Karni dunyodagi eng yirik investorlarning Kanadaga tikishiga tavakkal qilmoqda
AQSh bilan savdo urushi avj olgan bir paytda, bosh vazir dunyoning eng yirik investorlarini Kanadaga taklif qilish uchun global moliya sohasidagi aloqalaridan foydalandi.
**Karni dunyoning eng yirik investorlari Kanadani qoʻllab-quvvatlashiga umid qilmoqda**
Kanada Bosh vaziri Mark Karni oʻz mamlakatining AQSh bilan bir asrdan koʻproq vaqt davomida yaqin iqtisodiy va harbiy hamkorlikka asoslangan munosabatlari «tugaganini» eʼlon qilganiga atigi 18 oydan oshdi.
Barbod boʻlgan savdo muzokaralari, javob tariflari va Donald Trampning Kanadani «51-shtat»ga aylantirish haqidagi bayonotlari Shimoliy Amerikaning ikki qoʻshnisi oʻrtasidagi ushbu achchiq nizoni yanada kuchaytirdi.
Endilikda, Kanadaning bosh targʻibotchisi sifatida Karni global moliyaning yuqori doiralarida ishlagan yillarida oʻrnatgan shaxsiy aloqalaridan foydalanib, dunyodagi eng boy aktiv boshqaruvchilari va biznes yetakchilarini oʻz mablagʻlarini ushbu mamlakatga kiritishga ishontirishga harakat qilmoqda.
Ikki kun davomida Toronto aktivlari 100 trillion Kanada dollaridan (72 trillion dollar; 53 trillion funt sterling) ortiq boʻlgan 100 dan ziyod global investorni qabul qiladi. Bundan koʻzlangan maqsad — yangi iqtisodiy aloqalar Kanadaga yanada beqaror geosiyosiy muhitga moslashishda yordam berishidir.
«Kanadada dunyo xohlayotgan narsalar bor», dedi Karni ushbu «oʻz turidagi birinchi» investitsiya sammiti oldidan.
Dushanba va seshanba kunlari hashamatli mehmonxona dunyoning turli burchaklaridan, jumladan, Birlashgan Arab Amirliklari va Norvegiyadan kelgan yirik suveren jamgʻarmalar vakillarini, shuningdek, BlackRock rahbari Larri Fink va Blackstone prezidenti Jon Grey kabi yirik moliya kompaniyalarining bosh ijrochi direktorlarini qabul qiladi.
U yerda Karni ularga Kanadaning energetika va resurs tarmoqlarini, shuningdek, mamlakatdagi siyosiy barqarorlikni taqdim etishni rejalashtirmoqda. Bundan maqsad — butun mamlakat boʻylab sunʼiy intellekt, mudofaa, transport va infratuzilma loyihalariga investitsiyalarni jalb qilishdir.
Bu AQSh bilan soʻnggi haftalarda kuchaygan tariflar urushidan keyin Kanadada «mustaqilroq va bardoshliroq iqtisodiyot» yaratish rejasining bir qismidir.
Biroq, ushbu boy investorlarni ishontirish oson kechishiga hech qanday kafolat yoʻq va bu yoʻldagi toʻsiqlar qatoriga Kanadada loyihalarni tasdiqlash jarayonining uzoq davom etishi tarixi ham kiradi.
Sammitning hamtashkilotchisi boʻlgan Kanada pensiya jamgʻarmasi investitsiya kengashining (CPP Investment Board) yaqinda eʼlon qilingan hisobotida investitsiya kiritish mumkin boʻlgan imkoniyatlarning koʻlami va chuqurligi mamlakatning eng zaif tomoni ekanligi haqida ogohlantirilgan.
«Global kapital imkoniyat izlamoqda, ammo imkoniyatning oʻzigina bozorni investitsiya uchun jozibador qila olmaydi», dedi CPP Investments Insight Institute direktori Naomi Pauell.
Eng yaqin biznes sherigidan uzoqlashish Karni uchun sinov boʻlsa-da, sobiq markaziy bankir dunyoning eng yirik biznes yetakchilari bilan toʻla aloqalar daftariga ega va ularning koʻpchiligi bilan yaqindan tanish.
«Koʻp hollarda bular tom maʼnoda shaxsiy taklifnomalar edi», dedi Kanada Biznes kengashi prezidenti va bosh ijrochi direktori Goldi Xayder.
«Bu siyosatchilar guruhi moliyachilarni taklif qilayotgani yoʻq, bu sobiq moliyachilar va investitsiya sohasi vakillari oʻzlarining sobiq hamkasblarini taklif qilayotganidir», deya qoʻshimcha qildi Kanada Bankida Karni bilan bir necha yil birga ishlagan va uning 2008 yilgi global moliyaviy inqiroz davridagi qobiliyatlariga guvoh boʻlgan Mivil Tremble.
«U hammadan ustun edi», dedi u. «U moliyani juda chuqur tushunadi. [U] ular qachon aldayotganini va qachon vaziyatni xaspoʻshlash haqiqatda juda yomon narsa sodir boʻlayotganini anglatishini bilardi».
