BMTTD O‘zbekiston huquq himoyachilarini sunʼiy intellektdan xavfsiz foydalanishga o‘rgatdi

BMTTD O‘zbekiston huquq himoyachilariga sunʼiy intellektdan xavfsiz foydalanishni o‘rgatdi

O‘zbekistondagi BMT Taraqqiyot dasturi (BMTTD) va Ombudsman ofisi hamkorligida inson huquqlarini himoya qilish sohasida sunʼiy intellektdan masʼuliyatli va samarali foydalanishga bag‘ishlangan ikki kunlik o‘quv dasturi tashkil etildi. BMTTDning O‘zbekistondagi vakolatxonasi xabariga ko‘ra, ushbu taʼlim 2026-yil 24–25-avgust kunlari huquqni himoya qilish institutlari, fuqarolik jamiyati vakillari va raqamli boshqaruv bo‘yicha ekspertlar ishtirokida bo‘lib o‘tdi.

Dasturning asosiy maqsadi Ombudsman ofisining kundalik faoliyatida sunʼiy intellekt texnologiyalaridan foydalanish imkoniyatlarini o‘rganish, shuningdek, ularni joriy etishda eʼtiborga olinishi lozim bo‘lgan huquqiy va axloqiy talablarni muhokama qilishdan iborat bo‘ldi. Ishtirokchilar sunʼiy intellektning asosiy tamoyillari, undan masʼuliyatli foydalanish qoidalari, samarali so‘rovlar tuzish usullari va inson huquqlari sohasidagi xalqaro standartlar bilan tanishdilar.

O‘quv dasturining alohida qismi sunʼiy intellektning inson huquqlariga taʼsirini baholashga (HRIA) bag‘ishlandi. Ishtirokchilar amaliy misollar yordamida sunʼiy intellektdan foydalanishning aholining turli guruhlari uchun yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan oqibatlarini ko‘rib chiqdilar. Xususan, ayrim toifadagi shaxslarga nomutanosib taʼsir ko‘rsatish ehtimoli, zarur himoya choralari va bunday texnologiyalar asosida qabul qilingan qarorlar ustidan shikoyat qilish mexanizmlari atroflicha muhokama qilindi.

BMTTDning Yevropa va Markaziy Osiyo mintaqaviy markazi huquq ustuvorligi, xavfsizlik va inson huquqlari siyosati masalalari bo‘yicha mutaxassisi Aynura Bekkoyenova shunday dedi: «Sunʼiy intellekt inson huquqlarini himoya qilishni yanada samarali, qulay va tezkor qilish uchun katta imkoniyatlar yaratadi. Shu bilan birga, undan foydalanish kamsitishning oldini olish, maxfiylikni himoya qilish va hisobdorlikni taʼminlash uchun ishonchli kafolatlarni talab qiladi».

Treningning amaliy qismi huquqni himoya qilish muassasalari faoliyatida sunʼiy intellektdan foydalanishning aniq yo‘nalishlariga bag‘ishlandi. Ishtirokchilar fuqarolar murojaatlarini qayta ishlash va toifalash, tendensiyalarni aniqlash, ayrim ishlar bo‘yicha maʼlumotlarni umumlashtirish hamda javoblar tayyorlash uchun texnologiyalardan foydalanish imkoniyatlarini ko‘rib chiqdilar.

Shu bilan birga, o‘quv davomida nafaqat yangi texnologiyalarning afzalliklari, balki ular bilan bog‘liq xavflarga ham eʼtibor qaratildi. Ishtirokchilar sunʼiy intellektdan davlat va huquqni himoya qilish jarayonlarida foydalanishda maʼlumotlarning maxfiyligi va xavfsizligi, institutsional tayyorgarlik, axloqiy cheklovlar va masʼuliyat masalalarini muhokama qildilar.

Sunʼiy intellekt vositalaridan kommunikatsiya, huquqiy maʼrifat va axborot-tushuntirish ishlarining qulayligi hamda inklyuzivligini oshirish maqsadida foydalanish masalasiga ham alohida eʼtibor qaratildi. Potensial maqsadli guruhlar sifatida ayollar, yoshlar, nogironligi bo‘lgan shaxslar va qishloq jamoalari tilga olindi.

Dastur doirasida O‘zbekistonda raqamli transformatsiyaning kengroq masalalari ham muhokama qilindi. BMTTD, Ombudsman ofisi, fuqarolik jamiyati va ekspertlar hamjamiyati vakillari hamkorlik imkoniyatlari, maʼlumotlar va xavfsizlikka qo‘yiladigan talablar, shuningdek, sunʼiy intellekt texnologiyalarini masʼuliyatli joriy etish uchun zarur institutsional shart-sharoitlar yuzasidan fikr almashdilar.

O‘quv interaktiv seminar bilan yakunlandi, unda ishtirokchilar o‘z muassasalarida sunʼiy intellektni joriy etish bo‘yicha amaliy qadamlarni belgiladilar. Ular qatorida axloqiy cheklovlarni ishlab chiqish, xavfsizlik choralarini taʼminlash va ehtimoliy potentsial tashabbuslarni tayyorlash kabi vazifalar qayd etildi.

BMTTD va Ombudsman ofisi o‘tkazilgan dasturni raqamli texnologiyalar rivojlanayotgan sharoitda huquqni himoya qilish institutlarining salohiyatini mustahkamlashga qaratilgan keng ko‘lamli ishlarning bir qismi sifatida baholamoqda. Bunda O‘zbekistonda sunʼiy intellektdan foydalanish inson huquqlarini himoya qilish, inklyuzivlik, hisobdorlik va masʼuliyatli innovatsiyalar tamoyillariga muvofiq bo‘lishiga alohida eʼtibor qaratilmoqda.