Isroilning Suriyadagi harakatlari urush jinoyatiga tenglashtirilishi mumkin — BMT

Isroilning Suriyadagi harakatlari urush jinoyatiga teng bo‘lishi mumkin — BMT

Suriya bo‘yicha BMT tergov komissiyasi 8-sentyabr kuni Isroilning Suriya hududidagi harbiy faolligidan jiddiy xavotir bildirganini ma’lum qildi. Tashkilot ayrim amallar, jumladan tinch aholini hibsga olish urush jinoyatiga tenglashtirilishi mumkinligi haqida ogohlantirdi.

BMT Inson huquqlari kengashiga hisobot taqdim etgan komissar Fionnuala Ni Aolayn Isroilning Suriya janubidagi harbiy operatsiyalari tobora barqaror va mustahkam tus olayotganini aytdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, bu hududda tinch aholiga ta’sir ko‘rsatayotgan quruqlikdagi reydlar muntazam o‘tkazilmoqda.

Isroilning Jenevadagi missiyasi komissiyani “Isroilni obro‘sizlantirish sessiyasi” o‘tkazishda aybladi va Isroilning Suriyaga hududiy da’vosi yo‘qligini bildirdi.

“Isroil o‘z fuqarolarini tahdidlardan himoya qilish uchun Suriyaning 0,1 foizini tashkil etuvchi vaqtincha bufer zonani saqlab turibdi”, deyiladi missiya bayonotida.

Suriya sobiq prezident Bashar Asad hokimiyati ag‘darilganidan keyin deyarli ikki yil o‘tib, qayta tiklanishga urinmoqda. Isroil qo‘shinlari 2024-yil dekabr oyida Asad hukumati qulaganidan so‘ng BMT nazoratidagi bufer zonaga kirgan edi. Tel Aviv bu qadamni vaqtinchalik va siyosiy o‘tish davrida chegarani himoya qilish uchun zarur deb izohlaydi.

Shundan beri Isroil Suriya harbiy infratuzilmasiga yuzlab zarbalar bergan hamda Suriya ichkarisida yangi pozitsiyalarni egallagan. Suriya hukumati va BMT Isroilning bu harakatlarini mamlakat suverenitetini buzish deb atadi. Shuningdek, bu harakatlar 1974-yilda tuzilgan harbiy kuchlarni ajratish haqidagi bitimga ham zid ekani aytildi. Isroil esa o‘z harakatlarini xavfsizligini ta’minlash uchun zarur deb hisoblaydi.

Mustaqil xalqaro tergov komissiyasi Isroil Suriya hududida, ayniqsa janubiy Quneytra va Daraa viloyatlarida vaqtincha nazorat-o‘tkazish punktlari va doimiy harbiy infratuzilma o‘rnatganini hujjatlashtirganini bildirdi.

“Komissiya Isroilning davom etayotgan qoidabuzarliklaridan chuqur xavotirda”, dedi Ni Aolayn.

U mamlakat qayta tiklanayotgan bir paytda mahalliy aholi Isroil harakatlaridan sarosimada ekanini ham qo‘shimcha qildi.

Iyun holatiga ko‘ra, komissiya Isroil harbiylari tomonidan Suriya hududida ushlangan va chegara orqali olib o‘tilgan 49 nafar suriyalikni, jumladan ikki nafar bolani aniqlagan.

“Bunday harakatlar urush jinoyati bo‘lishi mumkin”, dedi Ni Aolayn.

Sessiya doirasida e’lon qilingan bayonotda komissiya ayrim mahbuslar tashqi dunyo bilan aloqasiz ushlab turilganini bildirdi. Bu esa qiynoqlar va yomon munosabat xavfini oshiradi. Komissiya Isroilning bu hududdagi mavjudligini “bosqinchilik” deb atadi.

Suriyaning BMTdagi vakili komissiya xulosalarini olqishladi. Damashq sobiq hukumat davridagi huquqbuzarliklar uchun javobgarlikni ta’minlash jarayonida BMTning inson huquqlari mexanizmlari bilan hamkorlik qilishini yana bir bor tasdiqladi. Suriya vakili ham Isroil harbiy operatsiyalarini qoraladi va Isroilni xalqaro huquq hamda 1974-yilgi kelishuvni buzishda aybladi.

AQSH vositachiligida o‘tgan uchrashuvda Isroilning harbiy zarbalarini to‘xtatish va tomonlar o‘rtasidagi xavfsizlik bitimini qayta tiklash masalalari muhokama qilingan. Shuningdek, Tel Aviv va Anqara o‘rtasidagi keskinlikni kamaytirish ham ko‘rib chiqilgan.