Isroilning chuchuk suv olish inshootlari faoliyatini toʻxtatib qoʻygan suvoʻtlarning koʻpayishi suv xavfsizligi borasida xavotirlarni uygʻotmoqda
Mikrosuvoʻtlar «gilami» Isroildagi oltita chuchuk suv olish inshootidan beshtasining ishini toʻxtatib qoʻydi.
**Isroilning chuchuklashtirish inshootlari faoliyatini toʻxtatib qoʻygan suvoʻtlarning koʻpayishi suv xavfsizligi borasida xavotirlarni uygʻotmoqda**
Isroil Suv boshqarmasi avgust oyi oxirida Quddusda suv tarqatish uchun tsisternalardan foydalandi
Yaqinda Isroildagi deyarli barcha yirik suv chuchuklashtirish inshootlarining yopilishi mamlakatning kelajakdagi suv xavfsizligi borasida xavotirlarni uygʻotdi, ekspertlarning fikriga koʻra, Gʻazodagi urush bu muammoni yanada chuqurlashtirmoqda.
Oʻrta yer dengizida mikrosuvoʻtlarning juda katta miqdorda koʻpayishi (uning uzunligi eng yuqori nuqtasida 100 km (62 mil) va kengligi 7 km ga yetdi) dengiz suvini ichimlik suviga aylantiradigan oltita yirik inshootdan beshtasining filtrlarini toʻsib qoʻydi.
Garchi inshootlar hozirda yana ishlayotgan boʻlsa-da (faqat 50 foizgacha boʻlgan quvvatda), oradan qariyb uch hafta oʻtganiga qaramay, mikrosuvoʻtlar hali ham mavjud va bu kabi hodisa yana takrorlanishi mumkinligidan jiddiy xavotirlar bor.
Mikrosuvoʻtlar Nil deltasidan kelgan deb taxmin qilinmoqda, ekspertlar Oʻrta yer dengizining sharqiy sohilidagi shimoliy oqim uni Gʻazo va Isroil tomon olib kelganini taʼkidlamoqdalar. Quyosh nuri va suvdagi ozuqaviy moddalar bilan oziqlanib, u Oʻrta yer dengizi suvi haroratining odatdagidan yuqori boʻlishi natijasida tez tarqaldi.
Baʼzi akademiklarning taʼkidlashicha, Isroilning Hamas bilan urush paytida Gʻazodagi oqova suvlarni tozalash inshootlarini vayron qilgani bunga qisman sabab boʻlgan.
«Hali juda erta, lekin biz bilamizki, oqova suv ozuqaviy modda hisoblanadi va uning atrofida koʻp miqdorda ozuqaviy moddalar boʻlganda suvoʻtlar juda tez surʼatlar bilan koʻpayadi», deydi EcoPeace Middle East ekologik guruhidan Gidon Bromberg.
Brombergning aytishicha, urushdan oldin ham Isroilning Gʻazoga nimalar kiritilishi mumkinligi boʻyicha cheklovlari hududdagi oqova suv inshootlarining eskirib qolganini anglatardi.
«Gʻazoda zamonaviy oqova suv inshootlari qurib bitkazilmaganligining sabablaridan biri shundaki, ularni qurish va ishga tushirish uchun Isroil harbiylari ikki tomonlama maqsadda foydalanilishi mumkin boʻlgan — yaʼni Hamas tomonidan qurol sifatida ishlatilishi mumkin boʻlgan uskunalar kerak edi», deydi u tsementni misol qilib keltirib.
Ben-Gurion universiteti qoshidagi Tsukerberg suv tadqiqotlari instituti professori Edo Bar-Zeev bu vaziyatni «kutilmagan mega-hodisa» deb taʼrifladi.
«Men okean suvidan namunalar olish sohasida 20 yilga yaqin vaqtdan beri ishlab kelyapman va bu shubhasiz gʻayrioddiy holat», dedi u. «Aksariyat hollarda bu bir necha kun, balki bir hafta ichida paydo boʻladi va yoʻqoladi... bu yerda esa u ancha vaqt saqlanib qoldi».
Isroil milliy suv kompaniyasi — Mekorot vakili Lior Gutman «mikroorganizmlarning ulkan gilami» deb atagan ushbu hodisa Isroil ichimlik suvining 60 foizdan ortigʻini ishlab chiqaradigan oltita inshootga taʼsir koʻrsatdi.
Baʼzi fermerlar zarar koʻrdi, garchi sugʻorish uchun qayta ishlangan suvdan foydalanadiganlarning aksariyati tanqislikni his qilmagan boʻlsa-da. Gutmanning aytishicha, uy xoʻjaliklarining 99 foizi ham bundan zarar koʻrmagan.
Oqova suv infratuzilmasining katta qismi vayron boʻlgan Gʻazodan har kuni dengizga taxminan 40 000 kub metr oqova suv oqib tushadi
Suv inqirozi isroilliklar tomonidan deyarli sezilmaganligi gʻazoliklarning kundalik voqeligiga mutlaqo ziddir. «Chegarasiz shifokorlar» insonparvarlik tashkiloti hisobotiga koʻra, Isroil bombardimonlari Gʻazo sektoridagi suv va sanitariya infratuzilmasining 90 foizini vayron qilganidan keyin aholi toza suv olishda qiyinchiliklarga duch kelmoqda.
Isroil dengiz suvini ichimlik suviga aylantiradigan chuchuklashtirish inshootlari boʻyicha jahon yetakchisiga aylangan. Iqlim oʻzgarishi va aholi sonining oʻsishi Isroilni asosan mamlakat sohillarida joylashgan ushbu inshootlarga tobora koʻproq qaram boʻlib qolishga majbur qildi.
Ushbu hodisa ekspertlarni Isroilning suv chuchuklashtirish inshootlari qanday qilib mikrosuvoʻtlar kabi narsa tufayli butunlay toʻxtab qolishi mumkinligi haqida xavotirga soldi. Isroil, shuningdek, suv chuchuklashtirish texnologiyalarining yirik eksportchisi hisoblanadi, Isroil kompaniyalari butun dunyo boʻylab inshootlarni loyihalashtiradi va quradi.
«Menimcha, bu suv sektoridagi har bir kishi uchun va albatta, suv xavfsizligi darajasini oshirishda chuchuklashtirish asosiy omil boʻlgan Yaqin Sharqdagi barcha uchun ogohlantiruvchi qoʻngʻiroqdir», dedi Gidon Bromberg.