Botsvana mustaqillik bayrami uchun fillarni soʻygani sababli qoralandi
Hukumat mustaqillik kuni bayrami tantanalari uchun 23 bosh fil va oʻnlab boshqa yovvoyi hayvonlarni ovlashga ruxsat berdi.
Botsvana mustaqillik bayrami uchun fillarni oʻldirgani sababli tanqidga uchradi
Dunyodagi eng katta fillar populyatsiyasiga (130 000 dan ortiq fil) ega boʻlgan Botsvana mustaqillik bayramlari uchun goʻsht yetkazib berish maqsadida 23 ta filni oʻldirishga ruxsat berish qarori tufayli noroziliklarga duch keldi.
Hayvonlar huquqlarini himoya qiluvchi faollar Janubiy Afrika davlatining chorshanba kuni Britaniyadan mustaqillikning 60 yilligini nishonlash uchun umummilliy tadbirlarga tayyorgarlik koʻrayotgan bir paytdagi bu qadamini qoraladilar.
Atrof-muhit va turizm vazirligi tomonidan berilgan va mahalliy OAV tomonidan koʻrilgan litsenziya 23 ta fil va boshqa yovvoyi hayvonlarni "bepul maqsadlar" uchun ovlashga ruxsat beradi.
Botsvanada joylashgan Fillarni himoya qilish jamiyati ushbu qaror tabiatni muhofaza qilish harakatlariga zarar yetkazishi mumkinligini aytmoqda, tashkilot raisi Oaitse Nava BBC bilan suhbatda fillar kuchliroq himoyaga muhtojligini taʼkidladi.
Uning soʻzlariga koʻra, bayram tantanalari uchun fillarni oʻldirish, hukumat ruxsat berganda fillarni oʻldirish maqbul degan fikrni uygʻotib, brakonyerlikni ham ragʻbatlantirishi mumkin.
"Fillar oʻzlarining ijtimoiy tuzilmalarini yoʻqotdilar, chunki ular oʻq ovozlari tufayli doimo bir joydan ikkinchi joyga haydalmoqda", dedi Nava.
Botsvanadagi baʼzi ijtimoiy tarmoq foydalanuvchilari oqsil (yashil) kasalligi avj olgan bir paytda yovvoyi hayvon goʻshtini isteʼmol qilishdan xavotir bildirishdi, bu kasallik tufayli rasmiylar uning tarqalishini toʻxtatish choralarini koʻrgan edi.
Botsvana shimoli-gʻarbidagi turistik shahar boʻlgan Maundagi oqsoqollardan biri Tshenatsxe Monvela mahalliy OAVga uning jamoasiga fil oʻrniga buyvol berilishi kerak boʻlganini aytdi.
U fillarning alohida madaniy va ekologik ahamiyatga ega ekanligini hamda Botsvananing mamlakat yovvoyi tabiati va chorva mollarini himoya qilishdagi tarixiy roli hukumatning yubiley tadbirlari uchun goʻsht taqsimotida oʻz aksini topishi kerak boʻlganini taʼkidladi.
Botsvana hukumati mamlakatning olmos yubileyini nishonlash uchun bir qator tadbirlarni, jumladan, poytaxt Gaboroneda karnaval, shuningdek, madaniy chiqishlar, kontsertlar va sport tadbirlarini tashkil qildi.
Yovvoyi hayvon goʻshti Mustaqillik kuni tantanalari bilan bogʻliq anʼanaviy bayram dasturxonining bir qismi sifatida tortiq qilinishi kutilmoqda.
23 ta fil butun mamlakat boʻylab sakkizta tumanga taqsimlangan.
Chorshanba kuni ertalabgacha hayvonlardan nechtasi oʻldirilgani darhol maʼlum boʻlmadi. BBC hukumatdan izoh soʻradi.
Biroq, mahalliy OAV Botsvananing turli hududlaridan aholining fil jasadlari atrofiga yigʻilgani, baʼzilari pichoq ushlab, goʻshtni boʻlishayotgani aks etgan suratlarni eʼlon qildi.
