“Bu yerda tartib o‘rnatish vaqti keldi”. Prezident — tijorat ijarasini tartibga solish haqida
Tadbirkor Zafar Hoshimov O‘zbekistonda tijorat ijarasini tartibga solishni qayta ko‘rib chiqishni taklif qildi. U qisqa muddatli shartnomalar, to‘lovning keskin oshishi va 'konvertda' hisob-kitob qilishni muammolar sifatida aytib o‘tdi. Prezident ikki oy muddatda takliflar tayyorlashni topshirdi.
“Bu yerda tartib o‘rnatish vaqti keldi”. Prezident tijorat ijarasini tartibga solish haqida
18-avgust kuni O‘zbekiston prezidentining tadbirkorlar bilan o‘tkazilgan ochiq muloqotida “Korzinka” supermarketlar tarmog‘i asoschisi va “Savdo va servis” uyushmasi raisi Zafar Hoshimov ko‘chmas mulkning tijorat ijarasini tartibga solishni takomillashtirishni taklif qildi.
Tadbirkorning ta’kidlashicha, ijara munosabatlarining barqarorligi, ayniqsa, kichik biznes uchun juda muhim. Zafar Hoshimov shunday dedi: “Tadbirkor ijaraga olingan xonaga pul tikadi, uni ta’mirlaydi, reklama qiladi, xaridorlarni shu joyga o‘rgatadi. Agar ijara munosabatlari beqaror bo‘lsa, bu u uchun katta xavfga aylanadi. Bugungi kunda bu sohada jiddiy muammolar mavjud va o‘ylaymanki, ularni huquqiy darajada tartibga solish vaqti keldi”.
Uning so‘zlariga ko‘ra, muammolardan biri ijaraning qisqa muddatlari bo‘lib, ular biznesning uzoq muddatli rejalariga mos kelmaydi. “Masalan, ijaraga beruvchining tazyiqi ostida ijara shartnomalari qisqa muddatga tuziladi, vaholanki biznes-reja va biznes istiqbollari uzoq muddatga mo‘ljallangan bo‘ladi. Agar biznes yaxshi keta boshlasa, mulkdor ijara haqini asossiz va haddan tashqari oshirib yuboradigan holatlar uchraydi”, — dedi u.
Hoshimov ijaraning bir qismini norasmiy to‘lash amaliyotiga alohida e’tibor qaratdi. “Ikkinchi muammo, o‘ylaymanki, tadbirkorlarning o‘ziga tegishli: ijara haqining „oq“ qismi, „qora“ qismi va konvertda beriladigan pullar bor. Men tadbirkorlarga aytmoqchiman: shu narsani to‘xtatishimiz kerak”, — dedi u.
Tadbirkorning ta’kidlashicha, ijaraning butun summasini xarajatlarda rasmiy aks ettirish biznesga soliq solinadigan bazani kamaytirish imkonini beradi. “To‘liq rasmiy to‘lov ijaraga oluvchiga ham, joyni ijaraga beruvchiga ham foydali. Ijaraga beruvchi soliq to‘lasa ham, tadbirkor uchun bu xarajatlar soliq solinadigan bazani kamaytiradi. Ko‘plab odamlar hanuzgacha buni tushunmaydi va eski amaliyot bo‘yicha ishlashda davom etmoqda”, — dedi “Korzinka” asoschisi.
U ijarachi joyga kiritadigan mablag‘larni himoya qilishni yana bir masala sifatida tilga oldi. Zafar Hoshimov shunday dedi: “Agar ijara shartnomasi asossiz bekor qilinsa, tadbirkor ushbu obyektga kiritgan investitsiyasini himoya qilinishi kerak”.
Uning fikricha, tijorat ijarasi uchun uzoqroq munosabatlarni va biznes uchun qo‘shimcha kafolatlarni nazarda tutuvchi alohida huquqiy rejim yaratish zarur. “Bizga shunday tijorat ijarasi huquqiy rejimini yaratish kerakki, unda tadbirkorlar joyga uzoq muddatga kirishi, shartnomani uzaytirish imkoniyatiga ega bo‘lishi va ko‘proq kafolatlar olishi mumkin bo‘lsin. Men mulkdorlar va tadbirkorlarning qarama-qarshiligi haqida gapirmayapman. O‘ylaymanki, ular o‘rtasida muvozanatni ta’minlash vaqti keldi”, — dedi u.
**Prezident ikki oy ichida takliflar tayyorlashni topshirdi**
Prezident Shavkat Mirziyoyev ko‘chmas mulk ijarasini tartibga solishni takomillashtirish zarurligini qo‘llab-quvvatladi. Davlat rahbari shunday dedi: “Ko‘chmas mulk ijarasini takomillashtirish va Zafar [Hoshimov] hozir bildirgan taklifni amalga oshirish bo‘yicha: [bosh vazir o‘rinbosari Jamshid] Qo‘chqorov, [adliya vaziri Akbar] Toshqulov Adliya vazirligi va jamoatchilik kengashi bilan birgalikda — uni ham vaqti-soati keldi joy-joyiga qo‘yish bo‘yicha. Agar hammangiz birgalikda takliflarni shakllantirib, bizning vakillarimiz bilan muhokama qilsangiz va ikki oy ichida aniq yechimlarni taqdim etsangiz, men ularni qo‘llab-quvvatlashga tayyorman”.
Chiqishi davomida Hoshimov, shuningdek, “Savdo va servis” uyushmasi huzurida tashkil etilgan Savdo akademiyasi faoliyati haqida so‘zlab berdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, akademiya allaqachon 6000 nafar mutaxassisni tayyorlagan, yana 1200 nafari ta’lim olmoqda. “Biz tayyorlagan 6000 nafar mutaxassisdan so‘nggi sakkiz oyda 82 foizi allaqachon ishga joylashdi”, — dedi tadbirkor.
Shavkat Mirziyoyev ushbu ko‘rsatkichni katta yutuq deb atadi. Prezident shunday dedi: “Tayyorlangan 6000 nafar mutaxassisdan 82 foizi ish bilan ta’minlangani — bu juda katta yutuq”.