Kamomadmi yoki toʻlovlar tufayli kelib chiqqan nizo? IMAN Invest fintex-kompaniyasi atrofida nimalar yuz bermoqda

Kamomad yoki toʻlovlar boʻyicha nizo? IMAN Invest fintex-kompaniyasi atrofida nimalar yuz bermoqda

Islom moliyasi boʻyicha maslahat kengashi — Islamic Finance Consulting Board (IFCB) Oʻzbekiston islom moliyasi bozorida faoliyat yuritayotgan IMAN Invest investitsiya kompaniyasi bilan hamkorlik toʻliq toʻxtatilganini maʼlum qildi.

Bunga, uning soʻzlariga koʻra, investorlar mablagʻlarini boshqarishdagi ehtimoliy qoidabuzarliklar sabab boʻlgan.

Bu haqda kengash aʼzolari — islom moliyasi boʻyicha mutaxassis Mahmud Usmon va huquqshunos Husain Rajabovning videomurojaatida aytiladi.

Islamic Finance Consulting Board (IFCB) — islom moliyasi va shariat auditiga ixtisoslashgan Oʻzbekiston xususiy konsalting kompaniyasidir.

Kompaniya huzurida tashkilotlarning moliyaviy mahsulotlari va faoliyati islom huquqi tamoyillariga qanchalik mos kelishini baholaydigan maxsus ekspertlar kengashi faoliyat yuritadi. Tashkilot davlat regulyatori hisoblanmaydi va Oʻzbekiston Markaziy banki huzurida tashkil etilgan Islom moliyasi boʻyicha kengash bilan bogʻliq emas.

IFCBning taʼkidlashicha, ichki tekshiruv kompaniya rahbariyati oʻziga ishonib topshirilgan mablagʻlarni islom moliyasi tamoyillari, ichki hujjatlar va Oʻzbekiston qonunchiligini buzgan holda tasarruf etganini koʻrsatgan.

«Ushbu harakatlar natijasida kompaniyada bir necha million dollarlik kamomad yuzaga kelgan. Kompaniya undirilishi mumkin boʻlgan barcha mablagʻlarni savdo operatsiyalaridan qaytargan taqdirda ham, hozirgi vaqtda investorlarga bir necha million dollarni qaytara olmaydi», — deyiladi murojaatda.

Kengash vakillarining soʻzlariga koʻra, yuzaga kelgan vaziyatning asosiy sababi kompaniya rahbariyatining notoʻgʻri operatsiyalari va boshqaruv qarorlari boʻlgan.

IFCB IMAN Invest bilan ikki yildan ortiq vaqt davomida hamkorlik qilganini, ammo shu paytgacha ijobiy xulosa bermaganini maʼlum qildi. Shu bilan birga, butun ish faoliyati davomida kompaniyaning bir qator moliyaviy operatsiyalari, hamkorlik shartlarida koʻzda tutilgan boʻlsa-da, kelishish uchun kengashga topshirilmagan.

2026 yil iyul oyida kengash ixtiyoriga, uning baholashicha, koʻplab shubhali tranzaktsiyalarni koʻrsatadigan hujjatlar kelib tushgan. shundan soʻng moliya, huquqshunoslik va shariat auditi mutaxassislari ishtirokida reviziya komissiyasi tuzilgan.

Tekshiruvlar uch yarim oy davom etgan. Moliyaviy tahlilning yakuniy natijalari, IFCB taʼkidlashicha, 15 oktyabrda olingan.

Kengash bayonotiga koʻra, aniqlangan koʻplab qoidabuzarliklarni kompaniya rahbarlarining oʻzlari tan olib, yozma tushuntirishlar berishgan.

Auditorlar investorlar pullaridan IFCB fikricha, bildirilgan investitsiya modeliga mos kelmaydigan xarajatlarni qoplash uchun foydalanilganiga alohida eʼtibor qaratdilar.