Investorlarning fikrlashini tushunish oʻz faoliyatini Goldman Sachs investitsiya bankida boshlagan bosh vazirga shu haftada ustunlik beradi.
Karni Kanadaning iqtisodiy kelajagini mustahkamlash uchun oʻz tajribasiga suyanmoqda, garchi dunyoning eng yirik iqtisodiyoti boʻlgan AQSh bilan har qanday uzoq muddatli uzilishdan eng koʻp Kanada zarar koʻrishiga shubha boʻlmasa-da.
Tremblening aytishicha, Kanadaning xorijiy investitsiyalar izlashi yangilik emas, ammo yirik korporatsiyalarga taqdim etilayotgan takliflar oʻzgardi.
Soʻnggi 25 yil davomida Kanada savdo vazirlari AQShga yaqinlikni asosiy ustunlik sifatida koʻrsatib, xorijiy investorlarga «Kanadaga investitsiya kiriting, chunki siz AQSh bozoriga oson kirish imkoniyatiga egasiz» deb kelishgan, dedi Tremble.
«Bu gap endi ish bermaydi».
AQSh va Kanada oʻrtasidagi savdo urushi davom etar ekan, koʻpchilik ikkala tomon baribir muzokaralar stoliga qaytadigan payt keladi deb hisoblaydi.
Capital Economist tashkilotining Shimoliy Amerika boʻyicha iqtisodchisi Bredli Sondersning aytishicha, savdo bitimining kelajagini taʼminlash Karni uchun uzoq muddatli istiqbolda amalga oshirishi kerak boʻlgan «haqiqatan ham muhim vazifa»dir.
«AQShga eksport qilinadigan mahsulotlar Kanada YAIMning 20 foizini tashkil qiladi — bu dunyodagi istalgan ikki davlat oʻrtasidagi ikki tomonlama savdo nuqtai nazaridan eng yuqori koʻrsatkichlardan biridir.
«Agar Karni uzoq muddatli investitsiyalarni jalb qilmoqchi boʻlsa... u bu ishning yaxshi ketishini xohlaydi, u barqaror muhitni taʼminlashga harakat qilishi kerak — bu esa Kanada AQSh bilan aniq savdo munosabatlariga ega boʻlmaguncha sodir boʻlmaydi».
Tremble qoʻshimcha qilishicha, Kanada uzoq muddatli istiqbolda AQSh bilan savdo hajmini kamaytirgan taqdirda ham, «ular baribir oʻtirib, murosaga kelishlari kerakligi» aniq.
Xayderning ogohlantirishicha, investorlar Karnidan investitsiyalar yoʻlidagi boshqa toʻsiqlarni ham bartaraf eta olishini, jumladan, yirik resurs loyihalarini sekinlashtirishi yoki toʻxtatib qoʻyishi mumkin boʻlgan mahalliy jamoalar va provintsiyalar ushbu takliflarni qoʻllab-quvvatlashini taʼminlashini kutishadi.
Tremblening aytishicha, taqdimot «Kanadada dunyoga kerak boʻlgan narsalar bor» degan gʻoyaga asoslanishi kerak — Karni aynan shu iborani tanlagan.
Biroq, agar boshqa davlat bilan allaqachon muzokaralar olib borilayotgan boʻlmasa, u biror bir yirik eʼlonlar qilinishini dargumon deb hisoblaydi. Uning aytishicha, xorijiy investitsiyalar asosiy maqsad boʻlsa-da, hozirda koʻproq chet elga sarmoya kiritayotgan Kanadaning eng yirik pensiya jamgʻarmalaridan ichki investitsiyalarni ragʻbatlantirish ham muhim ahamiyatga ega.
Tremble hozirgi beqaror iqtisodiy va siyosiy vaziyat uning sobiq rahbari uchun juda mos ekanligini qoʻshimcha qildi. «U inqiroz menejeri. U moliyaviy inqirozni boshqargan, Brexit’ni boshqargan, endi esa unda Kanada uchun super inqiroz bor».
Karni Kanadaning AQShga qaramlikdan uzoqlashish yoʻli qiyin boʻlishini aniq tushuntirib berdi.
Hozirgacha aksariyat kanadalik ushbu yondashuvni qoʻllab-quvvatlamoqda, garchi uning Kanadaning boy resurslarini targʻib qilish jarayonida iqlim majburiyatlaridan uzoqlashayotgani va Saudiya Arabistoni hamda Xitoy kabi davlatlar bilan yaqinroq aloqalar oʻrnatayotgani borasida baʼzi tanqidlar mavjud boʻlsa-da.
Shunday boʻlsa-da, Toronto universitetining Munk nomidagi Global masalalar maktabi professori Dryu Faganning aytishicha, bosh vazir uchun qiyinchilik shundaki, AQSh bilan hozirgi ajralish yangi global savdo sherikliklarini rivojlantirish va qurish uchun zarur boʻlgan vaqtdan koʻra tezroq sodir boʻlmoqda.
«Va bu oraliq davr ham iqtisodiy, ham siyosiy jihatdan u uchun hayot-mamot maydonidir», dedi u.