Grenlandiya va Antarktida 44 yilda 12 trln tonna muz yo‘qotdi

Grenlandiya va Antarktida 44 yil ichida 12 trln tonna muzdan ayrildi

Grenlandiya va Antarktida 1979-yildan 2023-yilgacha qariyb 12,5 trillion tonna muz yo‘qotdi. Bu esa jahon okeani sathining taxminan 3,1 santimetrga ko‘tarilishiga sabab bo‘ldi. Ushbu miqdordagi muz butun AQSH qit’asi hududini 1,5 metr qalinlikdagi qatlam bilan qoplashga yetar edi.

CNN Brazil nashri xabariga ko‘ra, tadqiqotchilar 44 yil davom etgan sun’iy yo‘ldosh kuzatuvlarini tahlil qilgan. Ular 27 ta sun’iy yo‘ldosh, jumladan NASA missiyalari ma’lumotlarini o‘z ichiga olgan 45 ta mustaqil tadqiqotni birlashtirgan. Natijalarga ko‘ra, muz massasi yo‘qolishining oltidan besh qismi havo isishidan emas, balki iliq dengiz suvidan kelib chiqadi. Iliq suv muzliklarni yon tomondan ham, pastdan ham yemirmoqda.

1970–1990-yillarda muzliklar nisbatan barqaror edi. Ammo 2010-yillarda erish tezligi keskin oshdi. 2020–2023-yillarda esa barqarorlashuv kuzatildi. Shunga qaramay, olimlar buni qisqa muddatli iqlim o‘zgarishlari bilan izohlamoqda va bu uzoq muddatli tendensiya o‘zgarganini anglatmasligini ta’kidlamoqda.

Bundan tashqari, Antarktidada yaqinda kutilmaganda muz hajmi oshgani ham qayd etildi. 2021-yil iyulidan 2023-yil aprel oyigacha sharqiy Antarktidada kuzatilgan favqulodda kuchli qor yog‘ishi tufayli qit’a taxminan 695 milliard tonna muz to‘pladi. Shunga qaramay, g‘arbiy Antarktida muz yo‘qotishda davom etdi. 2003–2024-yillarda qit’a o‘rtacha hisobda har yili taxminan 140,5 milliard tonna muz yo‘qotgan.