Dunyoning eng qarzdor kompaniyasi rahbari umrbodga qamaldi
**Dunyodagi Eng Qarzdor Kompaniya Rahbari Umrbodga Qamaldi**
Dunyodagi eng yirik qarzga botgan kompaniya – China Evergrande Group ko‘chmas mulk gigantining asoschisi va rahbari Syuy Ka Yan umrbod qamoq jazosiga hukm qilindi. Bu haqda Reuters agentligi xabar berdi.
Ushbu qaror kompaniya inqirozi Xitoy iqtisodiyoti va moliya bozorlarini larzaga keltirganidan besh yil o‘tib qabul qilindi. Bir vaqtlar Osiyoning eng badavlat kishisi bo‘lgan Syuy Ka Yan aprel oyida o‘ziga qo‘yilgan sakkizta ayblovni tan oldi. Bu ayblovlar orasida mablag‘larni o‘zlashtirish, pul yig‘ishdagi firibgarlik, aholi omonatlarini noqonuniy qabul qilish, noqonuniy kreditlar berish, qimmatli qog‘ozlarni firibgarlik yo‘li bilan chiqarish va poraxo‘rlik kabi jinoyatlar bor edi.
Xitoyning yetakchi qurilish kompaniyasi bo‘lgan Evergrande o‘zining 300 milliard dollarlik majburiyatlarining aksariyati bo‘yicha defolt e’lon qilgan va qarzlarini to‘lay olmagan edi. Sud hukmi Syuyning barcha shaxsiy mol-mulkini musodara qilishni ham o‘z ichiga oladi.
Evergrande’ning likvidatorlari hukm yuzasidan izoh berishdan bosh tortdi. Reuters Syuyning qonuniy vakillari bilan bog‘lana olmadi. U 2023-yilda Evergrande defoltidan so‘ng Xitoy hukumati tomonidan hibsga olinganidan beri omma oldida ko‘rinish bermagan.
Sud tomonidan e’lon qilingan suratlarda 67 yoshli, sochi oqargan Syuy ikki nafar soqchi qurshovida tik turgani, uzun, to‘q ko‘k rangli yoqali ko‘ylak kiygani va sud hukmi o‘qib eshittirilayotgani aks etgan.
Sud bayonotida shunday deyiladi: “Evergrande Group, Hengda Real Estate va Syuy Ka Yanning jinoiy qilmishlari... juda katta miqdordagi mablag‘ni va o‘ta og‘irlashtiruvchi holatlarni qamrab olgan, ayniqsa sezilarli iqtisodiy zarar va jiddiy ijtimoiy oqibatlarga olib kelgan hamda qonunga muvofiq qat’iy jazolanishi lozim”.
Syuyga chiqarilgan hukmdan tashqari, sud Evergrande kompaniyasiga 8,82 milliard yuan (1,31 milliard dollar) va uning asosiy sho‘ba korxonasi Hengda’ga 7 milliard yuan jarima soldi. Shuningdek, yana besh nafar yuqori lavozimli rahbar jarimaga tortilib, 6 yildan 18 yilgacha bo‘lgan qamoq jazolariga hukm qilindi.
“20-avgust kuni Evergrande bilan aloqador 56 kishiga nisbatan hukm o‘qildi”, deb xabar berdi CCTV davlat telekanali.
Kompaniyaning milliardlab dollarlik qarzni qaytara olmagani daromadi past investorlarning o‘z jamg‘armalaridan mahrum bo‘lishiga olib keldi. Syuy 1996-yilda Evergrande kompaniyasiga asos solgan va uni shartnomaviy sotuvlar bo‘yicha Xitoyning eng yirik ko‘chmas mulk developeriga aylantirgandi.
Forbes ma’lumotlariga ko‘ra, 2017-yilda Syuy 45,3 milliard dollarlik boylikka ega bo‘lgan. U bu ko‘rsatkich bo‘yicha Osiyoda birinchi o‘rinni egallagan. Gonkong sudi 2024-yilda Evergrande faoliyatini tugatishga qaror qildi, 2025-yilda esa Gonkong fond birjasi uni delistingdan o‘tkazdi.
Likvidatsiya komissiyasining so‘zlariga ko‘ra, jarayon juda sekin sur’atda kechmoqda. 2025-yilning avgust oyi holatiga ko‘ra, kreditorlarning 45 milliard dollarlik da’volariga nisbatan atigi 255 million dollarlik aktivlar sotilgan, xolos.
Xitoy materikidan tashqarida likvidatsiya komissiyasi Syuy va sobiq rafiqasining ofshor aktivlarini muzlatish borasida sudda kurash olib bormoqda. Ular sobiq rahbarlarga to‘langan 6 milliard dollarlik dividend va mukofot pullarini qaytarib olishga urinmoqda.
2024-yilda Xitoyning qimmatli qog‘ozlarni tartibga solish organi Syuyga 6,6 million dollar jarima solgandi. Evergrande’ning asosiy bo‘linmasi daromadlarni oshirib ko‘rsatgani va qimmatli qog‘ozlar sohasida firibgarlik sodir etgani aniqlangach, u qimmatli qog‘ozlar bozoridan umrbod chetlatilgan.