DARA amaldagi bogʻchalar nima uchun xususiylashtirish dasturiga kiritilganini tushuntirdi
Toshkentdagi 58-sonli bogʻcha bolalar yangi binoga koʻchirilgandan keyingina sotiladi, Qashqadaryoda esa obʼyekt allaqachon xususiy operator tomonidan boshqarilmoqda. DAVA rahbari ishlab turgan bogʻchalarni xususiylashtirish shartlarini tushuntirdi va obʼyektlar roʻyxati jamoatchilik eʼtirozlarini inobatga olgan holda qayta koʻrib chiqilishi mumkinligini maʼlum qildi.
DAA ishlab turgan bogʻchalar nima uchun xususiylashtirish dasturiga tushganiga aniqlik kiritdi
Oʻzbekiston Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (DAA) ishlab turgan bolalar bogʻchalarining xususiylashtiriladigan obʼyektlar roʻyxatiga kiritilishiga munosabat bildirdi. Bu haqda 8 oktyabr kuni oʻtkazilgan matbuot anjumanida idora rahbari Sohibjon Murodov jurnalistlarning savollariga javob berar ekan maʼlum qildi.
OAV vakili poytaxtning Yakkasaroy tumani va Qashqadaryo viloyatida ishlab turgan oʻntaga yaqin bolalar bogʻchasini sotish rejalari jamoatchilik muhokamasiga sabab boʻlganiga eʼtibor qaratdi. U ilgari agentlik asosan boʻsh turgan va foydalanilmayotgan binolarni realizatsiya qilish haqida gapirgan boʻlsa, nima uchun ishlab turgan ijtimoiy obʼyektlar xususiylashtirilayotganini soʻradi.
Murodovning soʻzlariga koʻra, Toshkent shahrining Yakkasaroy tumanida xususiylashtirish dasturiga 120 oʻringa moʻljallangan, maydoni 0,56 gektar boʻlgan 58-sonli bolalar bogʻchasi binosi kiritilgan.
«Agar saytimizga joylashtirgan fotosuratlarimizni koʻrsangiz, ushbu bolalar bogʻchasi ishlayotganini koʻrasiz. Lekin bino juda eski, hatto poydevori ham yoʻq», — dedi DAA rahbari.
Uning maʼlum qilishicha, oʻsha mahallada byudjet mablagʻlari hisobidan 720 oʻrinli yangi bolalar bogʻchasi qurilmoqda va amaldagi muassasa tarbiyalanuvchilarini oʻsha yerga koʻchirish rejalashtirilgan.
«Ushbu bolalar bogʻchasini sotish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan boʻlsa-da, biz hali uni savdoga qoʻyish tartibini boshlamadik. Hozircha rejamiz shundan iboratki, 720 oʻrinli yangi bolalar bogʻchasi qurilib, bolalar u yerga koʻchirilgach, eski obʼyektni oʻrnida xususiy bolalar bogʻchasi qurish sharti bilan savdoga qoʻyishdir», — deya tushuntirdi Murodov.
Agentlik rahbari koʻchmas mulkning xususiylashtirish roʻyxatiga kiritilishi uni zudlik bilan savdoga qoʻyishni anglatmasligini taʼkidladi. Sotuvga qoʻyilishidan oldin har bir obʼyekt keyinchalik undan foydalanishga taʼsir qilishi mumkin boʻlgan holatlarni hisobga olgan holda qoʻshimcha oʻrganilishi kerak.
Uning soʻzlariga koʻra, ayrim hollarda jamoatchilikda xususiylashtirishning maqsadga muvofiqligi boʻyicha yuzaga keladigan shubhalar asosli boʻlib chiqadi.
«Agar bu shubhalar tasdiqlansa, qarorni qayta koʻrib chiqish imkoniyatimiz bor. Roʻyxatga ilova qilingan izohda Prezident Administratsiyasi bilan kelishilgan holda Davlat aktivlarini boshqarish agentligi obʼyektlarni roʻyxatdan chiqarishi yoki unga oʻzgartirishlar kiritishi mumkinligi koʻrsatilgan», — dedi u.
Murodov Qashqadaryo viloyatidagi bolalar bogʻchasining xususiylashtirilishiga alohida toʻxtalib oʻtdi.
Uning maʼlum qilishicha, bino neft-gaz sohasidagi yirik davlat korxonasi balansida boʻlib, ushbu korxona uchun maktabgacha taʼlim muassasasini saqlab turish sohaviy faoliyat hisoblanmaydi.
Shu bilan birga, bolalar bogʻchasi allaqachon ijara shartlari asosida xususiy tadbirkor tomonidan foydalanilmoqda.
«Bu davlat bolalar bogʻchasi emas. U allaqachon ijara shartlarida xususiy sektorda ishlamoqda. Bir tomondan, tadbirkor davlatga ijara haqi toʻlaydi, ikkinchi tomondan, neft-gaz sohasidagi korxonamiz har yili ushbu sohaviy boʻlmagan aktivni saqlash uchun xarajat qiladi», — dedi DAA rahbari.
