshiruvlarning tafsilotlarini sir saqlaydi. Hatto jurnalistlarga ham majmuaning bo‘lajak kirish yo‘lagi ko‘rsatilmagan.
Bunker xaridori amalda uning mulkdoriga aylanadi – alohida kadastr raqamiga va oddiy ko‘chmas mulk kabi obyektni kredit uchun garovga qo‘yish huquqiga ega bo‘ladi. Biroq, bu hashamat arzon emas: har bir g‘or 99 yilga ijaraga beriladi, narxlar esa taxminan 1 million Shveysariya frankidan (taxminan 1 million 256 ming dollar) boshlanadi.
Qizig‘i shundaki, ilgari bu yerda tadbirlar o‘tkaziladigan maydonchali restoran, otishma maydoni va o‘t o‘chiruvchilarni tayyorlash markazi faoliyat yuritgan. Bu markazda tunnellardagi yong‘inlarni o‘chirish amaliyotlari o‘tkazilardi.
Lungernning barcha aholisi ham milliarderlar bilan yangi qo‘shnichilikdan mamnun emas. Ba’zilar shundoq ham hamma narsasi yetarli odamlar uchun qishloqda bunday hashamatli bunkerga sira ehtiyoj yo‘q, deb hisoblaydi. Boshqalar esa ancha xayrixoh bo‘lib, yangi "qo‘shnilar"ning noyob Ferrari’lari tog‘ serpantinida qanday o‘tib ketishini ko‘z oldiga keltirib, hazil qilishadi.
Umuman olganda, Shveysariyada yerosti maxfiy omborlariga bo‘lgan qiziqish yangilik emas: mamlakat yillar davomida sobiq harbiy bunkerlarni zirhli saqlash joylari va himoyalangan ma’lumotlar markazlariga aylantirib kelmoqda. Shveysariyaning pul va qimmatbaho buyumlarni saqlash sanoatining ko‘lami shusiz ham hayratlanarli: 2024-yilda mamlakat banklari qariyb 9,3 trillion frank (taxminan 11,5 trillion dollar) miqdoridagi aktivlarni boshqargan va bu mablag‘larning deyarli yarmi xorijdan kelib tushgan.
Biroq aynan Lungerndagi loyiha bu g‘oyani eng yuqori cho‘qqiga olib chiqib, butun dunyodagi o‘ta badavlat mijozlarga kuchayib borayotgan global beqarorlik fonida eng qimmatbaho buyumlari uchun xavfsiz joy taklif qilmoqda. Qurilish ishlari ayni avjida, majmuaning ochilishi esa kelgusi yilga rejalashtirilgan.
Aytgancha, bunker vasvasasi faqat Shveysariya Alp tog‘larinigina qamrab olgani yo‘q. Eng mashhur "bunkerchi milliarderlar"dan biri Meta rahbari Mark Sukerbergdir: uning Palo-Altoda asosiy uyi bo‘lsa-da, ayni vaqtda Gavayida yerosti boshpanasi, avtonom oziq-ovqat va suv zaxiralari hamda favqulodda chiqish yo‘lagiga ega mustahkam qo‘rg‘on barpo etmoqda.