El-Nino kuchaymoqda: qayerda qurgʻoqchilik, qayerda kuchli yomgʻir kutilmoqda?
Jahon meteorologiya tashkiloti - JMT bahosiga koʻra, El-Nino shakllanib boʻlgan va yaqin oylarda yanada kuchayishi kutilmoqda. Hodisa yil oxiriga yaqin eng yuqori intensivlikka yetishi, iqlimga taʼsiri esa 2027-yilda ham davom etishi mumkin. Bu ayrim hududlarda qurgʻoqchilik, boshqalarida kuchli yogʻingarchilik ehtimolini oshiradi.
El-Nino kuchaymoqda: qayerda qurgʻoqchilik, qayerda kuchli yomgʻir kutiladi?
JMTning 2026-yil 3-sentabrdagi xabariga ko‘ra, yoz boshida El-Ninoning rivojlanishi ehtimoli tilga olingan bo‘lsa, sentabrga kelib bu hodisa ishonchli tarzda shakllangani qayd etilgan.
Tashkilot tizimidagi prognoz markazlari modellari El-Ninoning 2027-yil fevraligacha saqlanib qolish ehtimolini qariyb 100 foiz deb baholamoqda. Bunday yuqori ishonch turli modellar natijalarining bir-biriga mos kelishi bilan izohlangan.
Shu bilan birga, bu ko‘rsatkich muayyan shaharda albatta toshqin, qurg‘oqchilik yoki harorat rekordi kuzatiladi, degani emas. U faqat El-Nino fazasining davom etish ehtimolini anglatadi.
El-Nino nima?
El-Nino — Tinch okeanining tropik qismi bilan atmosfera o‘rtasidagi o‘zaro ta’sirga bog‘liq iqlimiy tebranishning iliq fazasi.
Bu davrda okeanning markaziy va sharqiy ekvatorial qismida suv yuzasi odatdagidan ko‘proq isiydi. Natijada shamollar va faol yog‘ingarchilik zonalarining joylashuvi o‘zgaradi.
Atmosferadagi havo aylanishi orqali bu o‘zgarishlar Tinch okeanidan ancha uzoqdagi hududlarga ham ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Mazkur tebranishning sovuq fazasi La-Ninya deb ataladi, ular orasida neytral sharoit ham kuzatiladi.
Qaysi hududlarda yog‘in, qayerda qurg‘oqchilik ehtimoli oshadi?
JMT materiallarida El-Ninoning mintaqaviy ta’siri bir xil bo‘lmasligi ta’kidlangan.
Janubiy Amerikaning ayrim hududlari, Sharqiy Afrika va AQSH janubida odatdagidan namroq sharoit ehtimoli oshishi mumkin.
Avstraliya, Indoneziya, Janubiy Afrikaning ayrim qismlari va Osiyoning ba’zi hududlarida esa qurg‘oqchilikka moyil sharoit yuzaga kelishi mumkin.
Aniq vaziyat mavsum, El-Ninoning kuchi hamda atmosfera va okeandagi boshqa jarayonlarga bog‘liq. Shu sababli odatiy ta’sirlar xaritasini tabiiy ofatlar qachon va qayerda yuz berishini ko‘rsatuvchi aniq jadval sifatida qabul qilib bo‘lmaydi.
O‘zbekiston uchun alohida prognoz kerak
Taqdim etilgan global prognozda O‘zbekiston bo‘yicha aniq xulosa keltirilmagan. Undan mamlakatda albatta qurg‘oqchilik, kuchli yomg‘ir yoki rekord issiq kuzatiladi, degan xulosa chiqarib bo‘lmaydi.