Gʻarb Sudanda fuqarolar urushi davom etayotgan bir paytda ochlik xavfidan ogohlantirmoqda
Sudanda toʻqnashuvlar, qurgʻoqchilik va moliyalashtirishning qisqarishi gumanitar inqirozni chuqurlashtirayotgani sababli millionlab insonlar oʻtkir ochlikdan aziyat chekmoqda.
Gʻarb Sudandagi fuqarolar urushi davom etayotgan bir paytda ochlik xavfidan ogohlantirmoqda
Jahon sogʻliqni saqlash tashkilotiga (JST) koʻra, Sudandagi urush dunyodagi eng ogʻir gumanitar inqirozni keltirib chiqardi, 33 milliondan ortiq kishi yordamga muhtoj.
AQSh va yana 30 ta Gʻarb davlati Sudanda oziq-ovqat xavfsizligining "xavotirli darajada yomonlashgani" haqida ogohlantirib, fuqarolar urushidagi urushayotgan tomonlarni ochlikning oldini olish uchun gumanitar yordam yoʻlidagi toʻsiqlarni olib tashlashga chaqirdi.
Shartolluvchilar qoʻshma bayonotda nizo Sudandagi ochlik inqirozining asosiy sababchisi boʻlib, muhim infratuzilmaga zarar yetkazayotgani va oziq-ovqat ishlab chiqarishni izdan chiqarayotganini taʼkidladilar.
"Yashab qolish uchun juda kam narsa qolgan", dedi BBC Newsday dasturiga "Islamic Relief East Africa" tashkilotining hududiy direktori Yusuf Roble Omdurmanga qaytayotgan odamlar oʻz uylari vayron qilingani yoki tunab ketilganiga guvoh boʻlishayotganini tasvirlar ekan.
2023 yilning aprelida boshlangan urush 14 million kishini oʻz uy-joyini tark etishga majbur qildi.
Bayonotni YEI davlatlari, Buyuk Britaniya, Kanada, Shveytsariya va Norvegiya, shuningdek, AQSh imzolagan. U dastlab Yevropa Fuqaro muhofazasi va gumanitar yordam operatsiyalari veb-saytida paydo boʻlganidan keyin, dushanba kuni AQSh Davlat departamenti tomonidan eʼlon qilindi.
Unda hisoblanishicha, 19,5 million kishi yoki Sudan aholisining 41 foizi oʻtkir oziq-ovqat tanqisligining yuqori darajasini boshdan kechirmoqda, shu jumladan besh million kishi ochlikning favqulodda darajasiga duch kelmoqda.
"Men yetti nafar farzandning onasi bilan uchrashdim, u oilaning yagona boquvchisi boʻlgan erining oxirgi uch yarim yildan beri qayerdaligini umuman bilmaydi", dedi Roble.
Sudandagi urush Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti tomonidan dunyodagi eng ogʻir gumanitar inqiroz sifatida baholangan boʻlsa-da, Roblening aytishicha, sentyabr holatiga koʻra, Sudanning 2026 yilgi gumanitar ehtiyojlar rejasining bor-yogʻi 40 foizi moliyalashtirilgan.
"Ularning taomlari jamoat oshxonasidan keladi, bu oshxonalar esa moliyalashtirish qisqartirilgani sababli hatto uzoq muddatli yordamga ham ega emas", deya qoʻshimcha qildi Roble.
Qoʻshma bayonotda "kechiktirib boʻlmaydigan choralar koʻrilmasa, ogʻir oʻtkir toʻyib ovqatlanmaslikdan aziyat chekayotgan bolalar soni taxmin qilingan 825 000 nafardan oshishi mumkinligi"dan ogohlantiriladi.
Inqiroz imzo chekuvchilar tomonidan yordamga tizimli ravishda toʻsqinlik qilinishi va Sudanning yarmidan koʻprogʻida yogʻingarchilikni kamaytirib, qurgʻoqchilikni oshirgan El-Nino hodisasi oqibatlari tufayli yanada yomonlashmoqda.
"Nizo tomonlari Sudan xalqining azob-uqubatlarini yengillashtirish uchun asosiy javobgarlikni oʻz zimmalariga oladilar", deyiladi bayonotda va ularni gumanitar yordam koʻrsatishdagi barcha toʻsiqlarni olib tashlashga hamda toʻliq, xavfsiz, tezkor va toʻsiqsiz kirishni taʼminlashga chaqiradi.
Iyun oyida BMT tomonidan qoʻllab-quvvatlanadigan, oziq-ovqat inqirozlarining ogʻirligi va koʻlamini oʻlchaydigan Oziq-ovqat xavfsizligining bosqichma-bosqich kompleks tasnifi Sudanda 5,1 million kishi ogʻir ochlikka duch kelganini hisoblab chiqqan edi.
Sudandagi fuqarolar urushi 2023 yilning aprel oyida Sudan Qurolli kuchlari va "Tezkor harakat kuchlari" harbiylashtirilgan tuzilmasi oʻrtasidagi hokimiyat uchun kurashdan soʻng boshlangan.