«Bu menga 10 ming funt sterlingga tushishi mumkin, ammo pul hozir kerak»: Nima uchun Z avlodi pensiya jamgʻarishni rad etmoqda
Hayot kechirish qiymatining oshishi bilan bogʻliq qiyinchiliklar tufayli ushbu sxemalardan voz kechayotgan odamlar soni tobora ortib bormoqda.
«Bu menga 10 ming funt sterlingga tushishi mumkin, ammo pul hozir kerak»: Nima uchun Z avlodi pensiya jamgʻarmalaridan voz kechmoqda?
Doktor Hassan Nassar imkoni boʻlishi bilan pensiya tizimiga qayta qoʻshilishga qatʼiy qaror qilgan
Sentyabr oyi boshigacha 26 yoshli Hassan Nassar har oy NHS (Milliy sogʻliqni saqlash xizmati) ish joyidagi pensiya jamgʻarmasiga taxminan 430 funt sterling ajratib kelayotgan edi.
Ammo Uest-Midlendsda ishlaydigan stajyor-terapevt puldan «juda qiynalib qolganini» va taxminan «6 oydan 12 oygacha» jamgʻarishni toʻxtatishga qaror qilganini aytadi.
Unga bu pul kasal oila aʼzosiga gʻamxoʻrlik qilish, birinchi uyi uchun pul yigʻish, ijara haqi va talabalik kreditini toʻlash uchun kerak.
U shuningdek, tizimdan chiqishning bahosi borligini biladi va hozir pul jamgʻarmasligi sababli boy beradigan oʻn yillik murakkab foizlar tufayli kelajakdagi pensiya daromadidan «5 000 dan 10 000 funt sterlinggacha» yoʻqotishi mumkinligini taxmin qilmoqda.
«Odamlar: „Sen ahmoqsan, kelajakda nimalardan mahrum boʻlishingga bir qara“, deyishadi, — deydi u BBC bilan suhbatda. — Ammo men hozir tizimdan chiqmasam, nimalarni yoʻqotishimga qarashim kerak».
Biroq, yashash tannarxining oshishi bosimi tufayli Z avlodi va milleniallarning tobora koʻproq qismi ushbu sxemalarni tark etmoqda va hukumat ularning xususiy pensiya daromadlari bugungi kunda nafaqaga chiqayotgan odamlarnikidan pastroq boʻlishi mumkinligidan ogohlantirdi.
Bu juda muhim, chunki Buyuk Britaniyadagi aksariyat odamlar oxir-oqibat davlat pensiyasini olsalar-da, u faqat minimal darajadagi pensiya daromadini taʼminlaydi va koʻpchilik uni toʻldirish uchun xususiy pensiyaga qarab qoladi.
Hassanning aytishicha, u har oy yalpi daromadining 10,7 foizini ish joyidagi pensiya jamgʻarmasiga oʻtkazib kelgan, NHS esa bunga qoʻshimcha ravishda sezilarli miqdorda mablagʻ qoʻshgan.
Ammo baʼzi ish beruvchilardan farqli oʻlaroq, NHS pul tang boʻlganda xodimlarga oʻz badallarini kamaytirishga ruxsat bermaydi.
Shunga qaramay, u «30-40» yillik faoliyatidan keyin nafaqaga chiqish uchun yetarli mablagʻga ega boʻlishiga ishonchi komil ekanini va imkoni boricha tezroq pensiya tizimiga qayta qoʻshilishga qatʼiy qaror qilganini aytadi.
Mehnat va pensiya taʼminoti vazirligi (DWP) maʼlumotlariga koʻra, taxminan 22,6 million kishi yoki «avtomatik ravishda aʼzo boʻlish» pensiya tizimiga munosib boʻlganlarning 90 foizi badal toʻlamoqda, 2,5 millionga yaqini esa toʻlamayapti.
