Daniyada 45,3 foiz, Kuvaytda 1,4 foiz: soliq tushumlari nega farq qiladi?
2024-yilda Daniyaning soliq tushumlari yalpi ichki mahsulotining 45,3 foizini tashkil etgan boʻlsa, Kuvaytda bu koʻrsatkich 1,4 foiz boʻlgan. Xalqaro valyuta jamgʻarmasi maʼlumotlari asosida tayyorlangan Visual Capitalist infografikasi mamlakatlar oʻrtasidagi katta tafovutlarni koʻrsatadi.
Daniyada 45,3 foiz, Kuvaytda 1,4 foiz: soliq tushumlari nega farq qiladi?
Taqqoslashda davlatlarning soliq tushumlari iqtisodiyot hajmiga, yaʼni yalpi ichki mahsulotga nisbatan hisoblangan. Bu ko‘rsatkichlar fuqaro yoki korxona o‘z daromadining aynan shuncha qismini soliqqa to‘laydi, degani emas.
Keltirilgan maʼlumotlarga ko‘ra, ko‘rsatkichlar quyidagicha:
Bunday tafovutlar soliq tizimlari, iqtisodiy rivojlanish darajasi va davlatning boshqa daromad manbalari bilan bog‘liq.
Skandinaviya mamlakatlarida soliq bazasi odatda keng bo‘lib, tushumlar yirik davlat dasturlarini moliyalashtirishga xizmat qiladi. AQShda esa sog‘liqni saqlash va pensiya taʼminoti kabi sohalarda xususiy xarajatlarning ulushi kattaroq.
Kuvayt, Qatar, Bahrayn va Ummon kabi mamlakatlarda soliq tushumlarining YaIMdagi ulushi nisbatan past.
Yirik neft ishlab chiqaruvchilar uchun tabiiy resurslar davlat daromadlarining muqobil manbai hisoblanadi. Shu sababli soliq tushumlarining pastligi byudjetning jami daromadi ham kam ekanini anglatmaydi.
Daromadi past mamlakatlarda esa soliq tushumlarining kamligi boshqa omillar bilan izohlanishi mumkin. Jumladan, norasmiy iqtisodiyotning kattaligi va davlatning soliq yig‘ish imkoniyatlari cheklangani bunga taʼsir qiladi.