Firibgarlar davlat tomonidan toʻlovlar niqobi ostida Oʻzbekiston, Belarus va Tojikiston fuqarolarini aldamoqda

Firibgarlar davlat toʻlovlari niqobi ostida Oʻzbekiston, Belarus va Tojikiston fuqarolarini aldamoqda

Kiberjinoyatchilikka qarshi kurashish texnologiyalarini ishlab chiquvchi F6 kompaniyasi Oʻzbekiston, Belarus va Tojikiston aholisiga qaratilgan yangi yirik firibgarlik sxemasini aniqladi.

Xavfsizlikka tahdid soluvchilar davlat ijtimoiy dasturlarini nusxalaydigan saytlarni ishga tushirib, fuqarolarga «tegishli toʻlovlar» yoki «passiv daromad» vaʼda qilmoqda. Dasturda goʻyoki ishtirok etish uchun foydalanuvchilarga aloqa maʼlumotlari koʻrsatilgan anketani toʻldirish taklif etiladi, shundan soʻng ular telefon yoki onlayn firibgarlarning qurboniga aylanishadi. F6 mutaxassislari ushbu sxema boʻyicha ishlaydigan 360 dan ortiq firibgarlik domenlarini aniqladilar.

Raqamli xavflardan himoya qilish departamenti (Digital Risk Protection) tahlilchilari xavfsizlikka tahdid soluvchilar fuqarolarning davlat ijtimoiy tashabbuslariga boʻlgan ishonchidan foydalanadigan kampaniyani oʻrganib chiqdilar. Tezkor daromad olish haqidagi odatiy vaʼdalar oʻrniga, ular «xalq ijtimoiy dasturi» doirasida mamlakatning barcha aholisiga goʻyoki tegishli boʻlgan toʻlovlarni rasmiylashtirishni, shuningdek, «Vazirlik koʻmagida passiv daromad» olishni taklif qilmoqdalar.

Firibgarlar tashqi koʻrinishidan rasmiy axborot yoki yangiliklar saytlariga oʻxshash uch yuzdan ortiq resurs yaratgan boʻlib, ularda fuqarolarni moddiy qoʻllab-quvvatlash boʻyicha goʻyoki davlat dasturi haqida maʼlumotlar joylashtirilgan. Foydalanuvchiga soʻrovnomadan oʻtish taklif qilinadi va pul toʻlovini mamlakatning barcha aholisi olishi mumkinligi vaʼda qilinadi. Xususan, Oʻzbekiston aholisiga har hafta 15 mln soʻm toʻlanishi vaʼda qilinmoqda. Buning uchun ism-sharif va telefon raqami koʻrsatilgan anketani toʻldirish kifoya.

Ushbu sxema ikkita stsenariy boʻyicha ishlaydi. Birinchi holatda, sayt aktsiyaning qisqacha tavsifi va anketa mavjud boʻlgan oddiy bir sahifali saytdan iborat boʻladi. Foydalanuvchi toʻlov olish taklifini darhol koʻradi va shaklni toʻldiradi.

Ikkinchi stsenariyda resurs mintaqaviy OAV dizaynini toʻliq takrorlaydi, unda ijtimoiy dastur haqida goʻyoki jurnalistik maqola, oxirida esa toʻldirish uchun soʻrovnoma joylashtiriladi.

Qurbon bunday saytda oʻz maʼlumotlarini qoldirganidan soʻng, u bilan telefon orqali oʻzini shaxsiy menejer deb tanishtirgan firibgar bogʻlanadi. Firibgarlarning pirovard maqsadi nafaqat toʻlovni rasmiylashtirish uchun «komissiya» yoki «badal» toʻlash bahonasida hisob raqamiga oʻtkazishni talab qiladigan pullarni oʻgʻirlash, balki qurbonning qurilmasi yoki shaxsiy maʼlumotlari ustidan nazoratni qoʻlga kiritish ham boʻlishi mumkin.

Qator holatlarda «tizimda roʻyxatdan oʻtish» yoki «shaxsni tasdiqlash» uchun foydalanuvchiga mobil ilovani oʻrnatish taklif etiladi, u aslida zararli dastur boʻlib chiqadi va barcha hisoblardan pullarni yechib olish uchun qurilma ustidan nazoratni qoʻlga kiritadi.

Bundan tashqari, toʻlovni olish uchun shaxsni verifikatsiya qilish bahonasida foydalanuvchidan pasport skaneri soʻralishi mumkin. Agar inson rozi boʻlsa, ushbu shaxsiy maʼlumotlar firibgarlar qoʻliga tushadi va boshqa firibgarlik hujumlari uchun — kreditlarni rasmiylashtirishdan tortib fishing xabarlarini yuborishgacha ishlatilishi mumkin.

«Bu kabi sxemalarda firibgarlar fuqarolarning davlat dasturlari va ijtimoiy tashabbuslarga boʻlgan ishonchidan foydalanadilar. Xavfsizlikka tahdid soluvchilar saytlar imkon qadar ishonarli koʻrinishi uchun davlat portallari va OAVning vizual uslubi va tilini sinchkovlik bilan nusxalaydilar», — deb taʼkidlaydi F6 kompaniyasining Raqamli xavflardan himoya qilish departamenti (Digital Risk Protection) katta tahlilchisi Anastasiya Knyazeva.

Davlat dasturlari haqidagi maʼlumotlarni federal hokimiyat organlarining rasmiy saytlaridan topish mumkin.

Qoida tariqasida, firibgarlar soxta saytlarni firibgarlik sxemasi ishga tushirilishidan bir necha kun yoki hafta oldin yaratadilar.

Agar tanishingiz siz soʻramagan havolani yuborgan boʻlsa, uni ham ochmaslik kerak — uning akkaunti firibgarlar tomonidan buzib kirilgan boʻlishi mumkin.

Birinchi marta tashrif buyurayotgan saytlaringizda ushbu maʼlumotlarni kiritmang.

·      Har qanday tushunarsiz vaziyatda, biror-bir harakat qilishdan oldin, oʻzingiz ishongan odamlar bilan maslahatlashing.

F6 mutaxassislari maʼlumotni tekshiradilar va bloklash uchun regulyatorlarga topshiradilar.