Kichik tasvir Nikon fototanlovida katta norozilikka sabab boʻldi
Doktor Ning Syuy Nikon kompaniyasining har yillik «Small World In Motion» tanlovi qoidalarini buzganini inkor etmoqda.
Mitti tasvir Nikon fototanlovida katta norozilikka sabab boʻldi
Noʻfuzli ilmiy fotosuratlar tanlovining gʻolib deb topilgan ishi boshqa olimlar tomonidan sunʼiy intellekt (SI) yordamida yaratilganlikda tanqid qilinganidan keyin qayta koʻrib chiqilmoqda.
Nikon kompaniyasining har yili oʻtkaziladigan «Small World In Motion» tanlovida kuchli mikroskoplar yordamida olingan fotosuratlar va videolar taqdim etiladi va u soʻnggi 15 yildan beri har yili oʻtkazib kelinmoqda.
Xitoyning Tsinxua universiteti tadqiqotchisi doktor Ning Syuy tomonidan taqdim etilgan qisqa video gʻolib deb topildi. Unda kam uchraydigan kasallikka chalingan bolaning nafas yoʻllari ichida harakatlanayotgan kiprikchalar deb ataladigan mitti, sochsimon tuzilishlar tasvirlangani aytiladi.
Syuy BBC’ning izoh berish haqidagi soʻroviga javob bermadi, biroq u internetda tanlov qoidalarini buzganini inkor etuvchi post qoldirdi.
U tasvirga ishlov berish bosqichida SIdan foydalanganini inkor etmadi, ammo tanlov qoidalari doirasidan chiqmaganini aytdi.
«Eksperimental video, kiprikchalar yoki ularning harakatini yaratish uchun SIdan foydalanilmagan», dedi u.
Syuyning videosi sunʼiy ravishda yorqin ranglarga boʻyalgan — bu mikroskopiyada keng tarqalgan va tanlovda ruxsat etilgan — va bu odatda namunaning oʻzida boʻyoqlar yordamida qoʻlda amalga oshiriladi.
U SIdan «qayta tiklangan kulrang tasvirlardagi xususiyatlarni farqlash va vizuallashtirish uchun» foydalanilganini tan oldi.
Biroq, boshqa olimlar tomonidan bildirilgan eʼtirozlar qatorida videoda normal hujayra tuzilishi yoki xulq-atvoriga mos kelmaydigan shakllar va harakatlar koʻrsatilgani hamda kiprikchalar haddan tashqari katta boʻlib koʻringani haqidagi daʼvolar bor.
Nikon’ning ijtimoiy tarmoqdagi postiga izoh qoldirgan Florida universiteti dotsenti Edvard Felps baʼzi tuzilishlar «toʻsatdan paydo boʻlib, yoʻqolib qolayotganini» va kiprikchalar «hech qayerdan paydo boʻlayotganini» aytdi.
Shu bilan birga, Yugo-Gʻarbiy tibbiyot markazi (UT Southwestern Medical Center) aspiranti Ien Donovanning aytishicha, asl tasvirda uning SI tomonidan yaratilganini koʻrsatuvchi oʻziga xos suv belgisi (vatermark) bordek tuyulgan.
Bundan tashqari, tanlovning ikki sobiq hakamlari ham tasvirning haqiqiyligiga shubha qilishayotganini bildirishdi.
Nikon kompaniyasi Syuy tergov bilan «hurmat bilan hamkorlik qilayotganini» va qoʻshimcha texnik hujjatlarni taqdim etganini maʼlum qildi.
2026 yilgi «Small World» tanlovida beshinchi oʻrinni egallagan doktor Patrik Xikining aytishicha, ushbu mukofot keltiradigan eʼtirof 3000 dollarlik (£2250) sovrinning oʻzidan koʻra muhimroqdir.
«Agar siz vaqtingizning koʻp qismini qorongʻi xonada mikroskopga tikilib oʻtkazsangiz, buni odamlarga va jamoatchilikka koʻrsata olish juda yoqimli», dedi u.
«Ilm-fan va sanʼat oʻrtasida qiziqarli uygʻunlik bor va olimlar yaratayotgan koʻplab tasvirlar juda abstrakt va badiiy xususiyatlarga ega».
Xikining aytishicha, agar gʻolib video SI tomonidan notoʻgʻri oʻzgartirilgani maʼlum boʻlsa, bu boshqa ishtirokchilarga nisbatan adolatsizlik boʻladi.
«Tanlovda aniq qoidalar toʻplami mavjud boʻlib, ulardan biri narsalarni yaratish uchun generativ SIdan foydalanish mumkin emasligi, ikkinchisi esa, albatta, tasvir mikroskop ostida olinishi kerakligi edi», dedi u.
Hozircha Nikon oʻz tartib-taomillarini himoya qilmoqda, biroq tez orada yangi maʼlumotlar taqdim etilishini bildirdi.
«Hozirgi vaqtda biz biron bir qoida buzilganini koʻrmayapmiz», deyiladi kompaniya bayonotida.