Elbek parki rekonstruktsiya qilinadi, bu yerda Oʻzbek-turk doʻstligi sayilgohi tashkil etilmoqda

Toshkentdagi maydoni 11,74 gektar boʻlgan Elbek parki toʻliq rekonstruktsiya qilinadi, uning hududining bir qismi esa Oʻzbek-turk doʻstligi sayilgohiga ajratiladi. Shaanba kuni bu yerda loyiha boʻyicha jamoatchilik eshituvi boʻlib oʻtdi. Qoʻshni uylarda yashovchi aholi oʻz takliflarini bildirish imkoniga ega boʻldi va shahar maʼmuriyati ularni hisobga olishga vaʼda berdi.

Poytaxtning deyarli markazidagi ushbu katta yashil maydon koʻp yillar davomida qarovsiz ahvolda edi. Normal sharoit va yoritish boʻlmasa-da, shaharliklar bu yerda baribir doimo sayr qilishar va sport bilan shugʻullanishar, pikniklar va fotosessiyalar tashkil etishardi — bahorda va yozning boshida bu yerda binafshalar gullardi. Vaqti-vaqti bilan volontyorlar guruhi chiqindilarni tozalab turardi, ammo faqat aholi kuchi bilan parkni ozoda va tartibli saqlashning imkoni yoʻq edi.

2023 yilning yozida parkka prezident Shavkat Mirziyoyev tashrif buyurdi. Uning matbuot xizmati tafsilotlarni ochiqlamay, faqat u «ushbu parkni saqlab qalish va aholining hordiq chiqarishi uchun sharoitlarni kengaytirish boʻyicha koʻrsatmalar berganini» maʼlum qildi. Biroq oʻshanda hech qanday ishlar boshlanmadi.

Bu yil parkning bir qismiga Turkiyaning birinchi prezidenti Mustafo Kamol Otaturk nomi berilishi maʼlum boʻldi. Bundan tashqari, yozda prezident park qarshisidagi Abdulla Qodiriy koʻchasining bir qismini Otaturk koʻchasi deb qayta nomlash toʻgʻrisidagi qarorni imzoladi.

Ushbu haftada parkda eski sugʻorish tizimini demontaj qilish va daraxtlarni butash boshlandi, joyda maxsus texnika paydo boʻldi. Bu aholida savollar va xavotir uygʻotdi. Shanba kungi eshituvda hokimiyat vakillari park yaxshiroq, xavfsizroq va qulayroq boʻlishiga ishontirishdi.

Toshkent shahar hokimining turizm, madaniyat, madaniy meros va ommaviy kommunikatsiyalar boʻyicha oʻrinbosari Azizxon Shavkatovning maʼlum qilishicha, hokimiyat oxirgi bir yil davomida Turkiya elchixonasi bilan yangilangan park loyihasi ustida ishlagan. Uning kontseptsiyasini Turkiya arxitektura byurosi ishlab chiqqan.

Uning soʻzlariga koʻra, asosiy vazifa parkni ortiqcha shovqinsiz yashil hudud sifatida saqlab qalish va shu bilan birga turli yoshdagi va manfaatlardagi insonlar uchun funktsional maydonlar yaratish boʻlgan.

Taqdim etilgan kontseptsiyaga koʻra, Otaturk (Abdulla Qodiriy) koʻchasi tomonidan kichik maydon, yarim oy shaklidagi arka, Otaturkka oʻrnatilgan haykal va Marmara dengizi koʻrinishidagi kichik suv havzasi boʻlgan asosiy kirish joyi paydo boʻladi.

Dastlab yarim oyning kengligini 80 m qilish rejalashtirilgan edi, ammo keyin uni deyarli 2,5 baravarga — 38 m gacha kamaytirish va daraxtlar kamroq boʻlgan joyga koʻchirishga qaror qilindi.

Barcha daraxtlarni xatlovdan oʻtkazish boshlandi. Minglab daraxtlar ichidan taxminan 160 ta qurigan va hozirgacha 450−500 ta kasallangan daraxt aniqlandi, garchi bu son ortishi mumkin boʻlsa-da. Hozirda dendrologlarning daraxtlar davolanishga yaroqlimi yoki ularni almashtirish kerakligini aniqlab berishi kerak boʻlgan xulosasi kutilmoqda.

Boʻlajak maydon oʻrnida oʻsayotgan yana 67 ta daraxtni koʻchirib oʻtkazish yigʻishmoqda. Ular boʻyicha dendrologlarning ijobiy xulosasi olingan — ushbu daraxtlar tanasining maksimal qalinligi 25 sm ni tashkil etadi.

Boʻlajak maydon oʻrni oq chiziq bilan belgilangan.

Qurigan va kasal daraxtlar oʻrniga 500 ga yaqin yangisi ekiladi. Bular koʻchatxonadan keltiriladigan koʻp yillik daraxtlar boʻladi, shu bilan birga, agar hozir parkda ignabargli daraxtlar koʻp boʻlsa, endi ustuvorlik bargli daraxtlarga beriladi. Qoʻshimcha ravishda 1250 ta buta va deyarli 14 mingta mavsumiy gullar ekiladi.