«Investorlar mablagʻlarini shaxsiy ehtiyojlarga, jumladan, qimmatbaho avtomobillar yoki xonadonlar sotib olishga, koʻchmas mulkdan oylab toʻlovsiz foydalanishga, shuningdek, bu pullarni boshqaruv apparatini saqlash, ish haqi toʻlash, tadbirlar oʻtkazish yoki marketingga yoʻnaltirish mumkin emas», — dedi Mahmud Usmon.

IFCB shuningdek, bu maʼlumotlar ulardan yashirilganini taʼkidlamoqda. Tashkilotning bayonot berishicha, IMAN Invest investitsiya kapitalining bir qismi qaytarilmaslik xavfi mavjud boʻlgan sharoitda foydani taqsimlagan.

Kompaniya mudoraba modelidan foydalanadi — bu islom moliyalashtirishining bir shakli boʻlib, unda bir tomon kapital beradi, ikkinchi tomon esa uni tadbirkorlik faoliyatida boshqaradi. Olingan foyda shartnoma shartlariga muvofiq taqsimlanadi.

Kengashning hisoblashicha, kapitalning qoplanmagan yoʻqotishlari yuzaga kelganda investorlarga foydani taqsimlash islom moliyalashtirishi tamoyillariga ziddir.

Tekshiruv yakunlari boʻyicha IFCB IMAN Investning hozirgi shakldagi faoliyati islom moliyasi tamoyillariga mos kelmaydi, degan xulosaga keldi.

«Aniqlangan qoidabuzarliklar toʻliq bartaraf etilmagunicha, investorlarga yetkazilgan zarar qoplanmagunicha va ular bilan tuzilgan shartnomalar yangilanmagunicha, biz shariat nuqtai nazaridan ushbu kompaniyaga mablagʻ kiritishni tavsiya etmaymiz», — deyiladi kengash vakillari bayonotida.

IFCB shuningdek, IMAN Invest mahsulotlarini ilgari surishda oʻz nomi, kengash aʼzolarining ismlari va fotosuratlaridan foydalanishni toʻxtatishni talab qildi.

IFCB bayonotidan soʻng IMAN Holding asoschisi Rustam Rahmatov videomurojaat bilan chiqib, Mahmud Usmonning ayblovlariga rozi boʻlmadi.

Tadbirkorning soʻzlariga koʻra, maslahatchi bilan hamkorlik ikki yarim yilga yaqin davom etgan. Bu davr mobaynida, Rahmatovning taʼkidlashicha, unga mukofot sifatida 100 ming dollardan ortiq pul toʻlangan.

«Bizning kelishmovchiliklarimiz aynan shu toʻlovlarni qisqartirishga qaror qilganimizdan soʻng boshlandi. Bundan tashqari, bizdan katta ulush — IMAN Holding aktsiyalari talab qilindi. Biz buni hamkorlar bilan muhokama qilib, rad etdik. Natijada siz koʻrgan video paydo boʻldi», — dedi u.

IMAN asoschisi, shuningdek, IFCBning kompaniya faoliyati islom tamoyillariga mosligi toʻgʻrisida ijobiy xulosa yoʻqligi haqidagi bayonotiga ham eʼtiroz bildirdi.

Uning soʻzlariga koʻra, bundan ikki yil oldin kompaniya auditdan oʻtgan boʻlib, uning yakunlari boʻyicha ushbu faoliyat shariat normalariga mos deb topilgan.

Shu bilan birga, IFCBning dastlabki murojaatida kengash IMAN Investning butun faoliyati islom moliyasi talablariga mosligi toʻgʻrisida yakuniy xulosa bermagani taʼkidlangan edi.

Rahmatov kompaniya yangi xalqaro auditorlik tashkiloti bilan hamkorlikni boshlaganini maʼlum qildi. Uning soʻzlariga koʻra, tekshiruv natijalarini taxminan bir oydan keyin taqdim etish rejalashtirilgan.

