Buzishga ulgurishmadi
1912 yilgi elektr stantsiyasidan yangi madaniyat markazigacha: Oʻzbekistonda tarixiy bino qayta jonlantirildi
Buzib tashlashga ulgurishmadi
Oʻzbekistonda nafaqat zamonaviy mazmuni, balki binoning oʻziga xos taqdiri bilan ham ajralib turadigan yangi ijodiy makon ochildi. Madaniy markaz 1912 yilda rus arxitektori Vilgelm Geyntselman loyihasi asosida qurilgan binoda joylashdi. Yuz yildan koʻproq vaqt oldin bu yerda dizel elektr stantsiyasi — XX asr boshlaridagi shaharning infratuzilma obʼyektlaridan biri faoliyat koʻrsatgan. Keyinchalik sanoat binosi oʻz vazifasini oʻzgartirib, tramvay deposi sifatida foydalanilgan. Endi uning tarixida uchinchi bosqich boshlanmoqda: sobiq texnik maydon zamonaviy madaniyat makoniga aylandi.
Qayta tiklash jarayonida oddiy koʻrgazma zaliga emas, balki bir vaqtning oʻzida bir nechta funktsiyalarni birlashtirishga urgʻu berishga qaror qilindi. Tarixiy binoda koʻrgazma maydonlari, kutubxona, taʼlim maydonchalari, kontsept-stor va restoran paydo boʻldi. Majmuaning alohida qismi uchrashuvlar, munozaralar, tadqiqotlar va hamkorlikda ishlash uchun ajratilgan. Shu tariqa, tashrif buyuruvchi bu yerga nafaqat muayyan koʻrgazma uchun keladi: makon doimiy hayot, muloqot va yangi madaniy loyihalarning paydo boʻlishi uchun moʻljallangan.
Loyiha Oʻzbekiston Madaniyat va sanʼatni rivojlantirish jamgʻarmasi tomonidan amalga oshirildi. Uning ahamiyati faqat bitta tarixiy binoni tiklash bilan cheklanib qolmaydi. Oʻzbekiston amalda eng yirik madaniy poytaxtlarda keng tarqalgan, sobiq sanoat obʼyektlari yangi ijtimoiy funktsiyaga ega boʻladigan modelni qoʻllamoqda. Elektr stantsiyalari, fabrikalar, omborxonalar va depolar shu tufayli shahar tarixining bir qismi sifatida saqlanib qoladi, lekin ayni paytda zamonaviy auditoriyani jalb qiluvchi markazlarga aylanadi.
Yangi makon nafaqat Oʻzbekiston madaniy maydonchasi sifatida taqdim etilayotgani ayniqsa muhimdir. U butun Markaziy Osiyo zamonaviy madaniyatini rivojlantirish va taqdim etish markazlaridan biriga aylanishi kerak. Bu yerda mintaqaning turli mamlakatlaridan kelgan rassomlar, tadqiqotchilar, dizaynerlar, arxitektorlar, talabalar va ijodiy industriya vakillari uchrashishlari mumkin.
Natijada 1912 yildagi bino oʻtmishning qotib qolgan yodgorligiga aylanmadi. Bir paytlar shaharni energiya bilan taʼminlagan elektr stantsiyasi, oradan bir asrdan koʻproq vaqt oʻtgach, ramziy maʼnoda oʻxshash rolni oldi — faqat endi gap madaniy energiya haqida bormoqda. Eski sanoat binosi tarixiy arxitektura zamonaviy sanʼat, taʼlim va yangi shahar hayoti bilan birlashadigan makonga aylanmoqda.