Ish haqi bo‘yicha e’tirozlar Бангладешдаги yuzlab kiyim-kechak fabrikalarini yopishga majbur qildi
H&M va Uniqlo kabi brendlar uchun mahsulot ishlab chiqaradigan ushbu fabrikalar millionlab kam maosh oladigan ishchilarga tayanadi.
Ish haqi boʻyicha noroziliklar Bangladeshda yuzlab kiyim-kechak fabrikalarini yopilishga majbur qildi
Bangladeshda yuzlab kiyim-kechak fabrikalari ishchilarning yuqoriroq ish haqi talab qilib oʻtkazgan bir necha kunlik noroziliklaridan soʻng yopilishga majbur boʻldi.
Yakshanba kuni poytaxt Dakkada namoyishlar zoʻravonlikka aylanib ketdi: namoyishchilar yoʻllarni toʻsib qoʻydi, fabrikalarni vandallik bilan payhon qildi va transport vositalariga oʻt qoʻydi. Ular, shuningdek, olomonni tarqatish uchun koʻzdan yosh oqizuvchi gazdan foydalangan politsiya bilan toʻqnashdilar. Politsiya keyinroq oʻnlab namoyishchilar hibsga olinganini maʼlum qildi.
Ishchilar yashash xarajatlari keskin oshganini aytib, minimal oylik ish haqini hozirgi stavkadan ikki baravar koʻproq — 30 000 takaga ($242; £180) koʻtarishni talab qilmoqdalar.
Bangladesh toʻqimachilik sektorida qariyb toʻrt million ishchi mehnat qiladi va u H&M, Primark va Uniqlo kabi yirik global brendlar uchun kiyim-kechak ishlab chiqaradi.
Uzoq davom etayotgan tartibsizliklar ishlab chiqarishni izdan chiqarishi va xorijiy xaridorlarga taʼsir qilishi mumkinligi haqida sanoat sohasida xavotirlar ortib bormoqda, xabar beradi BSS davlat axborot agentligi.
Tikuvchilik sanoati Bangladeshga yiliga qariyb 40 milliard dollar daromad keltiradi va bu YAIMning taxminan 10 foizini tashkil qiladi.
Ushbu Janubiy Osiyo mamlakati Xitoydan keyin dunyodagi ikkinchi eng yirik kiyim-kechak eksporteri hisoblanadi, ammo uning ishchilari dunyodagi eng kam maosh oluvchilar qatoriga kiradi — ular oyiga taxminan 13 000 taka ($105; £78) ishlaydilar.
«Biz hukumatning talablarimizni qabul qilishini va ish haqimizni oshirishini xohlaymiz. [Va] ular uy egalariga ijara haqini oshirmaslikni uqtirishlari hamda asosiy isteʼmol tovarlari narxlari hamyonbop boʻlib qolishini taʼminlashlari kerak», — dedi ayol ishchilardan biri BBC Bangla ga.
«Oziq-ovqat narxlari, ovqat tayyorlash uchun gaz va elektr energiyasi toʻlovlarining barchasi oshdi», — dedi 28 yoshli fabrika ishchisi Mamun AFP ga. «Hukumat yo asosiy isteʼmol tovarlari narxini tushirishi yoki ish haqimizni oshirishi kerak».
Yakshanba kuni hukumat ishchilarning ish haqini koʻrib chiqish uchun kengash tuzganini maʼlum qildi va Bosh vazir Tariq Rahmon tartibsizliklarni bartaraf etish uchun vazirlar bilan shoshilinch yigʻilish oʻtkazdi.
Shunga qaramay, dushanba kuni Dakkada va unga yaqin boʻlgan Ashuliya, Gazipur hamda Narayangandj kabi ishlab chiqarish markazlarida noroziliklar davom etdi.
Reuters va AFP xabariga koʻra, dushanba kuni 670 ga yaqin fabrika oʻz faoliyatini toʻxtatdi va ushbu hududlardagi yuzlab fabrikalar seshanba kuni ham yopiqligicha qoladi.
Dakka politsiyasi komissari oʻrinbosari Mohidul Islomning soʻzlariga koʻra, dushanba kuniga kelib kamida 29 namoyishchi hibsga olingan. U «tikuvchilik fabrikalarida beqaror muhit» yaratayotganlar qonun oldida javob berishini aytdi.
Hokimiyat organlari sobiq rahbar Shayx Hasinaning taqiqlangan «Avami Lig» siyosiy partiyasini zoʻravonlikni keltirib chiqarish uchun norozilik harakatidan foydalanganlikda aybladi, garchi hech qanday dalil keltirmagan boʻlsa-da.
Ichki ishlar vaziri Salohuddin Ahmad «mehnat noroziliklari niqobi ostida» «mamlakatni beqarorlashtirishga» urinayotgan namoyishchilarga qarshi jazo choralari koʻrilishidan ogohlantirdi.
Ish haqi kengashidagi ishchilar vakili Babul Akter namoyishchilarni dushanba kuni ishga qaytishga chaqirib, «[ularning] haqqoniy ish haqi uchun kurashishga» vaʼda berdi.
«Men hamkasb ishchilarimga aytaman: ishga qaytinglar. Hech kimning gijgijlashiga uchib ketmanglar».