Biroq, Pensiya ishlari boʻyicha vazir Torsten Bell BBC'ga «jamgʻarmayotgan yosh ishchilar soni ortib borayotganini va umuman olganda, ertangi kun nafaqaxoʻrlari bugungi kundagidan koʻra pastroq xususiy pensiya daromadiga ega boʻlish xavfi borligini» aytdi.
Oʻtgan yilning dekabr oyigacha boʻlgan uch oy ichida yaqinda ish boshlagan 22 yoshdan 29 yoshgacha boʻlgan munosib nomzodlarning 11,5 foizi pensiya tizimidan voz kechgan. Bu koʻrsatkich 2020 yilning shu davridagi 6,6 foizga teng edi.
30 yoshdan 39 yoshgacha boʻlganlar uchun bu koʻrsatkich 7,4 foizdan 12,7 foizga oshgan.
Kornuolldan boʻlgan 22 yoshli Ivi oʻzi ishlaydigan Londondagi tadbirlar tashkil etuvchi kompaniyada ish joyidagi pensiya tizimiga qoʻshilishdan voz kechganini aytadi.
Yaqinda drama maktabini tamomlagan qizning aytishicha, u oziq-ovqat, yoʻl kira va ijara uchun toʻlaydigan 800 funt sterling kabi xarajatlarini qoplashga qiynalgan boʻlardi.
Ivi nafaqa jamgʻarmasini boy berayotganini tushunadi, lekin unga pul kerak boʻlgan boshqa narsalar borki, bu hozirgi vaziyatda jamgʻarishni reallikdan uzoqlashtiradi.
«Qanday qilib uyga pul yigʻishim, qanday qilib mashinaga pul yigʻishim va xarajatlarimni qoplashim mumkin? Men shunchaki yashash uchun kunma-kun ishlashni xohlamayman, hayotdan zavqlanish uchun ishlashni xohlayman».
The Private Office litsenziyalangan moliyaviy maslahat firmasidan Eypril Lisonning aytishicha, u odamlarga, agar iloji boʻlsa, pensiya badallarini toʻlashni toʻxtatmaslikni maslahat beradi, hatto bu koʻplab ish beruvchilar ruxsat beradigan badallarni kamaytirishni anglatsa ham.
Bu qisman ular yoʻqotadigan ish beruvchining bepul badallari, shuningdek, ular mahrum boʻladigan murakkab foizlar bilan bogʻliq.
«Hozirgi minimal pensiya yoshi — 57 yosh, shuning uchun 20 yoshligingizda jamgʻargan har qanday pul murakkab foizlar hisobiga koʻpayishi va oʻsishi uchun kamida 30 yil vaqt boʻladi.
Hozir jamgʻarilgan va 30 yil davomida yiliga 4% murakkab foiz bilan koʻpaygan 100 funt sterling, 15-20 yildan keyin jamgʻariladigan 100 funt sterlingdan ancha qimmatliroq boʻladi».
U shuningdek, yoshlarni kelajakni rejalashtirishga chaqiradi. «Siz haqiqatan ham kelajakdagi oʻzingiz va ushbu inson farovon nafaqaga chiqishi uchun nimalar kerakligi haqida oʻylashingiz kerak».
Londonning janubi-sharqidan boʻlgan 47 yoshli oʻqituvchi Xarli buni juda yaxshi tushunadi. U moliyaviy sabablarga koʻra soʻnggi besh yil ichida ikki marta ish joyidagi pensiya badallarini toʻxtatib qoʻygan.
Xarli farovon nafaqaga chiqa olmasligidan xavotirda
Va u oʻz pensiya jamgʻarmasiga taxminan 5 000 funt sterling yigʻish imkoniyatini boy berganini hisoblaydi.
Hozir uning moliyaviy ahvoli yaxshiroq, ammo yaqinda u oʻzini oʻzi band qilgan va endi xususiy pensiya tizimida emas, u buni oʻzgartirishga umid qilmoqda.
«Men pensiyam xavfsiz ekanini his qilishni xohlardim, lekin buni his qilmayapman. Nafaqa yoshida farovon yashay olmasligimdan xavotirdaman».