«Biz investorlarimiz va hamkorlarimiz oldidagi majburiyatlar uchun javobgarmiz. Bu tushunmovchilik bizning masʼuliyatimizni hech qanday oʻzgartirmaydi», — dedi u.

Tadbirkor tasdiqlanmagan maʼlumotlarga ishonmaslikka chaqirdi va yuzaga kelgan nizo huquqiy tartibda hal etilishini maʼlum qildi.

26 oktyabr kuni Mahmud Usmon Rustam Rahmatovning ayblovlariga javob qaytarib, ularni boʻhton va jamoatchilik eʼtiborini investorlar mablagʻlaridan foydalanish masalalaridan chalgʻitishga urinish deb atadi.

«Odamlarning pullari notoʻgʻri sarflangani haqida gapirish oʻrniga, u shaxsan bizga qarshi ayblovlarni ilgari surib, jamoatchilikni chalgʻitishga urinmoqda. Uning oʻzi dalil talab qilgani sababli, biz sizga barcha hujjatlarni birma-bir taqdim etamiz», — deb yozdi Usmon.

Uning soʻzlariga koʻra, IFCBda kompaniya rahbarlarining yozma tushuntirishlari, reviziya komissiyasi qarorlari, moliyaviy operatsiyalar toʻgʻrisidagi hujjatlar va ishtirokchilarning roziligi bilan yozib olingan koʻplab Zoom-uchrashuvlari yozuvlari mavjud.

Birinchi dalillar sifatida u IMAN Investning moliyaviy ahvoli va avtomobillar sotib olinishiga oid qarorlar nusxalarini eʼlon qildi.

Hujjatlardan biri — reviziya komissiyasining 2026 yil 3 iyuldagi qarori — Mercedes-Benz S500 sotib olish va boshqa avtomobil boʻyicha majburiyatlarni bajarishga bagʻishlangan.

Hujjatga koʻra, 2026 yil 10 aprelda IMAN Halal Investments kommandit oʻrtoqligining bank hisobvaragʻidan Founders Trust 1 MCHJ hisobvaragʻiga 128 ming dollar miqdoridagi investorlar mablagʻlari oʻtkazilgan.

Oʻtkazma bir kun oldin imzolangan konsortsium bitimi asosida rasmiylashtirilgan.

Hujjatda taʼkidlanishicha, ushbu mablagʻlar kompaniya asoschisi Rustam Rahmatov uchun moʻljallangan Mercedes-Benz S500 avtomobilini sotib olishga ishlatilgan.

Shu bilan birga, mablagʻlarni olgan Founders Trust 1 asoschisi va rahbari ham IMAN xodimi boʻlgan, bu esa, komissiya baholashicha, manfaatlar toʻqnashuvini keltirib chiqargan.

Komissiya bunday operatsiya investorlar manfaatlariga mos kelmaydi va yetarli iqtisodiy asosga ega emas deb hisobladi.

Qarorda avtomobilni sotish yoki mablagʻlarni kommandit oʻrtoqligiga qaytargan holda uni investorga qayta rasmiylashtirish topshirilgan. agar tushgan pul boshlangʻich summani qoplash uchun yetarli boʻlmasa, komissiya farqni Rustam Rahmatov hisobidan undirishni koʻzda tutgan.

Boshqa bir epizod Rahmatov tomonidan 2023 yil 1 dekabrdagi shartnoma boʻyicha boʻlib-boʻlib toʻlash sharti bilan sotib olingan BYD Champion avtomobiliga tegishli. Avtomobilning boshlangʻich narxi 420 mln soʻmni, 36 oylik boʻlib toʻlash shartlarini hisobga olgan holda umumiy qiymati esa 555,1 mln soʻmni tashkil etgan. Tadbirkor 120 mln soʻm miqdorida boshlangʻich toʻlovni amalga oshirgan.