«Barcha ishlar ekologlar nazorati ostida olib boriladi. Ertalab bu yerda Ekologiya qoʻmitasi raisi Aziz Abduhakimov boʻldi, u kishining eʼtirozlari ham hisobga olindi», — dedi Azizxon Shavkatov.

Alleya yaratish uchun sobiq qatnov qismini toraytirish boshlandi.

Parkni kesib oʻtadigan va odatda aholi tomonidan sayr qilish hamda sport bilan shugʻullanish uchun foydalaniladigan ilgarigi yoʻl oʻrnida uzunligi 510 m boʻlgan piyodalar alleyasi paydo boʻladi. Uning yoqalab soya beradigan yangi daraxtlar va butalar ekiladi, chiroqlar, oʻrindiqlar, kameralar va shoshilinch chaqiruv tugmalari oʻrnatiladi. Yoʻlak kengligi 16 metrdan 10 metrgacha qisqartiriladi, buning evaziga park 3000 kv. m qoʻshimcha yashil hududga ega boʻladi.

Park orqali egilgan halqa shaklida uzunligi 1250 m boʻlgan rezina qoplamali yugurish yoʻlagi yotqiziladi. Hokim oʻrinbosarining soʻzlariga koʻra, uning yoʻnalishi daraxtlarni saqlab qalishni hisobga olgan holda ishlab chiqilgan. Parkda velosiped yoʻlagi nazarda tutilmagan.

Maydonchalar oʻrtasida va park orqali harakatlanish uchun bogʻlovchi yoʻlaklar tashkil etiladi. Bundan tashqari, Azizxon Shavkatov taʼkidlaganidek, odamlar oʻzlari uchun qulay yoʻnalishlar boʻylab yoʻlakchalar ochib olishi ehtimoldan xoli emas.

Hokimiyat bir yil davomida buni kuzatib borish va keyin bunday yoʻlakchalarga plitka yotqizishni niyat qilgan. Bu Toshkentda obodonlashtirish sohasidagi yangilik boʻlib, uni olqishlamay boʻlmaydi. Jahon amaliyotida ushbu usuldan allaqachon foydalanib kelinmoqda.

Funktsional jihatdan parkni bolalar hududi, faol hordiq chiqarish — vorkaut va gimnastika — hamda ortiqcha shovqinsiz hordiq chiqarish hududlariga, stol va oʻrindiqlar boʻlgan piknik va muloqot joylariga, shuningdek, itlarni sayr qildirish maydonchalariga boʻlish rejalashtirilmoqda.

Foydalanishda koʻp suv sarflanadigan sugʻorish favvoralari oʻrniga tomizib sugʻorish tizimi yotqiziladi.

Parkning uchta asosiy kirish joyi boʻladi, ammo u barcha tomondan ochiqligicha qoladi. Otaturk koʻchasi va Kichik halqa avtomobil yoʻli tutashgan qismda kichik avtoturargoh saqlanib qoladi. Toʻxtatash joylari, shuningdek, KHAY boʻylab ham paydo boʻlishi mumkin.

Savol va takliflarga navbat kelganida, aholi avvaliga eshituv parkdagi ishlar boshlangunga qadar emas, balki undan keyin oʻtkazilayotganidan norozilik bildirdi. Ularning fikricha, oldindan xabardor qilish norozilik va mish-mishlarning oldini olishga yordam berardi.

«Barcha savollarga javob berish va xavotirlarni tarqatish uchun ham biz sizni taklif qildik», — dedi Azizxon Shavkatov.

Pensionerlardan biri sayr qiluvchilar va sport bilan shugʻullanuvchilar suv o olishlari uchun parkda ichimlik suvi favvorachalarini oʻrnatishni taklif qildi. Gʻoya qoʻllab-quvvatlandi va amalga oshirishga vaʼda berildi.

Boshqa bir fuqaro bu yerda kattalar ham, bolalar ham kun boʻyi badminton oʻynagan uchta joy boʻlganini aytdi. U loaqal ikkita maydoncha qilishni soʻradi. Ushbu taklif ham qoʻllab-quvvatlandi.

Bir ayol binafshazorlarni saqlab qalishni soʻradi. Hokim oʻrinbosari bunga harakat qilishlarini aytdi.

Boshqa takliflar orasida mahalliy iqlimga mos keladigan daraxtlarni ekish ham bor edi. Bu loyihada allaqachon hisobga olingan.

Moliyalashtirish haqidagi savolga javob berar ekan, Azizxon Shavkatov mablagʻlar poytaxt hokimiyati byudjetidan ajratilganini maʼlum qildi. Ishlarni noyabr oyi oxirigacha yakunlash rejalashtirilgan.

Hokim oʻrinbosari aholi natijani baholay olishlari uchun parkda ular bilan yana uchrashishdan xursand boʻlishini aytdi.

Avgust oyida birinchi prezidentning sobiq «Oqsaroy» qarorgohi atrofidagi devorlar demontaj qilingan edi. Hokimiyat u yerda hamma uchun ochiq park qilishga vaʼda berdi, shuningdek, Toshkentning «yashil yoʻnalishi» yaratilishini eʼlon qildi.