Islomiy moliya Özbekistonga nima beradi?
Bankdan foizli kredit olmaslikni maʼqul köradigan tadbirkorlar moliyalaştirişning muqobil yölidan foydalanişi mumkin. Özbekistonda islomiy moliyani joriy etiş ana şunday imkoniyatlarni oçişni va bank xizmatlaridan çetda qolayotgan aholi qatlamini moliya tizimiga jalb qilişni közda tutadi. Bu masalalar Samarqandda ötgan xalqaro forumda muhokama qilindi.
Islomiy moliya Özbekistonga nima beradi?
27-28 oktabr kunlari Samarqandda Samarkand Islamic Finance Forum (SIFF) 2026 xalqaro forumi bo‘lib o‘tdi. Unda 18 ta mamlakatdan 400 nafardan ortiq vakillar ishtirok etdi.
Forumning birinchi kunida Markaziy Osiyoda islomiy moliyani rivojlantirish, anʼanaviy banklarda islomiy moliya xizmatlarini yo‘lga qo‘yish va bunday xizmatlar ustidan nazoratni tashkil etish masalalari muhokama qilindi.
Islomiy moliya anʼanaviy kreditlashdan farqli tamoyillarga asoslanadi. Unda foizli qarz berish o‘rniga savdo, ijara va sheriklikka asoslangan moliyaviy yechimlar qo‘llanadi. Bu esa bank xizmatlaridan foydalanishda diniy qarashlariga ko‘ra o‘zini cheklab kelayotgan aholi va tadbirkorlar uchun muqobil imkoniyat yaratishi mumkin.
Markaziy bank Islomiy moliya loyiha ofisi ishchi guruhi rahbari Adhamxon Haydarovning aytishicha, O‘zbekistonda bu sohani rivojlantirishda qo‘shni davlatlar tajribasini ham hisobga olish muhim. Qozog‘iston, Qirg‘iziston va Tojikistonda islomiy moliya bir necha yil oldin joriy etilgan bo‘lsa-da, bu borada muayyan kamchiliklar ham kuzatilgan. Shu sababli ularning tajribasini o‘rganish, yo‘l qo‘yilgan xatolarni takrorlamaslik, shuningdek, Malayziya va Yaqin Sharq mamlakatlarining ilg‘or amaliyotidan foydalanish zarur.
Haydarovning taʼkidlashicha, islomiy moliya xizmatlarining yo‘lga qo‘yilishi diniy qarashlari tufayli anʼanaviy bank xizmatlaridan foydalanmay kelayotgan tadbirkorlarni ham moliya tizimiga jalb qilish imkonini beradi.
Forumda islomiy moliya institutlari faoliyatining huquqiy asoslari, shariat talablariga muvofiq ishlash va ichki nazorat tizimlarini shakllantirish masalalari ham muhokama qilindi. Bu borada ikki pog‘onali boshqaruv tizimi muhim ahamiyatga ega. Adhamxon Haydarovning maʼlum qilishicha, Markaziy bank huzurida Islomiy moliya kengashi tashkil etilgan. Kelgusida islomiy moliya xizmatlarini ko‘rsatuvchi har bir tashkilotda ham shunday kengashlar faoliyat yuritishi, ular o‘rtasida hamkorlik yo‘lga qo‘yilishi ko‘zda tutilgan. Shuningdek, moliyaviy tashkilotlar o‘z operatsiyalari va natijalari haqida jamoatchilikka ochiq maʼlumot berib borishi lozim.
Ikkinchi kuni esa islomiy kapital bozorini rivojlantirish, sukuk kabi moliyaviy instrumentlarni joriy etish va soha uchun malakali kadrlar tayyorlash masalalari ko‘tarildi. Muhokamalarda aholining moliyaviy savodxonligini oshirish va islomiy moliya xizmatlari haqida tushunarli axborot berish orqali jamoatchilik ishonchini mustahkamlash zarurligi ham taʼkidlandi.