Kanada AQSH bojlariga javoban mamlakat tovarlariga 50 foizgacha tarif joriy etdi
Kanada AQSH mahsulotlariga 50 foizgacha boj joriy etdi, bu Vashingtonning o‘z tovarlariga qo‘ygan tariflariga javobdir.
O‘tgan hafta savdo muzokaralari natijasiz yakunlangach, Kanada va AQSH o‘rtasidagi munosabatlar keskinlashdi. 25-avgust kuni Ottava Vashingtonning tariflariga javoban bojlar eʼlon qildi.
Bosh vazir Mark Karni hukumati nizo tufayli zarar ko‘rishi mumkin bo‘lgan korxonalar va ishchilarni qo‘llab-quvvatlash uchun moliyaviy yordam paketini ham taqdim etdi.
Kanada 8-sentyabrdan boshlab AQSHning qariyb 700 turdagi mahsulotiga 15, 25 va 50 foiz miqdorida bojlar belgilaydi. Bu choralar AQSH prezidenti Donald Trampning Kanadaga nisbatan avvalroq eʼlon qilgan 50 foizlik tariflariga mos ravishda ishlab chiqildi.
AQSH Kanadaning eng yirik savdo hamkori bo‘lsa, Kanada AQSH uchun Meksikadan keyingi ikkinchi eng yirik hamkor hisoblanadi. Trampning ikkala prezidentlik davrida ham bunday nizolar bir necha bor yuz bergan.
**Kanada tomonining bayonoti**
Kanada Moliya vazirligi bayonotida aytilishicha, hukumat adolatli va har tomonlama savdo bitimiga erishish maqsadida AQSH bilan faol va halol muzokaralar olib borgan.
“Biroq so‘nggi kunlarda AQSH Kanada manfaatlariga mos kelmaydigan yangi shartlarni taklif qildi. Ular Kanadadan ko‘p narsa so‘rab, evaziga juda kam narsa taklif qilishdi”, deyiladi vazirlik bayonotida.
Ta’kidlanishicha, hukumat “yomon bitim”ni qabul qilishdan ko‘ra muzokaralarni to‘xtatishni afzal ko‘rgan. Vazirlik Kanada bu savdo nizosini o‘zi tanlamaganini, ammo o‘z biznesi uchun teng sharoitlar yaratish maqsadida javob berishi shartligini ta’kidladi.
Moliya vaziri Fransua-Filipp Shampan bu choralarni “dollarga dollar, stavkaga stavka” javob bojlari hamda ishchilar, fermerlar, oilalar va biznesni himoya qiluvchi ko‘p milliard dollarlik yordam paketi deb atadi.
Kanadaning javob bojlari AQSHdan import qilinadigan 27,6 milliard dollarlik mahsulotlarga nisbatan qo‘llanadi. Ular asosan po‘lat, sut mahsulotlari, maishiy texnika, qishloq xo‘jaligi texnikasi, sellyuloza va qog‘oz hamda elektronika sohalariga qaratiladi. Bu raqam AQSH eʼlon qilgan summa bilan bir xil.
**Nizoga nima sabab bo‘ldi?**
Vashington va Ottava iyul oyida Tramp eʼlon qilgan yangi va yuqori bojlar kuchga kirgunga qadar kelishib olishga harakat qilayotgan edi. Muzokaralar AQSH prezidenti tomonlar kelishuvga yaqin qolgani haqida eʼlon qilganidan bir necha kun o‘tib buzildi. Muzokaralar barbod bo‘lgach, ertasi kuni Tramp Kanadaning taxminan 20 milliard dollarlik tovarlariga 50 foizlik boj joriy etish bilan tahdid qildi.
AQSH va Kanada dunyodagi eng yirik savdo hamkorlaridan bo‘lsa-da, so‘nggi muzokaralar munosabatlar uzilganini ko‘rsatdi.
“Muzokaralar stolida Kanadaga AQSHning sho‘ba korxonasidek qarashga bo‘lgan munosabatni biz hech qachon qabul qilmaymiz”, dedi Kanada bosh vaziri Mark Karni.
Karni fransuz tilida yanada keskinroq gapirib, shunday dedi:
“Biz muzokaralar davomida amerikaliklar bizning asosiy sanoat tarmoqlarimizni, jumladan, avtomobilsozlik, po‘lat va alyuminiy sohalarini yo‘q qilmoqchi ekanini tushundik. Biz kelishuvga ‘yo‘q’ deganimizning asosiy sabablaridan biri shu bo‘ldi. Bu yomon bitim edi”.
**AQSH tomonining bayonoti**
Tramp 25-avgust kuni ertalab ijtimoiy tarmoqlarda yana Kanada haqida post qoldirdi. U AQSH Shimoliy Amerikadagi beshta Buyuk ko‘ldan biri bo‘lgan Ontario ko‘lining nomini o‘zgartirishni ko‘rib chiqayotganini aytdi. Bu ko‘l Kanada hududi nomi bilan atalgan yagona ko‘ldir.
“Qo‘shma Shtatlar Ontario ko‘lining nomini Amerika ko‘li deb o‘zgartirishni jiddiy ko‘rib chiqmoqda. Chunki biz u yerliklar bilan ortiq savdo qilishni rejalashtirmayapmiz”, deb yozdi Tramp.
Tramp administratsiyasi 2025-yilda Oq uyga qaytganidan so‘ng darhol Meksika ko‘rfazini — Amerika ko‘rfazi deb qayta nomlagan edi. Biroq bu o‘zgarishni AQSH hukumatidan boshqa deyarli hech kim qabul qilmadi. Hatto Google texnologik giganti ham AQSHdan tashqaridagi barcha foydalanuvchilar uchun xaritada uni hali ham birinchi bo‘lib Meksika ko‘rfazi deb ko‘rsatdi.
Shu hafta boshida Tramp 2027-yil 1-yanvardan Kanada avtomobillari, ehtiyot qismlari va po‘latiga 50 foizlik boj qo‘yishini aytib tahdid qilgan va ijtimoiy tarmoqda tarixiy hamkoriga qarshi keskin bayonot bergan edi.
“Savdo sohasida ham, boshqa masalalarda ham ular muomala qilish eng qiyin bo‘lgan davlatlar qatoriga kiradi. Ular o‘zlarini qarzdor deb hisoblashadi, lekin bizga Kanada kerak emas, ularga biz kerakmiz!”, dedi AQSH prezidenti.
Kanada eng yirik savdo hamkori bo‘lmish AQSHga juda qattiq bog‘langan. Mamlakat eksportining 70 foizi AQSHga to‘g‘ri keladi. Biroq bu aloqa ikki tomonlama: hukumat maʼlumotlariga ko‘ra, 2026-yilda Kanada AQSH uchun tovar savdosi bo‘yicha Meksikadan keyingi ikkinchi eng yirik hamkor bo‘ldi. Hozircha tomonlar o‘rtasida boshqa muzokaralar rejalashtirilmagan.