BMT Xavfsizlik kengashi sentyabrda Eron bo‘yicha sanksiyalar monitoringi masalasida ovoz beradi
BMT Xavfsizlik kengashi sentyabr oyida Eron bo‘yicha sanksiyalarni monitoring qiluvchi ekspertlar guruhining vakolatini uzaytirish masalasida ovoz beradi.
Ovoz berish 17-sentyabrga rejalashtirilgan bo‘lib, guruhning vakolati 26-sentyabrda, BMT Bosh Assambleyasining navbatdagi sessiyasi davrida tugaydi.
Fransiyaning BMTdagi doimiy vakili Jerom Bonnafonning ta’kidlashicha, Eronning yadroviy dasturi va uning BMT oldidagi majburiyatlariga rioya qilmasligi sentyabr oyida Xavfsizlik kengashi muhokamalarining asosiy mavzularidan biri bo‘ladi. Ekspertlar guruhi Eron bo‘yicha sanksiyalar qo‘mitasining faoliyatini qo‘llab-quvvatlaydi.
Ushbu ovoz berish Rossiya va Xitoy bilan ziddiyatga sabab bo‘lishi mumkin. Har ikki davlat Eron bo‘yicha sanksiyalar rejimiga va uning ijrosini nazorat qiluvchi mexanizmlarga qarshi chiqmoqda. Rossiya va Xitoy 2026-yil mart oyida Xavfsizlik kengashi Eron bo‘yicha sanksiyalar qo‘mitasi va ekspertlar guruhini qayta tiklash vakolatiga ega emasligini bildirgan.
Eron bo‘yicha kelishmovchilik 2025-yilda Buyuk Britaniya, Fransiya va Germaniya tomonidan BMTning “snapback” mexanizmi ishga tushirilishi ortidan kuchaygan. Natijada 2015-yilgi Eron yadroviy kelishuvi doirasida bekor qilingan sanksiyalar qayta tiklangan. G‘arb davlatlari Tehronga yadroviy dastur bo‘yicha majburiyatlarini bajarmayotganlik aybini qo‘ygan.
Eron yadroviy qurol yaratishga intilayotganini rad etadi. Biroq mamlakatning uranni boyitish dasturi AQSH va uning ittifoqchilarida xavotir uyg‘otib kelmoqda. Boyitilgan uran elektr energiyasi ishlab chiqarishda ham, yadroviy qurol yaratishda ham qo‘llanilishi mumkin.
Eron AQSH sanksiyalariga qaramay yetarli xorijiy valyuta zaxirasiga ega. Bu haqda 1-sentyabr kuni Eron Markaziy banki raisi Abdolnosir Himmatiy ma’lum qilgandi. Avvalroq AQSH moliya vaziri Skott Bessent Tehron iqtisodiy urushda yutqazayotgani sababli keskin choralar ko‘rayotganini aytgan.