Dunyoda eng ko‘p mineral yoqilg‘i ishlab chiqaradigan davlatlar ma’lum bo‘ldi

Mineral yoqilg‘i ishlab chiqarish bo‘yicha dunyoning yetakchi davlatlari aniqlandi.

Visual Capitalist tomonidan taqdim etilgan infografikada 2024-yilda turli mamlakatlarda qazib olingan mineral yoqilg‘i hajmlari tonna hisobida solishtirilgan. Ushbu ma’lumotlar Avstriya Moliya vazirligi tomonidan taqdim etilgan.

Reyting energetik toshko‘mir, kokslanadigan ko‘mir, qo‘ng‘ir ko‘mir, neft, yonuvchan slanetslar, tabiiy gaz va uran kabi yoqilg‘i turlarini o‘z ichiga oladi.

Muhim jihati shundaki, ushbu reytingda yoqilg‘ining iqtisodiy qiymati yoki energetik samaradorligi emas, balki uning fizik massasi – tonnadagi hajmi asos qilib olingan. Shu sababli, ko‘mir kabi katta hajmlarda qazib olinadigan yoqilg‘i turlari umumiy reytingga sezilarli ta’sir ko‘rsatgan. Natijada, ba’zi yirik ko‘mir qazib oluvchi davlatlar neft va gaz ishlab chiqarish bo‘yicha jahon yetakchilari bo‘lgan mamlakatlardan ham yuqori o‘rinlarni egallagan.

**Xitoy – 4,8 milliard tonna**

2024-yilda Xitoy 4,8 milliard tonna mineral yoqilg‘i ishlab chiqarib, bu ko‘rsatkich bilan dunyo bo‘yicha umumiy hajmning 28,6 foizini tashkil etdi. Xitoyda ishlab chiqariladigan mineral yoqilg‘ining asosiy qismini ko‘mir tashkil etadi. Ko‘mir qazib olishning ulkan hajmi mamlakatga reytingda katta farq bilan birinchi o‘rinni egallash imkonini berdi. Shunday qilib, dunyoda qazib olingan har 10 tonna mineral yoqilg‘ining qariyb 3 tonnasi Xitoy hissasiga to‘g‘ri kelgan.

**AQSh – 2,28 milliard tonna**

Ikkinchi o‘rinni 2,28 milliard tonna yoki jahon ishlab chiqarishining 13,5 foizi bilan AQSh egalladi. Xitoy tonna hisobida AQShga nisbatan ikki barobardan ziyod mineral yoqilg‘i ishlab chiqargan bo‘lsa-da, ikki mamlakatda ishlab chiqarish tarkibi sezilarli darajada farq qiladi. Xitoyda ko‘mir ustunlik qilsa, AQShda mineral yoqilg‘i ishlab chiqarishning asosiy qismini neft va tabiiy gaz tashkil etadi.

**Rossiya – 1,46 milliard tonna**

Uchinchi o‘rinda Rossiya qayd etildi. Mamlakat 2024-yilda 1,46 milliard tonna mineral yoqilg‘i ishlab chiqarib, uning jahon bozoridagi ulushi 8,7 foizni tashkil etdi. Rossiyadagi ishlab chiqarish tarkibi Xitoydan ko‘ra AQShga yaqinroq bo‘lib, asosiy ulush neft va tabiiy gaz hissasiga to‘g‘ri keladi.

**Hindiston va Indoneziya kuchli beshlikda**

Hindiston 1,14 milliard tonna ko‘rsatkich bilan to‘rtinchi o‘rinni egalladi. Bu jahon mineral yoqilg‘i ishlab chiqarishining 6,8 foiziga teng. Mamlakatda asosiy yoqilg‘i turi energetik ko‘mir hisoblanadi.

Beshinchi o‘rinda Indoneziya – 921,4 million tonna bilan joylashdi. Uning jahon ishlab chiqarishidagi ulushi 5,5 foizni tashkil qildi. Bu mamlakatda ham asosiy hajm energetik ko‘mir hisobiga shakllangan.

Shunday qilib, 2024-yilda Xitoy, AQSh, Rossiya, Hindiston va Indoneziya birgalikda dunyodagi mineral yoqilg‘i ishlab chiqarishning 63,1 foizini ta’minlagan.

Ushbu reyting yoqilg‘ining iqtisodiy qiymati yoki undan olinadigan energiya miqdorini emas, aynan tonnadagi fizik hajmini aks ettirishi sababli, uni energiya ishlab chiqarish yoki yoqilg‘i bozori qiymati bo‘yicha reyting sifatida talqin qilmaslik lozim.