Fiji kasallik holatlari koʻpayishi fonida OITSni milliy favqulodda holat deb eʼlon qildi

Fiji OITV holatlari keskin ortishi sababli milliy favqulodda holat eʼlon qildi

OITV epidemiyasi Fiji sogʻliqni saqlash tizimiga bosim oʻtkazmoqda

Fiji OITV holatlari keskin ortib borayotgani sababli milliy favqulodda holat eʼlon qildi va test topshirish, davolanish hamda profilaktika xizmatlaridan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirmoqda.

Tinch okeanidagi ushbu kichik arxipelagda hozirda har 60 nafar katta yoshli odamdan taxminan biri qon orqali yuqadigan ushbu virus bilan yashamoqda, vaholanki besh yil avval bu koʻrsatkich 167 kishidan birini tashkil etardi. Shu bilan birga, OITV bilan bogʻliq asoratlardan vafot etayotgan chaqaloqlar soni ham ortib bormoqda.

Aholisi bir milliondan kam boʻlgan ushbu mamlakatda birgina 2025 yilning oʻzida 2016 ta yangi tashxis qayd etildi, dedi Sogʻliqni saqlash vaziri Antonio Lalabalavu va "epidemiya darajasidagi chora-tadbirlar endilikda yetarli emasligini" qoʻshimcha qildi.

Sogʻliqni saqlash sohasi mutaxassislari va nohukumat tashkilotlari avvalroq BBC'ga giyohvandlikning yomonlashib borayotgan manzarasi, xavfsiz boʻlmagan jinsiy aloqa, shpritslardan birgalikda foydalanish va "blyutuzing" epidemiyani harakatlantiruvchi kuchga aylanganini maʼlum qilgan edi.

"Blyutuzing" yoki "xotspotting" — bu vena ichiga giyohvand modda yuboruvchilar allaqachon mast holatda boʻlgan odamlarning qonini oʻzlariga yuboradigan xavfli amaliyot boʻlib, bu tendentsiya global miqyosda, ayniqsa Afrika va Tinch okeani mintaqasining ayrim qismlarida OITVning koʻpayishiga hissa qoʻshdi.

Buning jozibadorligi qisman arzonroq xarajat bilan bogʻliq: bir necha kishi bitta doza uchun pul yigʻib, uni oʻzaro boʻlishishi mumkin. Yana bir omil — Fijida topish qiyin boʻlgan atigi bitta shpritsdan foydalanishning osonligidir.

Har 60 nafar katta yoshli odamdan biri qon orqali yuqadigan virus bilan yashaydi, OITV bilan bogʻliq asoratlardan vafot etayotgan chaqaloqlar soni esa ortib bormoqda

Milliy inqirozga qarshi choralar doirasida Fiji hukumati shprits va ignalar dasturini ishga tushiradi.

Lalabalavuning aytishicha, mamlakatda shprits va ignalar allaqachon yetarli miqdorda mavjud va dasturni boshlash uchun parlamentga qonunchilikka oʻzgartirishlar kiritish taklifi taqdim etiladi.

Vazir, shuningdek, aholini test topshirishga chaqirdi.

"Hech kim OITV statusi tufayli uyalmasligi, tahdidga uchramasligi yoki jamiyatdan chetlashtirilmasligi kerak", dedi u. "Stigma (tamgʻa bosish) odamlarni aynan ularga yordam berishi mumkin boʻlgan xizmatlardan uzoqlashtiradi".

Birlashgan Millatlar Tashkilotining OITV/OITS boʻyicha qoʻshma dasturi (UNAIDS) maʼlumotlariga koʻra, 2025 yilda OITV bilan yashayotgan 9100 nafar fijilikning atigi 39 foizi oʻz statusini bilgan va faqat 22 foizi antiretrovirus terapiyasini olgan.

Bu OITV bilan kasallangan odamlarning 78 foizi davolanish imkoniyatiga ega boʻlgan global oʻrtacha koʻrsatkichdan keskin farq qiladi.

OITVga qarshi kurash boʻyicha milliy tezkor guruh rahbari Jeyson Mitchellning aytishicha, Fijiga "epidemiyani jilovlash uchun besh yildan koʻproq vaqt kerak boʻladi".

"Bu uzoq muddatli dastur, bu ikki yil ichida bartaraf etilgan Kovid kabi narsa emas. OITV juda farq qiladi", dedi u ABC News nashriga bergan intervyusida.

Mitchellning taʼkidlashicha, OITV epidemiyasi Fiji sogʻliqni saqlash tizimini ogʻir ahvolga solib qoʻygan. "Shusiz ham qiyinchilikka duch kelayotgan sogʻliqni saqlash tizimi uchun, aslida davolanish imkoniyati mavjudligi sababli sogʻlom boʻlishi kerak boʻlgan odamlarning shifoxonalardagi oʻrinlarni egallab turishi va ambulatoriyada oʻtirishi... Klinik xizmatlarimiz haqiqatan ham katta bosim ostida qoldi".

UNAIDS Fijining favqulodda holat eʼlon qilganini olqishladi va bu hukumat hamda jamiyat miqyosida chora-tadbirlarni yuqori darajaga koʻtarish uchun zarur boʻlgan shoshilinchlikni koʻrsatishini aytdi.

"Bu shuningdek, dunyoga OITS hali tugamaganini eslatuvchi jiddiy ogohlantirishdir. OITV epidemiyasi tez oʻzgarishi mumkin va mamlakatlarga zudlik bilan chora koʻrishga tayyor boʻlgan sogʻliqni saqlash va jamoatchilik tizimlari kerak", dedi UNAIDS ijrochi direktori Vinni Byanima.