Komissiya qaroriga koʻra, oxirgi toʻlov 2025 yil 4 mayda kelib tushgan, shundan soʻng toʻlovlar toʻxtagan. Masala koʻrib chiqilayotgan paytda muddati oʻtgan qarzdorlik 306,5 mln soʻmni, shartnoma boʻyicha qolgan majburiyatlarning umumiy summasi esa 366,9 mln soʻmni tashkil etgan.

Komissiya Rahmatovga muddati oʻtgan qarzdorlikni uzish va yangilangan toʻlov jadvaliga rioya qilishni topshirdi.

Eʼlon qilingan hujjat nusxasida «Tanishdim» belgisi va Mahmud Usmon Rustam Rahmatovga tegishli deb atagan imzo mavjud. Imzoning haqiqiyligi mustaqil ravishda tasdiqlanmagan.

Keyinchalik avtomobillar sotilgani va koʻrsatilgan majburiyatlar uzilgani haqidagi maʼlumotlar taqdim etilgan hujjatlarda yoʻq.

Eʼlon qilingan boshqa bir hujjatda — IMAN Halal Investments MCHJ yagona ishtirokchisining 2026 yil 2 iyuldagi qaroriga ilovada — dastlabki audit yakunlari boʻyicha aniqlangan muammolar sanab oʻtilgan.

Hujjatga koʻra, boshqaruv kompaniyasi oʻz xarajatlarini qoplash uchun IMAN Halal Investments kommandit oʻrtoqligi mablagʻlarini zayom shaklida muntazam ravishda jalb qilgan.

2026 yil 31 may holatiga koʻra, boshqaruv kompaniyasining kommandit oʻrtoqligi oldidagi qarzdorligi 2,97 mln dollarni tashkil etgan.

Hujjat mualliflari bunday amaliyotni investorlar mablagʻlarini boshqarish shartlariga zid deb hisoblashdi, chunki maʼmuriy xarajatlar investitsiya faoliyati uchun moʻljallangan kapital hisobidan qoplangan.

Ilovada, shuningdek, mehnatga haq toʻlash xarajatlari oyiga oʻrtacha 300 ming dollarni, marketing xarajatlari esa oyiga 124 ming dollargacha boʻlgani koʻrsatilgan.

Hujjat tuzuvchilarining baholashicha, umumiy xarajatlarning 60% dan ortigʻi bevosita kommandit oʻrtoqligi operatsiyalari bilan bogʻliq boʻlmagan faoliyatga yoʻnaltirilgan. Misol tariqasida IMANUM 5.0 ni ishga tushirish tadbiri uchun 144 ming dollar va xususiy bank xizmatlari yoʻnalishi uchun 187 ming dollar keltirilgan.

Hujjatga koʻra, aniqlangan yana bir muammo BNPL (buy now, pay later — «hozir sotib ol, keyin toʻla») boʻlib-boʻlib toʻlash portfeli bilan bogʻliq.

31 may holatiga koʻra, ushbu segmentdagi muammoli majburiyatlar hajmi taxminan 9,5 mln dollarga yoki tegishli portfelning 17−18% iga baholangan.

Hujjat mualliflari, shuningdek, dividendlarni hisoblashda mijozlardan tegishli toʻlovlar amalda kelib tushgunga qadar boʻlib-boʻlib toʻlashdan olinadigan daromadlar hisobga olinganini taʼkidlashgan.

Shu bilan birga, boshqaruv kompaniyasining 2,97 mln dollarlik qarzdorligi va 9,5 mln dollarlik muammoli portfeli turli moliyaviy koʻrsatkichlar hisoblanadi. Ularni avtomatik ravishda investorlarning qaytarilmas yoʻqotishlari deb hisoblash yoki IFCB tomonidan eʼlon qilingan bir necha million dollarlik kamomadga qoʻshish mumkin emas.

