Kanada shaharchasining mashhur iliq mehmonnavozligi 11 sentyabr xotira kunida AQSh elchisiga koʻrsatilmadi
Gander (Nyufaundlend) 11 sentyabr voqealari paytida 6 000 dan ortiq yoʻlda qolgan aviasayyohlar uchun oʻz eshiklarini ochgan edi. Endilikda ular Trampning Kanadadagi vakili oʻzlarining xotira tadbirida ishtirok etishga loyiqmi yoki yoʻqmi, degan savol ustida bosh qotirishmoqda.
Kanada shaharchasining mashhur mehmondoʻstligi 11 sentyabr xotira kunida AQSh elchisiga nisbatan koʻrsatilmaydiganga oʻxshaydi
11 sentyabr kuni 38 ta fuqarolik aviareysi Nyufaundlendning Gander shahriga yoʻnaltirilgan edi.
11 sentyabr kuni Nyufaundlendning kichik Gander shaharchasi Jahon savdo markazi va Pentagonga qilingan hujumlardan keyin reyslari boshqa yoʻnalishga burilgan minglab yoʻlda qolgan amerikaliklarni qabul qildi.
Yigirma besh yil oʻtib, oʻsha Atlantika sohili jamoasi aʼzolari juma kuni boʻlib oʻtadigan xotira tadbirlari uchun AQShning Kanadadagi elchisini kutib olishga unchalik ishtiyoq bildirishmayapti.
Baʼzilar hatto unga yuborilgan taklifnomani qaytarib olishni talab qilmoqda.
Elchi Pit Xukstraning rejalashtirilgan tashrifiga nisbatan norozilik AQSh va Kanada munosabatlari soʻnggi oʻn yilliklardagi eng zaif nuqtasiga yetganining yaqqol belgisi va koʻplab kanadaliklarning janubiy qoʻshnilariga nisbatan munosabatining oʻlchovidir.
Bu 2000-yillarning boshidagi jamoatchilik kayfiyatidan keskin farq qiladi, oʻshanda Kanada 11 sentyabr voqealaridan keyin amerikaliklar uchun boshpana boʻlgan va keyinchalik Kanada qoʻshinlari Afgʻonistonda AQSh kuchlari bilan birga jang qilgan edi.
Xukstraning ishtiroki atrofidagi shov-shuv oʻtgan hafta shahar kengashini AQSh rasmiylarini taklif qilish standart protokol ekanligi haqida bayonot berishga majbur qildi.
"Biz odamlarning bu masalada nega bunchalik keskin fikrda ekanligini tushunamiz", dedi shahar maʼmuriyati.
"Biz faxrli kanadaliklarmiz va koʻplab kanadaliklarning Kanada va Amerika Qoʻshma Shtatlari oʻrtasidagi munosabatlarning hozirgi holatidan hafsalasi pir boʻlganini va gʻazablanayotganini tushunamiz."
Bayonotda aytilishicha, ustuvor vazifa hujumlarda halok boʻlgan 3000 kishining xotirasini yod etishdir.
Donald Tramp Oq uyga qaytganidan beri AQSh va Kanada savdo urushiga kirishgan.
Avgust oyi oxirida muzokaralar barbod boʻlganidan keyin savdo muzokaralari toʻxtab qoldi va har ikki tomon javob tariflarini joriy qildi.
Pew tadqiqot markazining iyun oyidagi soʻrovnomasiga koʻra, hozirda kanadaliklarning yarmidan kami AQShni ishonchli hamkor deb biladi, vaholanki 2022 yilda bu koʻrsatkich 83% ni tashkil etgan edi.
Xukstra oʻz bayonotlari, jumladan, Tramp maʼmuriyatining "51-shtat" ritorikasini normallashtirish orqali ikki tomonlama munosabatlarni zaiflashtirishda ayblovchi koʻplab kanadaliklarning gʻazabini qoʻzgʻatib boʻlgan edi.