Uning soʻzlariga koʻra, ushbu hududda davlat bolalar bogʻchasi ham faoliyat yuritmoqda. Agentlik obʼyektni xususiy investorlarga taklif qilish, lekin uning yoʻnalishini majburiy ravishda saqlab qalish niyatida.
«Agar xususiy sektor ushbu obʼyektni sotib olmoqchi boʻlsa — marhamat, sotib olsin. Lekin shart shunday boʻladi: undan bolalar bogʻchasi sifatida foydalanishi kerak. Agar u yerda boshqa faoliyat bilan shugʻullanishni xohlashsa, biz bunga ruxsat bermaymiz», — dedi Murodov.
Agentlik rahbari, shuningdek, maktabgacha taʼlim bilan qamrab olishni kengaytirishda xususiy bolalar bogʻchalarining roli haqida ham toʻxtalib oʻtdi.
U tomonidan keltirilgan maʼlumotlarga koʻra, taxminan oʻn yil avval Oʻzbekiston boʻyicha bu koʻrsatkich ortacha 27−28 foizni tashkil etgan, ayrim tumanlarda esa bundan ham past boʻlgan.
Hozirda qamrov 68 foizga yetdi, rasmiylar esa uni 70 foizga yetkazishni rejalashtirmoqda.
«Biz bunday qamrovga nimaning hisobidan erishdik? Bolalar bogʻchalarining hammasi ham byudjet mablagʻlari hisobidan qurilmagan. Ularning salmoqli qismi xususiy bolalar bogʻchalari yoki davlat-xususiy sheriklik asosida tashkil etilgan muassasalardir», — dedi Murodov.
U, shuningdek, baʼzi hollarda xususiy maktabgacha taʼlim muassasalari bolalarga sifatliroq tarbiya beradi, degan fikrni bildirdi.
DAA rahbarining soʻzlariga koʻra, davlat tadbirkorlarning taʼlim sohasidagi ishtiroki uchun bundan buyon ham sharoit yaratish niyatida. Xususan, baʼzi yer uchastkalari xususiy maktab yoki bolalar bogʻchasi qurish majburiyati bilan auktsionga qoʻyilmoqda.
Hokimiyatning «Gazeta» tomonidan oʻrganilgan maʼlumotlariga koʻra, 2023 yildan 2026 yilgacha Toshkent shahrining 12 ta tumanidan 11 tasida maktabgacha taʼlim bilan qamrab olish koʻrsatkichi kamaygan. Eng sezilarli qisqarish Sergeli tumanida — 125,3% dan 75,1% gacha, Yakkasaroyda — 124% dan 96,8% gacha va Bektemirda — 115% dan 74,8% gacha kuzatilmoqda.
Poytaxt hokimi Shavkat Umurzoqov «Gazeta»ga bergan intervyusida kamida 90%, ideal darajada esa 100% qamrovni maqbul deb atadi. Biroq 2026 yilga moʻljallangan reja koʻrsatkichlariga koʻra, faqat Yakkasaroy (96,8%) va Mirzo Ulugʻbek (92,1%) tumanlari 90% lik marrani egallaydi.
Eng past qamrov Shayxontohur tumanida (57,9%), Yangihayotda (68,1%) va Yunusobodda (70,5%) kutilmoqda.
Shu bilan birga, uzoq muddatli dinamika bir xil emas: Yashnabod tumanida qamrov 2023 yildagi 48,5% dan 2026 yilda 74,1% gacha oʻsgan, Yakkasaroyda esa yaqindagi eng yuqori koʻrsatkichdan pasayganiga qaramay, 2018 yildagi darajadan (91,4%) yuqoriligicha qolmoqda.
Toshkent hokimi davlat maktablari va bogʻchalari hududlarini DXSh loyihalariga, jumladan, u yerda xususiy taʼlim muassasalari qurishga berishga qarshi ekanini bildirdi. Unday uchastkalarda faqat davlat taʼlim obʼyektlarini qurishni toʻgʻri deb hisoblaydi.
14 oktyabr kuni prezidentga oʻtkazilgan taqdimotda yangragan maʼlumotlarga koʻra, Toshkentda oʻquvchi oʻrinlari defitsiti 141 mingtani tashkil etadi va maktab oʻquvchilari soni ortishi sababli 2030 yilga borib 212 mingtaga yetishi mumkin. Muammoni hal qilish uchun hokimiyat 126 mingta qoʻshimcha oʻrin yaratishni rejalashtirmoqda.
Prezidentga 38 ming oʻrinli 24 ta yangi maktab va 16 ming oʻrinli 28 ta bolalar bogʻchasi loyihalari taqdim etildi. Namunaviy loyihalarga inklyuziv taʼlim, bolalar xavfsizligi va energiyani tejash boʻyicha yangi yechimlar kiritiladi.
Poytaxtdagi bolalar bogʻchalarida hozirda 65 mingta oʻrin yetishmayapti. 2030 yilgacha rasmiylar yana 40 mingta oʻrin yaratishni va maktabgacha taʼlim bilan qamrab olish darajasini 79,2% dan 92% ga yetkazishni maqsad qilgan.