Fitch Oʻzbekistonni oltin zaxiralaridagi ulushi boʻyicha yetakchi deb topdi.
Fitch Ratings agentligi oltin narxlarining ko'tarilishi O'zbekistonning tashqi zaxiralarini mustahkamlaganini, ammo narxlar pasaygan taqdirda oltin konsentratsiyasining ortishi xavf tug'dirishini aytdi.
Fitch: O'zbekiston zaxiralardagi oltin ulushi bo'yicha yetakchilik qilmoqda
Fitch Ratings xalqaro reyting agentligi O'zbekiston xalqaro zaxiralardagi oltin ulushi bo'yicha dunyoda birinchi o'rinda turishini ma'lum qildi. Qimmatbaho metal narxlarining ko'tarilishi va zaxiralarining kengayishi so'nggi yillarda mamlakatning tashqi moliyaviy holatini sezilarli darajada mustahkamladi.
Agentlik ma'lumotlariga ko'ra, 2023 va 2025 yillar oralig'ida O'zbekiston oltin eksportining ko'payishi va jahon miqyosida oltin narxlarining oshishi hisobiga joriy hisob defitsitini sezilarli darajada kamaytirdi. Mamlakatning xalqaro zaxiralari tomonidan joriy tashqi to'lovlarni qoplash ham yaxshilandi, bu Fitchning kreditga layoqatliligini baholashda muhim omil deb hisoblaydi.
Biroq, agentlik zaxiralar va eksportda oltinning ortib borayotgan konsentratsiyasini potentsial zaiflik sifatida ko'rsatmoqda. Fitch O'zbekistonni Qirg'iziston bilan birga mintaqadagi oltin narxlarining keskin pasayishiga eng sezgir davlatlar qatoriga qo'yadi. Bunday holda, agentlikning hisob-kitoblariga ko'ra, mamlakatning nominal yalpi ichki mahsuloti, davlat moliya va to'lov balansi yomonlashishi mumkin, xalqaro zaxiralarining qiymati esa oltinning yuqori ulushi tufayli pasayishi mumkin. Fitch ta'kidlashicha, ushbu xavflarga qaramay, oltin narxlarining pasayishining o'zi O'zbekistonga salbiy reyting harakatlariga olib kelmaydi.
Agentlik Kavkaz va Markaziy Osiyoning boshqa mamlakatlarida ham shunga o'xshash tendentsiyalarni qayd etadi. Qirg'iziston ham o'z zaxiralarining katta qismini oltinga saqlaydi va eksport hajmi o'zgaruvchan bo'lib qolgan bo'lsa-da, mamlakat oltin eksporti va narxlarining o'sishidan foyda ko'rdi. Mamlakatning yirik tashqi moliyaviy buferlarining asosini tashkil etuvchi Ozarbayjonning suveren boylik jamg'armasi ham katta miqdordagi oltin zaxirasiga ega.
Umuman olganda, Fitch oltin to'planishini tarixan yuqori joriy hisob defitsiti, xorijiy valyutada ifodalangan tashqi qarzning katta qismi va yuqori darajada dollarlashgan moliyaviy sektorlar bilan tavsiflangan mintaqaning tashqi barqarorligi uchun ijobiy omil sifatida ko'rib chiqadi. Biroq, agentlik zaxiralarning bitta aktivda to'planishi yuqori oltin narxlarining suveren kredit reytinglariga potentsial ijobiy ta'sirini cheklashini ta'kidlaydi.