Ilovada aytilishicha, Rustam Rahmatov moliyaviy muammolarni, shu jumladan kompaniyadagi oʻz ulushining bir qismini sotish yoki qoʻshimcha investitsiyalarni jalb qilish hisobidan hal qilish majburiyatini olgan.

Alohida rasmiy bayonotida IMAN IFCB tomonidan koʻtarilgan masalalarga jiddiy qarashini va investorlarning xavotirini tushunishini maʼlum qildi.

Eʼtirozlarni mustaqil baholash uchun kompaniya, oʻz xabariga koʻra, mashhur islom olimi Muhammad Taqiy Usmoniyning oʻgʻli muftiy Hasan Usmoniy bilan bogʻliq auditorlik tashkiloti — Usmani’s bilan shariat auditini oʻtkazishga kelishib oldi.

IMAN tekshiruv allaqachon boshlanganini va uning natijalari auditorlarning xulosalaridan qatʼi nazar eʼlon qilinishini taʼkidlamoqda.

Kompaniya shuningdek, bir nechta tan olingan olimlar ishtirokida yangi ichki islom moliyasi kengashi shakllantirilganini maʼlum qildi.

Uning ishi boshlangunga qadar yangi mahsulotlarni ishga tushirish va amaldagilariga oʻzgartirishlar kiritish toʻxtatib turildi. IMAN kelgusi qarorlar yangi kengash maʼqullaganidan keyin qabul qilinishini taʼkidladi.

«Biz uchun eng muhimi — investorlar ishonchini oqlashdir. Shu sababli, biz videomurojaatda yangragan har bir taʼkidni xolisona baholash uchun mustaqil shariat auditini oʻtkazishga kelishib oldik», — deyiladi bayonotda.

Kompaniya investorlarni vaziyatga oydinlik kiritilgunga qadar shoshma-shosharlik bilan qaror qabul qilmaslikka chaqirdi.

IMAN — islom moliyalashtirishi tamoyillari asosida moliyaviy mahsulotlarni rivojlantiruvchi Oʻzbekiston fintex-kompaniyasidir. Uning asoschilaridan biri — Rustam Rahmatov.

Ekotizim tarkibiga IMAN Invest investitsiya servisi, IMAN Nasiya boʻlib-boʻlib toʻlash platformasi va IMANUM superappi kiradi.

Biznes-model ishtirokchilar oʻrtasida foydani taqsimlagan holda savdo operatsiyalari, boʻlib-boʻlib toʻlash, koʻchmas mulk va boshqa loyihalarni moliyalashtirish uchun xususiy investorlar mablagʻlarini jalb qilishni nazarda tutadi.

Kompaniyaning 2026 yil martida eʼlon qilingan maʼlumotlariga koʻra, ekotizim foydalanuvchilari soni 52 mamlakatdan 500 ming kishidan oshgan. 60 mingdan ortiq foydalanuvchi unga oʻz kapitalini ishonib topshirgan.

2026 yil yanvarda IMAN Holding 2025 yilda 23 mln dollar investitsiya jalb qilganini maʼlum qilgan edi — bu bir yil oldingiga nisbatan 149% ga koʻp. Yangi investorlar soni 11 450 kishini tashkil etdi, sotuvlar va moliyalashtirish hajmi esa 35,9 mln dollarga yetdi.

2025 yil sentyabrda tadbirkor va Murad Buildings asoschisi Murod Nazarov IMAN Holding`ga 2 mln dollar investitsiya kiritdi va xolding kuzatuv kengashi tarkibiga kirdi.

2026 yil sentyabr oxirida kompaniya Toshkentda investorlar uchun premium-ofis ochdi. Unga ilgari HSBC Private Bank va Credit Suisse kompaniyalarida ishlagan Tomas Fannell rahbarlik qildi. 10 ming dollardan boshlab investitsiya qilgan mijozlar uchun shaxsiy xizmat koʻrsatish koʻzda tutilgan edi.