Boku ittifoqchilar tanlamoqda
Bakuda yangi savdo va transport aloqalaridan manfaatdor boʻlgan davlatlar rahbarlarining sammiti boʻlib oʻtadi
**Boku ittifoqchilar tanlamoqda**
Oʻzbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev va Qirgʻiziston Prezidenti Sadir Japarov 14 oktyabr kuni Ozarbayjonga amaliy tashrifi davomida respublika rahbari Ilhom Aliyev bilan uchrashuv oʻtkazdi. Toshkent iqtisodiy hamkorlik va Qorabogʻni rivojlantirish boʻyicha yangi bitimlar tayyorlamoqda, Ozarbayjon parlamenti esa Qirgʻiziston bilan ittifoqchilik toʻgʻrisidagi shartnomani va qoʻshma jamgʻarma kapitalini oshirishni maʼqulladi. Bundan tashqari, ular 15 oktyabr kuni Bokuda boʻlib oʻtadigan Osiyoda hamkorlik va ishonch choralari boʻyicha kengashning (OHICHK) VII sammitida ishtirok etadilar.
Oʻzbekiston Senati raisining birinchi oʻrinbosari Sodiq Safoyev Shavkat Mirziyoyevning Ozarbayjonga tashrifi doirasida iqtisodiy hamkorlik va Qorabogʻni birgalikda rivojlantirish boʻyicha bitimlar paketini imzolash rejalashtirilganini maʼlum qildi, deb xabar beradi Trend agentligi.
Qorabogʻdagi Oʻzbekiston loyihalari allaqachon ishlamoqda. Fizulida Mirzo Ulugʻbek nomidagi maktab qurildi, Xankendida esa tikuvchilik ishlab chiqarishi tashkil etildi. Avgust oyida Ozarbayjon yetakchisi Ilhom Aliyev Toshkentning mintaqani qayta tiklash va ish oʻrinlarini yaratishga qoʻshgan hissasini alohida taʼkidladi. Yangi kelishuvlar ushbu yoʻnalishni davom ettirishi mumkin, bunda iqtisodiy ishtirok bir vaqtning oʻzida Bokuga siyosiy xayrixohlik belgisi sifatida ham namoyon boʻladi.
Ikki mamlakat oʻrtasidagi munosabatlar 2026 yilning avgust oyida, prezidentlar Abadiy doʻstlik toʻgʻrisidagi shartnomani imzolaganlarida qoʻshimcha rasmiylikka ega boʻldi. Oʻshanda Mirziyoyev qoʻshma loyihalar portfelini 5 mlrd dollardan ortiq deb baholagan edi. Hukumatlar tovar aylanmasini 1 mlrd dollarga yetkazish niyatida. Shu bilan birga, loyihalar portfeli allaqachon kiritilgan mablagʻlarga teng emas: tashabbuslarning bir qismi hali amalga oshirilishi kerak.
Moliyalashtirish uchun kapitali 500 mln dollar boʻlgan qoʻshma investitsiya kompaniyasidan foydalanilmoqda. Avgustdagi uchrashuvda Aliyev 160 mln dollarga yaqin mablagʻ allaqachon loyihalar uchun ajratilganini maʼlum qildi. Ular orasida Oʻzbekistondagi mehmonxona va turar joy majmualari bor. Shu tariqa Ozarbayjon Oʻzbekiston bozoridagi oʻz ishtirokini kengaytirmoqda, Toshkent esa qurilish va xizmat koʻrsatishni rivojlantirish uchun qoʻshimcha kapital manbaiga ega boʻlmoqda.
Yana bir qadam — Ozarbayjonning ABB bankining Oʻzbekiston bozoriga chiqishidir. Avgust oyida tomonlar Davr Bank'ning nazorat paketini sotib olishni nazarda tutuvchi ABB Darv loyihasiga (ikki bank — Ozarbayjonning AVV va Oʻzbekistonning Davr Bank birlashishiga) start berdilar. Mundaq sheriklik biznes uchun ikkala mamlakat bozorlarida ishlashni yengillashtirishi mumkin. Hamkorlik asta-sekin nafaqat ishlab chiqarish va savdoni, balki bank xizmatlarini ham qamrab olmoqda.
