Isitish uchun suyuq yoqilgʻi narxi oshishi sababli bola boquvchi «ogʻir moliyaviy yuk»ka duch kelmoqda

Enaga isitish mazuti narxining oshishi «ogʻir moliyaviy yuk» yaratayotganini aytmoqda

Shimoliy Irlandiyadagi koʻplab xonadonlar hali ham uyni isitish mazutining yuqori narxlaridan jabr koʻrmoqda, bir ayolning soʻzlariga koʻra, enagalar «ogʻir» moliyaviy yuk ostida qolgan.

Energiya xarajatlari oʻsishda davom etar ekan, Erondagi urush butun orol boʻylab odamlarga amaliy taʼsir koʻrsatmoqda.

24 sentyabr holatiga koʻra, Shimoliy Irlandiyada 500 litr uyni isitish mazutining oʻrtacha narxi £561.83 ni tashkil etdi.

«Bu barcha roʻyxatdan oʻtgan enagalar uchun ogʻir moliyaviy va operatsion yukdir, chunki mazut narxidan tashqari, oziq-ovqat mahsulotlari va sugʻurta toʻlovlari ham keskin oshdi», dedi Reychel Jeffers Styuartstaun (Tiron grafligi)dan.

«Bularning barchasi juda katta miqdorda oshdi va koʻplab ota-onalar agar biz tariflarimizni oshirsak, bu ular uchun moliyaviy yuk boʻlishini aytishmoqda».

Shimoliy Irlandiyadagi uylarning deyarli uchdan ikki qismi (62.5%) isitish uchun mazutdan foydalanadi, bu Buyuk Britaniya davlatlari orasida eng yuqori koʻrsatkichdir.

Gaz yoki elektr energiyasidan farqli oʻlaroq, isitish mazuti bozori tartibga solinmaydi, shuning uchun global narxlarning oshishi isteʼmolchilarga tez taʼsir qiladi.

Enaga Reychel Jeffersning aytishicha, uyni isitish xarajatlari «hamisha xayolingizda turadi»

Oʻzining olti yoshli qizi va yetti yoshli oʻgʻli bilan birga, Jeffers maktabdan keyin bir bolaga va maktab yoshiga yetmagan uch bolaga kun boʻyi gʻamxoʻrlik qiladi.

U BBC News NI nashriga uyini isitish mazuti narxi oʻtgan yildan beri «ikki baravar» oshganini aytdi.

Oʻtgan hafta u £560 ga 500 litr mazut sotib oldi. Jeffersning aytishicha, uning baki «hatto yarim ham toʻlmagan», ammo hozirda narx juda yuqori boʻlgani uchun uni toʻliq toʻldira olmaydi.

Jeffers isitishni odatdagidan koʻra kunning ertaroq vaqtida oʻchirishga majbur boʻlayotganini aytdi.

Qish oylarida Jeffers yosh bolalar uchun uyni issiq saqlash maqsadida isitishni kun boʻyi yoqib qoʻyishi kerakligini aytdi.

«Yoz davomida ham biz undan foydalandik, chunki issiq suvimiz isitish mazuti orqali ishlaydi», dedi u.

Jeffers hali enagalik toʻlovlarini oshirishiga toʻgʻri kelmadi, lekin bu u «muhokama qilayotgan» masaladir.

«Aybdorlik hissi ham bor, chunki siz bolaga qaray boshlaganingizda, oilalar deyarli oilangizning bir qismiga aylanadi, shuning uchun ularga ichingiz achiydi».

Uning aytishicha, uyni isitish xarajatlari «hamisha xayolingizda turadi».

Yuqori xarajatlarning oʻz oilasiga koʻrsatayotgan bilvosita taʼsiri haqida gapirar ekan, Jeffers bolalarini maktabdan tashqari toʻgaraklarga yuborish-yubormaslikni qayta koʻrib chiqishga majbur boʻlganini aytdi.

«Ular fortepiano va futbolga borishadi, siz esa oʻtirib, bu toʻgaraklarga borishga arziydimi deb oʻylaysiz?

Va bu ularga taʼsir qiladi, ular tashqarida doʻstlarining hali ham borayotganini koʻrib, oʻzlarini chetda qolgandek his qilishadi, lekin siz, tabiiyki, hamma narsaga pul yetkaza olmaysiz», dedi u.

CCNI energetika boʻlimi rahbari Reymond Gormli BBC News NI nashriga uyni isitish mazuti narxi «Eron bilan urush boshlanishidan oldingiga qaraganda taxminan 80% qimmatroq» ekanini aytdi.

«Hozirgi vaqtda 300 litr taxminan £347 ni tashkil etadi, urush boshlanishidan oldin esa £202 edi. Bu sizga 300 litr uchun £146 farq borligini koʻrsatadi», dedi Gormli.

«Odamlar uchun bunday qisqa vaqt ichida 80% lik oʻsishni qoplash juda qiyin, chunki biz bilganimizdek, byudjetlar shundoq ham tang ahvolda», dedi u.

Qisqasi, Gormli bu «hammasi Yaqin Sharqda nima sodir boʻlishiga bogʻliq» ekanini aytdi.

«Agar tinchlik muzokaralari boʻlsa va sulh tuzilsa, narxlar pasayishini koʻrasiz, sekin boʻlsa ham, lekin pasayadi. Agar unday boʻlmasa, urush davom etsa, narxlar faqat bir tomonga qarab ketadi», dedi u.

U mazut narxlari «haqiqatan ham yangiliklarga bogʻliq» ekanini qoʻshimcha qildi.

Uning aytishicha, narxlar «bir hafta ichida biroz pasaygan». Biroq u qoʻshimcha qildi: «Oʻzingiz bilganingizdek, narxlar tushishidan koʻra ancha tezroq koʻtariladi».

Gormli odamlarga kundalik mazut narxlarini kuzatib borishni tavsiya qilmoqda.

«Agar siz narx tushishini kutmoqchi boʻlsangiz, unda kundalik narxlarni kuzatib boring», dedi u.

«Va sotib olishga qaror qilgan paytingizda, bir nechta mazut yetkazib beruvchilarning narxlarini solishtiring, chunki u yerda narxlarda biroz farq boʻladi».

Munosib xonadonlarga uyni isitish mazuti xarajatlari uchun £100 lik vaucher berish boʻyicha Stormont dasturiga arizalar qabul qilish 9 sentyabrda boshlandi

Birinchi marta mart oyida eʼlon qilingan ushbu toʻlovni olish uchun taxminan 340,000 kam daromadli xonadon mos kelishi kutilgan edi.

23 sentyabr kuni tushdan keyingi holatga koʻra, Jamiyatlar vazirligi tomonidan jami 123,987 ta ariza qabul qilingan.

Dastur arizalar uchun 2027 yil 31 martgacha ochiq boʻladi.

U umumiy daromadi £30,000 yoki undan kam boʻlgan xonadonlar yoki pensiya krediti va PIP kabi maʼlum nafaqalarni oluvchilar uchun ochiqdir.

Arizalarning 75% yoki undan koʻprogʻi avtomatik ravishda qayta ishlanishi kutilmoqda.

Biroq, baʼzi odamlar talablarga javob berishlarini koʻrsatish uchun qoʻshimcha maʼlumot taqdim etishlari kerak boʻladi.