Eron urushi Hilining byudjet rejalariga tahdid solmoqda, deb ogohlantirmoqda tahlil markazi

Eron urushi Hilining Byudjet rejalariga tahdid solmoqda, deb ogohlantirmoqda tahlil markazi

AQSh va Isroiloning Erondagi urushi tufayli narxlarning keskin koʻtarilishi Gʻaznachilik kantsleri Jon Hili uchun oʻz ilk Byudjetini tayyorlayotgan bir paytda jiddiy sinov boʻlmoqda, deb ogohlantirdi nufuzli tahlil markazi.

Fiskal tadqiqotlar instituti (IFS) inflyatsiya kutilganidan yuqori boʻlishi hukumatning davlat xizmatlariga sarflashni rejalashtirgan mablagʻlari miqdorini kamaytirishi mumkinligini aytdi. Bu esa Hilini xarajatlarni qisqartirish, soliqlarni oshirish yoki har ikkalasini birdek qoʻllash oʻrtasida tanlov qilishga majbur etadi.

Institut hukumatni Byudjet balansini shunchaki taʼminlash uchun haqiqatga toʻgʻri kelmaydigan kelajakdagi qisqartirishlarni belgilash oʻrniga, oʻz xarajatlar rejalari ishonchli boʻlishini taʼminlashga chaqirdi.

Gʻaznachilik "mish-mishlar va taxminlar"ga izoh berishdan bosh tortdi.

Biroq Xalqaro valyuta jamgʻarmasining shu haftadagi yillik yigʻilishi oldidan soʻzlagan Hili shunday dedi: "Yaqin Sharq va Yevropadagi nizolarning oqibatlari butun dunyo mamlakatlariga taʼsir oʻtkazmoqda, bu esa yonilgʻi quyish shoxobchalarida narxlarning oshishiga va mamlakat ichida ipotekaning qimmatlashishiga olib kelmoqda.

Lekin Britaniya va bizning ittifoqchilarimiz bu qiyinchiliklarga birgalikda qarshi tura oladi".

Uning taʼkidlashicha, uning Byudjeti "iqtisodiy barqarorlikni taʼminlashga yordam beradigan fiskal tartib-intizom bilan ushbu yondashuvga asoslanadi" va odamlarga "nafas rostlab olish imkonini" beradi.

Shunga qaramay, qarz olish xarajatlari ortib borayotgani sababli hukumat moliyaviy bozorlarni davlat moliyasini mustahkam nazorat qilayotganiga ishontirish boʻyicha ortib borayotgan bosimga duch kelmoqda.

IFS Hilini 28 oktyabrdagi Byudjet nutqida bajarish niyati boʻlmagan xarajat vaʼdalarini berishdan ogohlantirdi.

"Shu taxlit davom etish' Byudjeti kantsler uchun maqbul variant emas", dedi IFS direktori Helen Miller.

"Meros boʻlib qolgan soliq va xarajatlar rejalariga amal qilishni tanlash inflyatsiyaning vazirliklar xarajatlari rejasini izdan chiqarishiga yoʻl qoʻyishni anglatadi.

U bajarish niyatida boʻlmagan yashirin qisqartirishlarni shunchaki rejalashtirib qoʻyish Byudjetni xom xayolga aylantiradi", deya qoʻshimcha qildi u.

AQSh va Isroiloning Eronga qarshi urushi hamda Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi global miqyosda energiya narxlarining oshishiga hissa qoʻshdi.

Ushbu yuqori xarajatlar peshtaxtalardagi qimmatroq tovarlar va yonilgʻi quyish shoxobchalaridagi yuqori narxlar orqali isteʼmolchilarga oʻtdi.

Urushlar, shuningdek, Buyuk Britaniya davlat qarzi boʻyicha foiz toʻlovlari qiymatining oshishiga yordam berdi va bu Hiliga tushayotgan bosimni yanada oshirdi.

Yuqori inflyatsiya soliq tushumlarini oshirsa-da, IFS u vazirliklarning naqd pul byudjetlarining real qiymatini kamaytirishini aytdi.

Boshqa tahlilchilar kabi, IFS ham yaqindagi obligatsiyalar bozoridagi beqarorlik va yuqori inflyatsiya hukumatning 2029-30 yillardagi qarz olish xarajatlari prognozlariga taxminan 10 milliard funt sterling qoʻshishiga ishonadi.

Shunga qaramay, u hali ham hukumat oʻzi belgilagan fiskal qoidalarga amal qilishini kutmoqda — yaʼni u faqat 2029-30 moliya yiligacha boʻlgan investitsiya loyihalari uchun qarz oladi va qarzni YAIMga nisbatan foiz hisobida kamaytiradi — bunga sabab, inflyatsiya soliq tushumlarini ham oshiradi.

Biroq u ushbu qoidalarga taxminan 20 milliard funt sterling atrofidagi kichikroq zaxira — "harakat maydoni" (headroom) bilan amal qilinishini kutmoqda. Bu rasmiy prognozchi — Byudjet masʼuliyati boshqarmasi (OBR) tomonidan Bahorgi bayonot paytida prognoz qilingan 24 milliard funt sterlinglik zaxiradan kamroqdir.

Soʻnggi belgilar bozorlar qisqargan "harakat maydoni"ning bu darajasiga normal qarashini koʻrsatdi. IFS, shuningdek, uy xoʻjaliklarini qoʻllab-quvvatlash uchun beriladigan har qanday "nafas rostlash" yordami vaqtinchalik va hajmi cheklangan boʻlishini kutmoqda.

Bordiyu, IFS shunday beqaror muhitda oʻz prognozlari oʻta noaniq ekanidan ogohlantiradi. Kantsler oʻz rejalarini tuzishda tayanadigan OBRning rasmiy prognozi esa butunlay boshqacha xulosaga kelishi mumkin.

IFS hisob-kitoblariga koʻra, yuqori inflyatsiya fonida vazirliklar byudjetlarini barqaror ushlab turish uchun hukumat 2029-30 yillarda qoʻshimcha 25 milliard funt sterling topishi kerak boʻlishi mumkin.

Bu hali mudofaa xarajatlarini oshirish ambitsiyasini hisobga olmagandagi raqamdir. Bu miqdorni yigʻish jiddiy soliq oshirilishiga ishora qiladi.

Kantsler ushbu Byudjetda xarajatlarning umumiy miqdorini belgilab berishi shart emas va bunday tanlovlarni keyingi tadbirlarga — masalan, keyingi yilgi Bahorgi bayonot yoki Xarajatlar sharhigacha qoldirishi mumkin, ungacha iqtisodiy istiqbol butunlay boshqacha boʻlishi mumkin.

Ammo IFS avvalgi kantsler Reychel Rivzdan meros qolgan xarajatlar rejalari bir necha yildan keyin baʼzi vazirliklar byudjetlarining inflyatsiya bilan tenglasha olmasligini anglatishidan ogohlantirdi.

Uning aytishicha, bu muammoni hal etmaslik hukumat rejalarining ishonchliligiga boʻlgan ishonchga putur yetkazadi.

Shu bilan birga, oldingi kantslerlar ham shu kundagi fiskal qoidalarga muvofiqlikni taʼminlash uchun kelajakdagi xarajatlarni rejalashtirishda haqiqatga toʻgʻri kelmaydigan rejalarni kiritish, keyinchalik esa ularni qayta koʻrib chiqish kabi oʻxshash yondashuvdan foydalanishgan.