Transport rejalari ham aniqroq boʻlib bormoqda. Aliyevning soʻzlariga koʻra, 2025 yilda mamlakatlar oʻrtasidagi tranzit tashishlar 1,4 mln tonnaga yetdi, 2026 yilning birinchi yarmida esa 675 ming tonnani tashkil etdi — bu bir yil oldingiga nisbatan 12,2% ga koʻpdir. Avgust oyida Mirziyoyev Kaspiy dengizida qoʻshma flot yaratishni faollashtirish niyatida ekanini bildirdi.
Toshkent uchun bu oʻz ishlab chiqarishini tashqi bozorlar bilan ishonchliroq bogʻlash imkoniyatidir. Boku qoʻshimcha yuklar va port infratuzilmasini yuklashdan manfaatdor. Bir vaqtning oʻzida Ozarbayjon, Qozogʻiston va Oʻzbekiston Yevropaga eksport qilish istiqboli bilan Kaspiy orqali elektr energiyasini uzatishga moʻljallangan yashil energiya koridorini ilgari surmoqda. Hozircha gap amaldagi yetkazib berishlar haqida emas, balki loyihani tayyorlash haqida bormoqda.
Qirgʻiziston bilan munosabatlarda Japarovning tashrifi arafasida muhim voqea yuz berdi. 13 oktyabr kuni Ozarbayjon parlamenti 2026 yil 31 iyulda Cholpon-Otada imzolangan Ittifoqchilik munosabatlari toʻgʻrisidagi shartnomani, xalqaro avtomobil qatnovi toʻgʻrisidagi bitimni va qoʻshma rivojlanish jamgʻarmasi toʻgʻrisidagi bitimga kiritilgan oʻzgartirishlarni maʼqulladi. Parlament qarori iyul oyidagi kelishuvlarni bajarishni ilgari suradi, ammo oʻz-oʻzidan shartnomaning kuchga kirishi boʻyicha barcha protseduralar yakunlanganini anglatmaydi.
Yaqinlashuvning amaliy asosi bor. Oʻzbekiston ishlab chiqarish va eksport yoʻnalishlaridan, Qirgʻiziston — investitsiyalar, turizm va transport aloqalaridan manfaatdor. Ozarbayjon Markaziy Osiyo va Yevropa oʻrtasidagi oʻz mavqeini mustahkamlamoqda. Endi yangi bitimlarning shartlari va loyihalarni ishga tushirish muddatlari muhim ahamiyatga ega boʻladi: aynan ular siyosiy ittifoqchilik qanday iqtisodiy samara berishini koʻrsatadi.
15 oktyabr kuni Bokuda Osiyoda hamkorlik va ishonch choralari boʻyicha kengashning (OHICHK) VII sammiti boʻlib oʻtadi, u Xitoy, Rossiya, Hindiston, Turkiya, Eron, kuzatuvchi maqomiga ega boʻlgan Turkmanistondan tashqari Markaziy Osiyoning barcha respublikalarini oʻz ichiga olgan 28 davlatni birlashtiradi. Bu xavfsizlikni muhokama qilish, ishonchni mustahkamlash va iqtisodiy aloqalarni rivojlantirish uchun hukumatlararo forumdir. Hozirda mamlakatlar forumni toʻlaqonli xalqaro tashkilotga aylantirishni tayyorlamoqdalar.
Mirziyoyev va Japarovdan tashqari, OHICHKda ishtirok etishini XXR Raisi Si Tszinpinning vakili boʻlgan Xitoy tashqi ishlar vaziri Van I, Rossiya tashqi siyosat idorasi rahbari Sergey Lavrov, BAA (Birlashgan Arab Amirliklari) tashqi ishlar boʻyicha davlat vaziri Xalifa bin Shahin Al-Marar tasdiqladi. Laos Prezidenti Txonglun Sisulit allaqachon Bokuda boʻlib turibdi. OHICHK bosh kotibi Qayrat Saribay Markaziy Osiyoning sirtdan barcha mamlakatlari yetakchilarini kutmoqda.
Sammit ishtirokchilari xavfsizlik, transport aloqalari, raqamlashtirish va barqaror iqtisodiy oʻsishni muhokama qiladilar. Boku deklaratsiyasini va OHICHKni yanada rivojlantirish boʻyicha qarorlarni qabul qilish rejalashtirilgan.