Botsvana shimolidagi Namibiya, Zambiya va Zimbabve bilan chegaradosh, yovvoyi tabiatga boy Chobe tumanida mahalliy deputat aholi maktabda fil jasadidan toʻgʻridan-toʻgʻri goʻsht boʻlaklarini yigʻib olganidan keyin xavotir bildirdi.
Uning aytishicha, bunday tartib tirbandlikka olib kelishi va keksalar, homilador ayollar hamda nogironligi boʻlgan shaxslarga noqulaylik tugʻdirishi mumkin. U gigiyenani yaxshilash va taqsimotni adolatli qilish uchun goʻshtni 5 kg yoki 10 kg lik paketlarga boʻlishni taklif qildi.
"Qadr-qimmat, adolat va jamoat gigiyenasi yoʻlida biz ovchi va tegishli rahbariyatni kelgusidagi taqsimotlar toʻgʻri tashkil etilishini taʼminlashga hurmat bilan chaqiramiz", deb yozdi deputat Simasiku Mapulanga Facebook'da odamlar fil jasadi atrofida goʻsht uchun talashayotgani aks etgan suratlar bilan birga.
Botsvana boʻylab odamlar mamlakat Mustaqilligining 60 yilligini nishonlash uchun yigʻilmoqda.
Fil goʻshti yovvoyi tabiatga boy baʼzi jamoalarda keng tarqalgan, ayniqsa qonuniy ovdan olingan goʻsht mahalliy darajada tarqatilganda, lekin u har kuni isteʼmol qilinmaydi.
Botsvana, shuningdek, yovvoyi hayvon goʻshtini qatʼiy nazorat qiladi va unga qonuniy egalik qilish odatda uning qonuniy ovdan olinganini isbotlashga bogʻliq.
Bu qaror Botsvanada mamlakatning ulkan fillar populyatsiyasini qanday boshqarish boʻyicha uzoq davom etgan va koʻpincha qizgʻin bahs-munozaralarni qayta jonlantirdi.
Botsvanada 130 000 dan ortiq fil bor va ular bilan yonma-yon yashaydigan jamoalar uzoq vaqtdan beri hayvonlar ekinlarni vayron qilayotgani, mulkka zarar yetkazayotgani va baʼzida odamlarni oʻldirayotganidan shikoyat qilib keladi.
Hukumat tartibga solinadigan ovni fillar populyatsiyasini va inson hamda yovvoyi tabiat oʻrtasidagi toʻqnashuvni boshqarish, shu bilan birga jamoalar uchun daromad keltirish usuli sifatida himoya qildi.
Mamlakat 2014 yilda sobiq prezident Yan Kxama davrida trofey ovini taqiqlagan edi, biroq besh yildan soʻng uning vorisi Mokgvitsi Masisi davrida taqiqni bekor qildi.
Ov qilish 2024 yilgi saylovlarda Masisini magʻlub etgan prezident Duma Boko davrida ham davom etdi.
Hukumatning taʼkidlashicha, ovdan tushadigan daromad tabiatni muhofaza qilish va mahalliy rivojlanishni qoʻllab-quvvatlaydi.
Atrof-muhit va turizm vaziri Vinter Mmolotsi oʻtgan yili parlamentda fillar uchun ajratilgan maxsus kvotalar 2025 yilda fillar uchraydigan hududlardagi loyihalar uchun 15,6 million pula (1,1 million dollar; 820 000 funt sterling) mablagʻ yiqqanini aytdi.
Ammo tabiatni muhofaza qilish guruhlari bu darajadagi ovning bardavom boʻlishiga shubha qilishmoqda.
Biroq, Botsvananing ov siyosati tarafdorlari xalqaro tanqidlar koʻpincha dunyodagi eng katta fillar toʻplangan hududlardan biri bilan yonma-yon yashaydigan qishloq jamoalari zimmasiga tushadigan yukni eʼtiborsiz qoldirishini aytishadi.
Ularning soʻzlariga koʻra, fillar ekinlar va infratuzilmani vayron qiladi hamda odamlarga tahdid soladi, ayniqsa ularning harakatlanish hududi tobora koʻproq fermalar va aholi punktlari bilan kesishayotgan bir paytda.