U kanadaliklarning Prezident Donald Trampning 51-shtat haqidagi izohlariga boʻlgan "emotsional munosabatini tushunmasligini" aytgan
, va oʻtgan yili Vashingtonda kanadalik rasmiy bilan boʻlgan qizgʻin bahsdan keyin OAV diqqat markaziga tushgan edi.
Sentyabr oyi boshida Kanadada uni chiqarib yuborishni talab qiluvchi petitsiya paydo boʻldi.
Uning idorasi petitsiyadan xabardor ekanligini bildirdi, ammo qoʻshimcha izoh berishdan bosh tortdi.
2001 yilda Gander oʻzining kichik aeroportida 38 ta samolyotni, shuningdek, AQSh oʻz havo hududini yopganidan keyin Kanadada qolib ketgan 95 ta davlatdan kelgan yoʻlovchilar va ekipaj aʼzolarini qabul qilgan edi.
Besh kun davomida mahalliy aholi inqiroz paytida yerda qolganlarga bepul boshpana, oziq-ovqat, dori-darmon va kiyim-kechak taklif qildi, bunda yordamga muhtoj odamlar soni shahar aholisidan deyarli ikki baravar koʻp edi.
Ganderning 6000 dan ortiq boshqa yoʻnalishga burilgan yoʻlovchilarga boshpana berishdagi roli Toni mukofotiga sazovor boʻlgan "Come From Away" myuzikliga ilhom berdi
, unda shahar aholisi oʻz uylarini qanday ochgani haqida hikoya qilinadi.
Myuzikl Kanada-AQSh doʻstligi ramziga aylandi. Sobiq Bosh vazir Jastin Tryudo hatto 2017 yilda Brodveyda Trampning qizi Ivanka va AQShning BMTdagi sobiq elchisi Nikki Xeyli bilan birga ushbu spektaklni tomosha qilgan edi.
11 sentyabr kuni yana minglab yoʻlovchilar Kanadaning boshqa joylariga, jumladan Vankuver xalqaro aeroportiga yoʻnaltirilgan edi.
Britan Kolumbiyasi bosh vaziri Devid Ebi seshanba kuni oʻsha tahlikali kunlarda oʻz provintsiyasining rolini taʼkidlab, Kanada "HECh QACHON 51-shtat boʻlmasligini. Uzr!" deb eʼlon qiluvchi yangi chegara belgisini taqdim etdi.
"Prezidentning barcha yomon xulq-atvoridan keyin, u qilgan hamma narsadan keyin, agar amerikaliklar yana 11 sentyabrdagidek dahshatlarga duch kelishsa, kanadaliklar xuddi shunday yordam qoʻlini choʻzishadimi?" dedi bosh vazir Ebi.
"Albatta shunday qilamiz."
Shunday boʻlsa-da, Ganderda Xukstraga nisbatan tanqidlarning baʼzilari soʻnggi kunlarda yumshadi.
Nyufaundlendlik sharhlovchi Pem Frempton chorshanba kuni mahalliy "The Telegram" gazetasida yozdi
, Xukstra Kanadada "bahsli shaxs" boʻlsa-da, u shahar maʼmuriyatining xotira tadbirlari siyosiy xususiyatga ega emasligi haqidagi fikriga qoʻshilishini bildirdi.
"Amerika Qoʻshma Shtatlarining Kanadadagi vakilini 11 sentyabr xotira kuni munosabati bilan Ganderda kutib olishdan boshqa har qanday harakat shaharning ramziga aylangan bagʻrikenglik, yaxshilik, olijanoblik va cheksiz mehmondoʻstlikka zid boʻlar edi", deb yozadi Frempton.
Kanadaning CBC telekanaliga bergan intervyusida Gander meri Persi Farvell uning shahri bundan 25 yil oldin muhtoj boʻlganlarga "muhabbat va hamdardlik" koʻrsatganini aytdi.
"Bu yerda sodir boʻlgan voqealarning insoniylik jihati, menimcha, siyosiy munozaralar va boshqa barcha poʻpisalardan ustun turadi", dedi u. "Umid qilamanki, bu voqea bularning barchasidan bir oz ulugʻvorroqdir."