Hozir sotib olish kerakmi yoki kutib, umid qilishmi? Oilalar isitish moyi borasida tavakkalchilikka duch kelmoqda
Yaqin Sharqdagi mojaro ortidan isitish uchun moʻljallangan yoqilgʻi narxi 12 oy ichida deyarli ikki baravarga oshdi.
Hozir sotib olish kerakmi yoki kutib, umid qilishmi? Oilalar isitish moyi masalasida tavakkalchilikka duch kelmoqda
Boston yaqinidagi Uigtoftlik 73 yoshli Jon Kreggs bakida qancha isitish moyi qolganini tekshirmoqda
Yoz tugashi bilan uylarini isitish uchun suyuq yoqilgʻiga qaram boʻlgan oilalar qiyin tanlov oldida turibdi.
AQSh va Eron oʻrtasida nizo boshlanganidan keyin, oʻtgan yil davomida narxlar deyarli ikki baravar oshdi.
Bu esa odamlarni qish uchun hozir sotib olish kerakmi yoki narxlar tushishidan umid qilib kutib turish kerakmi — narxlar yana koʻtarilib ketishi xavfi bilan — degan savol ustida bosh qotirishga majbur qilmoqda.
Linkolnshir grafligidagi Boston yaqinidagi Uigtoftlik 73 yoshli Jon Kreggs qishdan oldin bakini toʻldirib olishi kerak.
«Yaqin bir necha hafta ichida men narx ozgina boʻlsa ham tushadimi-yoʻqmi, kuzatib boraman va keyin moyga buyurtma beraman», deydi u.
Ammo qaysi variantni tanlashlaridan qatʼi nazar, u va uning 80 yoshli rafiqasi Libbi xarajatlar tufayli bu qishda isitishni qisqartirishni rejalashtirishmoqda.
«Ikkalamizda ham soʻnggi bir necha yil ichida sogʻliq bilan bogʻliq muammolar boʻldi va biz issiqda yashashimiz kerak, lekin bu juda qimmatlik qiladi», deya qoʻshimcha qiladi Jon Kreggs.
«Biz xarajatlarni kamaytirish va bunga qurbimiz yetishi uchun uydagi uchta xonada isitishni faqat soat 15:00 dan 20:00 gacha, taxminan 17 darajagacha yoqib qoʻyamiz, xolos».
Jon va Libbi Kreggs moy xarajatlari uchun yordam olishga haqli emasliklarini aytishmoqda
Buyuk Britaniyada taxminan 1,5 million xonadon, odatda qishloq joylarda, isitish moyidan foydalanadi. Aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, bu Linkolnshirning ayrim hududlarida, jumladan Ueynflit Oll Seynts, Regbi, Routon va Ladfordda uylarning 40% dan ortigʻini tashkil qiladi.
Gaz va elektr energiyasi isteʼmolchilaridan farqli oʻlaroq, ular energiya narxlarining yuqori chegarasi (price cap) bilan himoyalanmagan, bu esa ularni narxlarning toʻsatdan koʻtarilishi oldida yanada zaiflashtiradi. Shuningdek, ular yoqilgʻi uchun pulni oldindan bir yoʻla toʻlashlari kerak, uy baklari esa odatda 1000 dan 2000 litrgacha sigʻimga ega.
boilerjuice.com qiyosiy veb-sayti maʼlumotlariga koʻra, chorshanba kuni oʻrtacha narx bir litr uchun 97,05 pensni tashkil etdi.
Bu 2025 yil 9 sentyabrdagi 52,8 pens boʻlgan narxdan 85% ga yuqori va mart oyidagi eng yuqori koʻrsatkich — 134 pensdan keskin tushgan boʻlsa-da, AQSh va Eron oʻrtasidagi yangilangan toʻqnashuvlardan keyin soʻnggi haftalarda narxlar yana koʻtarila boshladi.
Bu shuni anglatadiki, 1000 litrlik bakni toʻldiradigan xonadon 970 funt sterlingdan ortiq hisob-kitobga duch kelishi mumkin.
Mart oyida hukumat 53 million funt sterling qiymatidagi qoʻllab-quvvatlash paketini eʼlon qildi.
Bu mablagʻlar mahalliy hokimiyat organlari tomonidan taqsimlanadi va ular yordam olish talablarini oʻzlari belgilaydilar.
Jon Kreggsning aytishicha, u yordam soʻrab murojaat qilgan, biroq talablarga javob bermasligini bilgan.
National Energy Action xayriya tashkiloti gaz va elektr energiyasiga qoʻllaniladigan narxlar chegarasini energiyaning barcha turlariga, jumladan, isitish moyiga ham tatbiq etishni istaydi.
Shuningdek, u hukumatni xonadonlarga koʻproq yordam koʻrsatishga chaqirmoqda.
Tashkilot siyosat boʻyicha vaqtinchalik direktori Mett Kouplend shunday dedi: «Menimcha, qoʻllab-quvvatlash darajasi bu yuqori narxlar qancha davom etishini toʻliq hisobga olmagan. Hukumat byudjetda bu masalani qayta koʻrib chiqishi va odamlarga uylarini isitishga yordam berish uchun koʻproq mablagʻ ajratishi juda muhim.
Hukumat, shuningdek, mezonlarni kengaytirishni koʻrib chiqishi kerak, toki nafaqa tizimidan tashqarida boʻlgan va energiya toʻlovlarini toʻlashga qiynalayotgan kam daromadli xonadonlar ham oʻzlariga kerakli yordamni olishlari mumkin boʻlsin».
Energetika xavfsizligi va netto-nol departamenti vakili shunday dedi: «Energiya kundalik ehtiyoj boʻlib, u hamma uchun hamyonbop boʻlishi kerak, shuning uchun biz oilalarga yengillik yaratish maqsadida elektr energiyasi toʻlovlaridan QQSni kamaytirdik.
Bu joriy yil boshida toʻlovlardan 150 funt sterlingni olib tashlaganimizdan keyin amalga oshirildi va biz xonadonlarni himoya qilish uchun yana nimalar qila olishimizni koʻrib chiqishda davom etamiz».